Wet Indonesië in 'geest islam'

Het nieuwe wetboek van strafrecht in Indonesië moet losbandigheid bestrijden. Dat is 'wat het volk wil', zegt de minister van Justitie....

Vooral dat laatste heeft deze week in Indonesië tot grote opschudding geleid. De nieuwe wetgeving zou wat te veel de geest van de islam ademen: zij geeft ruimte voor polygamie, maar verbiedt openlijke homoseksualiteit, orale seks en seks buiten het huwelijk.

De critici vinden dat het strafrecht zich niet met dit soort privé-zaken moet inlaten, en suggereren dat Indonesië misschien beter de Nederlandse wetgeving kan handhaven. De minister wuift die kritiek bruusk van de hand. 'Wie dat zegt, heeft liever een koloniale wetgeving dan de geest van de eigen natie,' schampert hij.

Mahendra vindt het normaal dat de wetten van de islam doordringen in het nieuwe Indonesische strafrecht: 'Islamitische wetgeving is de living law in Indonesië. Dat vindt zijn weerslag in onze wetten. De meerderheid van het volk wil dit, want de meerderheid is moslim.'

Yusril Mahendra is behalve minister van Justitie ook leider van de Partai Bulan Bintang (Partij Maan en Ster), een islamitische partij die ijvert voor invoering van de islamitische wetgeving in Indonesië. De minister noemt het echter 'onzin' dat hij zijn eigen zin wil doordrukken.

De minister wijst erop dat in het team dat het nieuwe wetboek samenstelde 'ook katholieken' zitten en dat het is samengesteld uit strafrechtgeleerden, en niet uit islamitische geestelijken. De wetgeving is, benadrukt hij, ook gebaseerd op adat (volksgebruik), de voormalige koloniale wetgeving en de internationale conventies die Indonesië heeft getekend.

'Adat' is een van de bronnen van de wetten die homoseksuelen uitingen en ongehuwd samenwonen verbiedt. 'In de dorpen storen mensen zich daaraan. De bewoners verjagen mensen die hen storen. Als er wetten zijn, kunnen ze dat niet meer zomaar doen.'

Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor willekeur onder de nieuwe wetten: kwaadwillende buren hoeven iemand maar aan te klagen wegens orale seks om hem te laten oppakken. Zelfs leden van het team dat het wetboek herziet erkennen dat daarin het grootste probleem schuilt. Teuku Saiful Bahri, teamlid en hoofd van de juridische afdeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken: 'Het is moeilijk te bewijzen dat mensen die in een huis wonen ook hetzelfde bed delen, of dat zij orale seks hebben gehad. Deze artikelen zijn op zijn zachtst gezegd problematisch.'

In het land waar bencongs (travestieten en transseksuelen) tot het straatbeeld behoren, waar de oude javaanse adel er openlijk tal van 'bijvrouwen' op nahoudt, en waar ongehuwd samenwonen vooral in de steden steeds normaler wordt, lijkt het nieuwe wetboek te vragen om moeilijkheden.

De kritiek die deze week is losgebarsten wordt dan ook langzaam luider. Zij richt zich ook niet alleen meer op de wetten die het privé-leven raken. Critici wijzen erop dat in het nieuwe wetboek 'koloniale' wetten worden gehandhaafd die beter kunnen verdwijnen. Het betreft wetten die waren ingevoerd om ijveraars voor onafhankelijkheid in Nederlands-Indië de mond te snoeren.

De artikelen werden nadien gebruikt door ex-dictator Soeharto, en worden ook onder Megawati Soekarnoputri dankbaar toegepast om haar critici het zwijgen op te leggen. De gewraakte wetsartikelen verbieden 'kwaadspreken van de president en vice-president' en zijn ingezet om demonstranten die portretten van Megawati besmeurden gevangenisstraffen tot drie jaar op te leggen.

Volgens teamlid Bahri staan veel artikelen in het wetboek nog ter discussie. Minister Mahendra wil de wet echter nog door deze regering laten bekrachtigen. Dat betekent haast maken: de volgende verkiezingen staan gepland voor april volgend jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden