Interview De zwevende kiezers

Weten de zwevende kiezers al waarop ze gaan stemmen voor de Europese verkiezingen?

Europa verscheurt het vaste kiezerspanel van de Volkskrant. Waar de een zeker gaat stemmen omdat de EU haar waarde heeft bewezen, ziet de ander een elitaire club die weinig opheeft met de gewone man. Twijfelt u nog? 

Marlies Olde Monnikhof Beeld Jiri Buller.

Marlies Olde Monnikhof (50)

Woont in Gendringen

Geboren in Oldenzaal

Beroep Varkensdierenarts

Zweefde tussen CDA en VVD

Stemt donderdag CDA

‘Ik ga absoluut stemmen voor de Europese verkiezingen. Europa heeft toch een hele dikke vinger in de pap als het gaat om beleid. Wij als klein landje zijn gebaat bij een goed functionerend Europa. We exporteren zo veel, internationale afspraken kunnen maar beter goed staan.

‘De debatten volg ik niet. En zeker niet dat tussen Baudet en Rutte. Dat zijn niet de mensen die in het Europees Parlement komen. Het is verschrikkelijk dat er een debat komt op dat niveau. Dan denken mensen toch dat ze tussen hen moeten kiezen.

‘Het is voor het eerst sinds sinds tijden dat ik mijn stem al heb bepaald. Het CDA krijgt mijn stem, over het individu zit ik nog te dubben. Ik stem graag op een vrouw, dat zou de nummer 4 zijn, maar nummer 5 is een collega-dierenarts. Dat spreekt me ook aan.

‘Het CDA is op EU-niveau erg begaan met landbouwbeleid, ik ben zelf dierenarts van landbouwhuisdieren. Van andere partijen hoef ik op dat gebied niet veel te verwachten. In andere verkiezingsthema’s heb ik me niet zo verdiept.’

Marco Scheeringa Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

Marco Scheeringa (48)

Woont in Wolvega

Komt uit Groningen

Beroep was internationaal chauffeur, sinds twee jaar volledig afgekeurd

Zweefde tussen FvD, CDA en VVD

Stemt donderdag FvD

‘Ik moet je eerlijk zeggen dat ik me niet zo heb verdiept in de ­Europese verkiezingen, maar ik ga wel stemmen. Er wordt veel besloten in Brussel, het is belangrijk dat we daarin meedenken.

‘Over belangrijke thema’s kan ik niet zoveel zeggen. Maar wat milieu betreft, vind ik echt dat we te hard van stapel lopen. Er worden ineens overal rekeningen neergelegd. Iedereen moet van het gas af, en een elektrische auto hebben. Ik mag al blij zijn als ik een tweedehandsje kan betalen.

‘Daarom stem ik Forum voor Democratie. Zij geven een goed tegen­geluid. Aan de VVD of het CDA heb ik ook een tijdje gedacht.

‘Ik ben voor minder EU. Ik vind het apart dat er zo veel in Brussel geregeld wordt. Laat ons ook zelf wat regelen, denk ik dan. Wij moeten ons steeds maar aanpassen.

‘Het meeste van deze verkiezingen gaat langs me heen. Landelijke verkiezingen vind ik toch belangrijker.’

Govert de Koning Beeld Jiri Buller

Govert de Koning (74)

Woont in Apeldoorn

Geboren in Den Haag

Beroep was advocaat

Zweeft tussen pro-Europese partijen

Stemt donderdag waarschijnlijk D66

‘Ik ben een heel grote EU-aanhanger. Dat we vrij kunnen handelen en reizen vind ik ontzettend belangrijk. Als ik in Italië wil wonen, kan dat gewoon. Dat is enorm waardevol, het geeft vrijheid.

‘Veel belangrijke thema’s moeten op Europees niveau worden aangepakt. Klimaat en migratie bijvoorbeeld. Er kan bij defensie ook veel meer ­samengewerkt worden dan nu gebeurt. Al gaat een Europees leger me ook weer wat ver. Grote landen moeten veel meer zaken op elkaar afstemmen.

‘Het grote probleem is: op welke partij moet ik stemmen. Ik heb de lijsten wel gezien, maar het vraagt nog wat meer aandacht. De partij Volt viel me op, een echte Europese partij. Of die partij me aanspreekt of niet, moet ik nog uitzoeken. Ik kreeg de indruk dat ze vooral op jongeren gericht zijn.

‘Van de Nederlandse partijen is D66 het meest uitgesproken pro-Europa, dus dan zou het logisch zijn als ik daarop stem.’

Miodrag Bata Milojevic (52). Beeld Jiri Buller

Miodrag Bata Milosevic (54)

Woont in Rotterdam

Geboren in Servië

Beroep freelance acteur

Zweefde tussen SP en niet stemmen

Stemt donderdag niet

‘Ik ga niet stemmen. Ik ben het eens met standpunten van rechts en links, maar ik ben het met geen enkele partij volledig eens. Die hele Europese Unie vind ik zo’n on­democratische, dictatoriale instelling, met een dronkenlap aan het hoofd. Het moet zwaar hervormd worden, de neoliberale ideologie moet worden losgelaten. Die is even fout als de socialistische ideologie. Ik ben in een ideologische maatschappij opgegroeid, een vrije maatschappij zou helemaal geen ideologie moeten hebben, maar gewoon naar ­democratische waarden moeten toeleven met gezond verstand.

‘Ik voel mij hartstikke Europees, maar ik denk dat we terug moeten naar de Europese Economische ­Gemeenschap en van daaruit iets opbouwen dat echte volksvertegenwoordiging is, in plaats van het elitaire clubje dat het nu is. Brussel is omringd door lobbykantoren. Dat vind ik net gelegaliseerde corruptie. Bedrijven met veel geld kunnen zo bewerkstelligen wat ze willen, grote jongens met poen bepalen de lijn.

‘In de campagne zie ik een bekend verhaal: er wordt angst gezaaid over de populistische partijen die de gevestigde orde zelf heeft gecreëerd.

‘Ik heb overwogen om op SP te stemmen, maar hun parlementariërs waren laatst ook betrokken bij een blunder in het Europese Parlement.’

Enrico Tempert Beeld Jiri Buller

Enrico Tempert (39)

Woont in Nijverdal

Geboren in Nijverdal

Beroep werkt niet door ziekte

Zweefde niet

Stemt donderdag D66

‘Het is mijn recht en mijn plicht om bij de Europese verkiezingen te stemmen. Er moet een tegenwicht gevormd worden tegen het anti-Europese sentiment van populistische partijen, daarover maak ik me echt zorgen. Europa heeft veel goed voor ons gedaan. Het betekent stabiliteit, handel en vrede.

‘Maar in Brussel moet wel het een en ander veranderen. Het is er te lomp, te log, te bureaucratisch en te onbekend voor de kiezers. Daarom is er ook weinig interesse in deze verkiezingen, denk ik: het is een ver-van-ons-bedshow. Wat de EU precies doet, weten de meeste mensen niet.

‘Ik ben pro-Europa omdat ik oorlogen bestudeerd heb. Ik ben geen historicus, laten we dat vooropstellen, maar door het kijken van documentaires en films weet ik wat oorlog kan betekenen. Daarnaast ben ik groot liefhebber van het land Oekraïne, waar ik met eigen ogen heb gezien wat de oorlog daar doet. De EU kan dit soort dingen voorkomen, en zorgen dat er niet te veel Russische invloeden binnensluipen in Europa.’

Eliza Zmijewska. Beeld Jiri Buller

Eliza Zmijewska (64)

Woont in Amsterdam

Geboren in Poznan, Polen

Beroep gepensioneerd

Zweefde niet

Stemt donderdag PvdD

‘Ik heb naar debatten gekeken en stemwijzers gedaan en uiteindelijk de beslissing genomen om op de Partij voor de Dieren te stemmen. Dat is denk ik een goede stem. Wat mij betreft is er te weinig discussie in Europa over grote veehouderijen. En in andere landen is er nog minder respect voor dieren dan in Nederland.

‘Tijdens landelijke verkiezingen stem ik meestal PvdA. Dan vind ik thema’s als migratie belangrijker.

‘De Europese verkiezingen vind ik heel belangrijk. Ik maak me zorgen over het rechts populisme in Europa. Ik kom zelf uit Polen, daar is het al behoorlijk doorgedraaid, vind ik. In mijn Nederlandse vriendenkring was ik de eerste die het woord oikofobie kende, in Polen werd dat namelijk al langer gebruikt.

‘Gisteren keek ik nog naar het debat tussen Frans Timmermans en Manfred Weber. Daarin deed Weber alsof het klimaatprobleem helemaal niet bestaat. Er wordt mooi omheen gepraat. Ik heb geen angst, want dat heeft geen zin. Maar ik maak me wel zorgen om de rechtse geluiden in Europa.’

Klaas Luchtmeijer. Beeld Jiri Buller

Klaas Luchtmeijer (62)

Woont in Amsterdam

Geboren in Steenwijk

Beroep coördinator

Zweeft tussen GroenLinks en niet stemmen

Stemt beslist donderdag

‘Ik weet nog niet of ik ga stemmen. Er zijn namelijk al een aantal zaken doorgevoerd die niet meer terug te draaien zijn. Heeft het dan nog zin? Denk bijvoorbeeld aan onze open grenzen. Daarin zijn we te voortvarend geweest, te optimistisch en te opportunistisch.

‘Er zijn in de EU verschillende machtsblokken, zoals Oost-Europa, Zuid-Europa en de combinatie Duitsland-Frankrijk, daar is het moeilijk ­tegen opboksen. Als zelfs de Nederlandse politiek niet zo geloofwaardig is, met al die staatssecretarissen en ministers die moeten opstappen, wat moet je dan van de Europese politiek denken?

‘Als ik wel ga stemmen, dan kom ik uit bij GroenLinks. Ik ben het op meerdere fronten met hen eens: duurzaamheid, winstbelasting voor grote bedrijven en een evenredige verdeling van migranten over alle ­Europese lidstaten. Ik zou ook wel wat minder Europa willen. Minder regelgeving en inmenging, meer autonomie voor de lidstaten.

‘Wat mij opviel in de campagne voor deze verkiezingen is dat televisie­debat tussen Rutte en Baudet. Waarom krijgt dat zo’n focus? Ik vind Baudet een beetje een charlatan of een pseudo-intellectueel, die je dan blijkbaar toch niet moet onderschatten, maar hij krijgt wel veel te veel aandacht. En Rutte, die vind ik allang niet meer geloofwaardig. Dus dat debat hoeft van mij niet, het heeft trouwens ook weinig met Europa te maken. Het is frappant dat een clubje als Forum zo het nieuws en de politiek kan domineren.’

Hadassa de Velde Harsenhorst Beeld Jiri Buller

Hadassa de Velde Harsenhorst (28)

Woont in Utrecht

Geboren in Utrecht

Beroep fysiotherapeut

Zweeft tussen GroenLinks en PvdA

Stemt beslist donderdag

‘Vooral het klimaat vind ik belangrijk, ik denk dat Europa op dat gebied echt moet samenwerken, met bijvoorbeeld afspraken over een vliegtaks. Ook immigratie zouden we op Europees niveau beter kunnen ­regelen: nu komt het vooral op het bordje van de landen rond de Middellandse Zee terecht. We moeten er ­samen voor zorgen dat migranten niet langer omkomen op de Middellandse Zee, dat het veiliger wordt. Dat zijn echt de grote onderwerpen voor mij, daarnaast denk ik dat Europa ook samen tegen de bio-industrie zou kunnen optrekken. Ik ga dus ­zeker stemmen.

‘Ik heb niet heel fanatiek gevolgd waar de campagnes en debatten over gingen. Meer of minder Europa vind ik een moeilijke vraag: ik ben voor meer samenwerking, maar niet voor zoiets als een gezamenlijk ­Europees leger. De lidstaten moeten zelf hun zeggenschap behouden.

‘Ik wil op GroenLinks stemmen, vanwege het milieu en klimaat. Ik twijfel alleen nog een beetje, misschien stem ik wel op Frans Timmermans van de PvdA. Dat is zo’n sympathieke man. Hij is meertalig en pro-Europa, wil echt iets van Europa maken. Dat SP-filmpje over hem vond ik eerlijk gezegd een beetje kansloos.’

Wat vindt de Velde Harsenhorst van de uitslag?
Bij de verkiezingen koos Hadassa de Velde Harsenhorst uiteindelijk voor de PvdA. Lees hier wat zij en vier andere PvdA-kiezers van de uitslag vonden: ‘Frans Timmermans gaf voor mij de doorslag.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden