Wet van remmende voorsprong ook op seksgebied

Goede voorlichting en toegang tot anticonceptie stonden jaren garant voor een laag percentage aan zwangerschappen en abortussen onder tieners. Het idee bestond dat jongeren genoeg weten over seks....

Waar is toch de Double Dutch gebleven, vraagt oud-gynaecoloog E. van Hall zich af. Die typisch Nederlandse combinatie van de pil en het condoom die in jaren tachtig in elke voorlichtingscampagne werd aanbevolen. De pil tegen zwangerschap, het condoom tegen seksueel overdraagbare aandoeningen. Jongeren begrepen die boodschap en vreeën veilig.

De kwaliteit van de seksuele voorlichting, de toegankelijkheid van anticonceptie en het open seksuele klimaat in Nederland leidden de afgelopen decennia tot een zeer laag aantal zwangerschappen en abortussen onder tieners. Nog altijd komen buitenlandse beleidsmakers naar Nederland om te leren van Nederlandse ervaringen. J. Rademakers, onderzoekster bij het Nederlands Instituut voor Sociaal Seksuologisch Onderzoek en organisator van dergelijke studiereizen, geneert zich nu enorm, zegt ze.

Zij analyseerde in opdracht van de koepel van abortusklinieken (StiSAN) de abortuscijfers van de afgelopen acht jaar en moet constateren dat het aantal tieners dat ongewenst zwanger raakt dramatisch toeneemt. Het kan niet anders, zegt ze, of de jeugd neemt bij het vrijen steeds meer risico's.

Het is de wet van de remmende voorsprong, verklaart StiSAN-voorzitter Van Hall. 'Het ging hier zo goed dat onderzoek niet meer nodig leek en voorlichting op de achtergrond raakte. Maar de werkelijkheid heeft ons blijkbaar ingehaald.'

Uit onderzoek naar het anticonceptiegebruik van meisjes en vrouwen die een abortus ondergaan, blijkt dat zij vaker geen of een onbetrouwbaar voorbehoedsmiddel slikken. Een op de tien cliënten van de Nederlandse abortusklinieken heeft al twee keer of vaker een zwangerschap laten afbreken.

Rademakers pleit voor een terugkeer van gedegen seksuele voorlichting op scholen. 'Scholen moeten aan zoveel eisen voldoen, voorlichting komt dan onderaan de lijst te staan. Het idee bestaat dat jongeren genoeg weten over seks: ze onderrichten elkaar en anders komt het wel tot ze via internet. Dat is een misvatting.'

Veel voorlichtingsmateriaal dat op scholen wordt gebruikt, is enigszins verouderd, weet Rademakers. Bovendien is het nooit aangepast aan de veranderde omstandigheden. Zo zijn jongeren steeds eerder seksueel actief, maar is er nauwelijks materiaal voor basisscholen. En nu pas worden de films, de boekjes en de folders multicultureel gemaakt.

Hoe belangrijk dat laatste is, blijkt uit het groeiend aantal allochtonen dat een abortus ondergaat. Pilgebruik is bij allochtone vrouwen veel vaker problematisch, verklaart Rademakers. Hun mannen beschouwen het gebruik van condooms vaak als een aantasting van hun mannelijkheid.

Volgens Van Hall maken de abortusgegevens eens te meer duidelijk dat de taken van de Rutgersstichting snel moeten worden overgenomen. De zeven Rutgershuizen, waar jongeren anoniem de morning after-pil konden krijgen en waar voorlichting werd gegeven aan allochtone vrouwen, werden het afgelopen jaar gesloten. Het personeel is overgenomen door abortusklinieken. Die moeten worden omgevormd tot centra voor seksualiteit, anticonceptie en abortus.

Besprekingen over de financiering zijn gaande. Van Hall zou graag zien dat alle zeventien abortusklinieken aan medische en seksuele hulpverlening gaan doen. Hoe hard aandacht voor anticonceptie nodig blijft, blijkt alleen al uit de misvattingen over de pil, zegt Rademakers. Van de pilgebruiksters die een abortus ondergaan, is bijna tweederde de pil vergeten of heeft die fout gebruikt.

Binnenkort wordt een pilfolder uitgebracht in elf talen. Maar er zijn nog altijd autochtone vrouwen die denken dat ze, gezien de eisprong, alleen zwanger kunnen raken als ze de pil in de tweede week vergeten, zegt onderzoekster Rademakers. Terwijl zij juist in de eerste en de derde week de meeste risico's lopen. Die waarschuwing is daarom onlangs opgenomen in de nieuwe richtlijnen voor huisartsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden