Westoever vult met puin van Palestijnse huizen

Huizensloop

Israël voert de sloop van Palestijnse huizen, scholen en andere gebouwen op de Westoever snel op. Sinds januari zijn er al meer vernield dan in heel 2015. Van de 383 vernielde gebouwen en tenten waren er 121 gefinancierd met geld van internationale donoren. De sloop van dit jaar leidde ertoe dat meer dan vijfhonderd Palestijnen dakloos raakten, van wie de helft nog kind is.

Palestijns gebied nabij Jericho. Foto reuters

'Cijfers zoals deze hebben we nog nooit gezien sinds we deze statistieken bijhouden', zegt plaatsvervangend VN-gezant voor het Midden-Oosten Robert Piper. 'Er is echt iets veranderd, maar ik durf niet te zeggen wat de directe aanleiding is. Wel zie ik dat in het Israëlische parlement de kolonisten druk uitoefenen om de huizensloop op te voeren.'

Uit statistieken van OCHA, de humanitaire tak van de VN, blijkt dat onder de vernielingen 153 huizen zijn, waarvan er 109 daadwerkelijk bewoond waren. De rest van de vernielde bouwwerken dienden voor levensonderhoud, zoals veestallen en waterputten. Het Israëlische leger heeft niet gereageerd op vragen van 'de Volkskrant' over de opgevoerde sloop.

België heeft vorige week de Israëlische ambassadeur over de kwestie op het matje geroepen. Nederland is dat niet van plan, zegt een woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken. De Israëlische ambassadeur is donderdag voor een regulier maandelijks overleg op het ministerie in Den Haag. In die gesprekken wordt 'het conflict consequent opgebracht en als daartoe aanleiding is ook de zorgen over de ondermijning van de tweestatenoplossing, zoals uitbreiding van nederzettingen en de sloop van projecten.'

'Onacceptabel gedrag'

'Wat Israël doet, is onacceptabel gedrag van een bondgenoot', zegt Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66), die de sloopwerkzaamheden vorige week in de Kamer ter sprake bracht en eerder als Nederlands diplomaat in de Palestijnse gebieden werkte. Hij wil de kosten van de gesloopte projecten op de Israëliërs verhalen. 'Ik vind dat de boodschap eens duidelijk moet worden en Nederlands belastinggeld niet verspild wordt. Met zo veel sloopwerkzaamheden is een Palestijnse staat niet levensvatbaar.'

Europese diplomaten in Jeruzalem en Ramallah trokken eind februari aan de bel. Zij uitten zich 'zeer bezorgd' over onder andere de sloop, op 15 februari, van een door Frankrijk gefinancierde school voor bedoeïenen aan de rand van Palestijns Oost-Jeruzalem. Jaarlijks doneert de Europese Unie zo'n 300 miljoen euro aan de Palestijnse gebieden - het meeste daarvan is bestemd voor ambtenarensalarissen. Nederland doet daar nog eens 16 miljoen euro voor bilaterale projecten bovenop.

'Wat Israël doet, is onacceptabel gedrag van een bondgenoot', zegt Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66). Foto anp

Area C

Israël heeft ook bij herhaling tenten geconfisceerd, die de VN uitdeelden aan Palestijnen in de Jordaanvallei, waar het 's winters in de nacht erg koud is. 'Zelfs een zeil waar kinderen op moesten slapen werd afgepakt', zegt VN-gezant Piper. 'We hebben het over heel kwetsbare mensen.'

De huizensloop past in jarenlange strijd over wat sinds de Oslo-akkoorden van begin jaren negentig 'Area C' heet - een gebied dat 61 procent van de Westoever beslaat en waar Israël het militaire en bestuurlijke gezag over heeft. Hier ligt het merendeel van de meer dan 100 Joodse nederzettingen en Israël probeert het aantal Palestijnen in het gebied zo laag mogelijk te houden.

Bouwvergunningen

Palestijnen moeten volgens de Israëlische regels bouwvergunningen aanvragen voor huizen, stallen, scholen en alles wat ze maar willen bouwen. In de praktijk krijgen ze zo'n vergunning zelden: Israëlische cijfers laten zien dat er van de 2.020 bouwaanvragen die tussen 2010 en 2014 zijn ingediend, slechts 33 zijn ingewilligd. De Civil Administration is de legertak die over de bouwvergunningen beslist. De Palestijnen hebben daar geen stem in, ook al wonen er 300 duizend Palestijnen in Area C.

Omdat bouwvergunningen vaak uitblijven, doen veel Palestijnen niet meer de moeite om een aanvraag in te dienen. Ze bouwen gewoon. Israël zet ze daarna op de slooplijst, waar volgens OCHA nog 11 duizend bouwwerken opstaan. Wanneer wat gesloopt wordt is onduidelijk: sommige huizen staan als twintig jaar te boek als 'klaar om te slopen'.

Het gebrek aan verstrekte bouwvergunningen is volgens Maja Kocijan¿i¿, woordvoerster van EU-buitenlandchef Federica Mogherini, door Europa al regelmatig aangekaart. 'Onder internationaal recht heeft Israël de verplichting om de lokale bevolking te beschermen en ontwikkelingen te ondersteunen.'

Palestijnen bewerken een uienveld nabij de Israëlische nederzetting Almog, nabij de stad Jericho in de Westoever. De Israëlische overheid annexeert momenteel land in dit gebied. Foto epa

Boycot

'Het is niet precies duidelijk waarom juist nu de vernielingen toenemen', zegt Sarit Michaeli van de Israëlische mensenrechtenorganisatie B'tselem aan de telefoon. Wel dient volgens haar de golf van geweld, waarbij sinds de herfst 28 Israëliërs en 191 Palestijnen om het leven kwamen, als voorwendsel voor de vernielingen. Ook heeft de lobby van ultraorthodoxe kolonisten meer ruimte sinds mei 2015, toen Benjamin Netanyahu's aan zijn vierde ambtstermijn als premier begon. Zijn regering wordt door velen als de meest rechtse ooit bestempeld.

De Israëlische sloopwerkzaamheden lijken ook een reactie op het besluit van Europese Unie om producten uit Joods nederzettingen niet langer als 'afkomstig uit Israël' te beschouwen en daarom van een speciaal etiket te voorzien. Israël beschouwt die maatregel als een boycot, en sommige Israëlische politici hebben het labelen van de producten vergeleken met de Jodenster. Kolonist Moti Yogev, parlementslid voor de extreemrechtse partij Joods Huis, zei tegen persbureau AFP: 'Er bestaat voor mij geen twijfel dat de harde aanpak van de overheid een gedeeltelijk resultaat is van de unilaterale stappen die door Europa genomen zijn.'


Sloop in Khirbet Tana

Op 2 maart zijn 41 huizen en andere bouwwerken verwoest in Khirbet Tana, een dorp ten zuidoosten van Nablus. Het heeft 36 Palestijnen dakloos gemaakt.

De 250 Palestijnen in Khirbet Tana leven vooral van hun vee, dat graast in de regio. Zij zijn gedwongen in het door Israël bestuurde Area C te blijven, omdat in de gebieden die onder Palestijns bestuur vallen vrijwel alleen bebouwing staat.

Twaalf van de vernietigde bouwwerken waren gedoneerd door de Palestijnse Autoriteit en de Rode Halve Maan, beide partners van de Europese Unie. Eén van de vernielingen was een basisschool, die weer was opgebouwd nadat Israël de vorige in 2011 had vernield.

Meer over