Wet verbiedt uitsluiten van arme woonwijken

AFGELOPEN woensdag meldde de Volkskrant dat banken arme wijken in Rotterdam discrimineren bij het verstrekken van hypotheken. Aanleiding voor het bericht was de beschuldiging van de Rotterdamse deelraadbestuurder Schrijer, die hierover meerdere klachten heeft ontvangen....

In de Verenigde Staten staat deze methode bekend als redlining. Postcodegebieden die een (te) hoog risico zouden opleveren voor financiële dienstverlening worden daarvan uitgesloten. Aanbieders van financiële diensten trachten op deze wijze in hun ogen onaanvaardbaar grote risico's te vermijden.

Zowel in de Verenigde Staten als in Nederland is de methode van redlining niet toegestaan. De consequentie ervan is immers dat bewoners worden uitgesloten van dienstverlening, enkel en alleen vanwege de wijk of buurt waar zij wonen. Deze handelwijze maakt inbreuk op de noodzakelijke individuele beoordeling van een potentiële klant en bevordert bovendien de verpaupering van achterstandswijken.

Het (openbare) aanbod dat financiële instellingen via hun reclame-uitingen doen, kan niet aan consumenten worden geweigerd op grond van groepskenmerken, zoals de wijk waar iemand woont. Het enkele feit dat iemand in een achterstandsbuurt woont, zegt namelijk nog niets over zijn kredietwaardigheid. Hiervoor dient een afweging van de risico's op grond van zijn persoonlijke omstandigheden te worden gemaakt.

Indien dit tot een afwijzing leidt, heeft de consument recht om te weten op welke gronden hij wordt afgewezen. Zo kunnen misverstanden uit de weg worden geruimd (omtrent de reden voor weigering) en eventuele fouten worden hersteld (verkeerd ingevoerde gegevens). In het recht wordt algemeen aanvaard dat deze gemotiveerde afwijzing (schriftelijk) in moet gaan op de persoonlijke omstandigheden van de klant en dat niet volstaan kan worden met een standaard afwijzing. Het is dus niet voldoende slechts aan te geven dat de klant onvoldoende kredietwaardig is.

Het zal duidelijk zijn dat aanbieders van financiële diensten er belang bij hebben geen onnodige risico's aan te gaan. Daartoe hanteren zij dan ook acceptatie- en selectieprocedures.

Het is evenwel ontoelaatbaar dat individuele consumenten op basis van (vermeende) groepskenmerken worden geweigerd. Hiermee wordt inbreuk gemaakt op het individualiteitsprincipe dat het contractenrecht eigen is. Ook blijken in de praktijk met name de zwakkeren in de samenleving van dit selectiemechanisme de dupe te worden.

Niet zelden worden ouderen en allochtonen hierdoor onevenredig getroffen. Een individuele beoordeling van elke contractant is daarom ook van belang om achterstelling en uitsluiting van bepaalde groepen te voorkomen.

De banken hebben blijkens de berichtgeving in de pers aangegeven dat bewoners van rode wijken niet categorisch worden uitgesloten. Dat neemt niet weg dat het erop lijkt dat het bepaald niet eenvoudig is om in zo'n wijk een hypotheek te krijgen.

Daarmee wordt de individuele beoordeling van de consument onnodig vervuild met een groepskenmerk en zodoende de acceptatie bemoeilijkt. Het opwerpen van deze hindernis is niet nodig en daarom ook niet acceptabel. Financiële dienstverleners staan voldoende adequate instrumenten ter beschikking om zich verre te houden van redlining.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden