'Wet burgemeester is volksverlakkerij'

Als zijn naam de laatste dagen valt bij de procedure voor de benoeming van de nieuwe burgemeester van Amsterdam, klinken vaak de woorden 'ondemocratisch' en 'regentesk'....

Van onze verslaggever Weert Schenk

- Is de opvolging van burgemeester Patijn al beklonken?

Van Kemenade (PvdA): 'Dat is absolute onzin. D66-fractieleider Thom de Graaf bedrijft demagogie met zijn verhalen over Haagse achterkamertjes. De vertrouwenscommissie van de gemeenteraad speelt bij de benoeming een belangrijke rol. Dat wéét de Graaf.

'De laatste tien jaar zijn in 90 procent van de gevallen burgemeesters benoemd conform de aanbeveling van deze commissie. Ik selecteer op geschiktheid, maar kijk niet naar de politieke kleur. In de gevallen dat van het advies werd afgeweken, was de oorzaak dikwijls onenigheid in de vertrouwenscommissie.'

- De Tweede Kamer keurt dinsdag het wetsontwerp goed, waarin wordt bepaald dat de gemeenteraad meer invloed krijgt bij de aanstelling van de burgemeester. Ook wordt het burgemeestersreferendum ingevoerd. Kunt u niet alvast rekening houden met de nieuwe procedure?

'Nee, want ik heb me te houden aan de geldende wet, hoewel ik weet dat dit voor sommigen in Amsterdam niet altijd een argument is. Bovendien is het de vraag of en wanneer dit wetsontwerp wet wordt. Ik denk dat de Eerste Kamer er grondig naar zalkijken.

'Het wetsontwerp staat op gespannen voet met de Grondwet, omdat het Koninklijk Besluit wordt uitgehold. Daarbij zijn er nog technische vragen, zoals: wat gebeurt er bij herbenoeming? Ook vraag ik me af of het juridisch houdbaar is dat de burgers in een referendum slechts uit twee kandidaten mogen kiezen. En zal een besluit van de raad om déze en geen andere kandidaten te kiezen, ook geen onderwerp van een referendum zijn?'

- U vindt het een slecht wetsontwerp?

'Het is volksverlakkerij. Als je een gekozen burgemeester wilt, moet zijn positie fundamenteel veranderen. Hij moet een eigen beleidsplan hebben en een eigen team van wethouders kunnen vormen. Wethouders die niet functioneren, moet hij er uit kunnen gooien. Hij is de gekozen baas. Daarvan is in dit wetsontwerp geen sprake. Maar als het wet is, houd ik me eraan. Punt.'

Van Kemenade zegt niet van plan in Amsterdam een waarnemend burgemeester aan te stellen tot de nieuwe wet van kracht is. Dat is schadelijk voor de stad en voor de kandidaten voor het burgemeesterschap, zegt hij.

'In Amsterdam leidt zoiets tot een groot circus. Er komt een langdurige periode van discussie en gedoe. Van elke naam die wordt genoemd, wordt het doopceel gelicht. Het schrikt mensen af en schaadt hen in hun functioneren. Daar moet je niet aan beginnen. Er zit niks anders op dan de gebruikelijke procedure.'

- Is in Amsterdam een openbaar debat mogelijk over het advies van de vertrouwenscommissie?

'Bij de huidige procedure is dat onmogelijk. De wet verplicht tot vertrouwelijkheid. Daar moeten de vertrouwenscommissie en ik me aan houden. Ik ben zelfs verplicht de procedure af te breken als de vertrouwelijkheid wordt geschonden.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden