Westerse landen moeten vechten om talenten

Tegenwoordig zijn goed opgeleide jongeren veel waard. Nu in veel landen het geboortecijfer daalt, wordt de strijd om talent steeds grimmiger, ziet Gunnar Heinsohn....

In Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland, Polen, Rusland en Oekraïne worden op 325 miljoen inwoners jaarlijks 3,2 miljoen kinderen geboren. Ongeveer 1,5 miljoen van hen zal ooit examen doen op havo/vwo-niveau. Maar zij, het toekomstige kapitaal van hun land, verliezen steeds meer vertrouwen in hun geboorteland.

Omdat er gemiddeld maar 1,2 tot 1,4 kinderen per vrouw worden geboren, moeten de jongeren in hun actiefste jaren de zware lasten voor ouderen dragen (de gemiddelde leeftijd in deze landen is nu 40, terwijl het wereldgemiddelde 28 is). Daarnaast moeten deze jongeren hun eigen kinderen ook onderhouden, hun pensioen opbouwen en de stijgende werkloosheidslasten dragen. Veel jong talent wil dus graag het land uit.

In de zes Angelsaksische landen Australië, Ierland, Canada, Nieuw-Zeeland, Groot-Brittannië en de VS gaat het nauwelijks beter. Daar krijgen de vrouwen 1,6 tot 2,1 kinderen. In Amerika, dat een netto-reproductie (2,1 kinderen per vrouw) kent, wordt door de minderheden (30 procent van de bevolking) 45 procent van alle baby’s ter wereld gebracht. De meeste van die baby’s zullen lager opgeleid zijn dan de 200 miljoen ‘witte Amerikanen’, die maar 1,8 kinderen krijgen. In de staten Massachussets, New York en Californië, die een hoger opgeleide bevolking hebben, is het zelfs nog lager.

Wat doen de Angelsaksische landen er nu aan om dit ten goede te keren? Ze werven knappe koppen van overzee, maar daarbij rekenen ze niet op wonderen. Ze weten dat ze hun vergrijzing op zijn best kunnen vertragen. Dat het erom gaat de zaak zo lang mogelijk draaiend te houden, om nog personeel te vinden als de concurrentie opdrachten moet laten schieten. Bij elkaar streven de zes Angelsaksische landen ernaar 1,5 miljoen gekwalificeerde immigranten te vinden. Daarbij zoekt Nieuw-Zeeland er 25 duizend, en de VS zoeken er een miljoen.

Voor dit gigantische plan staat op de websites van hun ambassades al jaren duidelijke taal. Wie ouder is dan 44 jaar en nog geen Nobelprijs heeft, hoeft het niet eens te proberen. Dat kan ook niet anders, want in het nieuwe vaderland hebben de nieuwkomers tijd nodig om een pensioen op te bouwen. En iedereen onder de 40 die wordt geworven, moet hoogopgeleid zijn. Vmbo’ers vallen af, beroepsopleidingen helpen alleen in bepaalde vakken. Maar met een hbo- of universitair diploma op zak zijn zelfs culturele antropologen en byzantinisten welkom. Als ze maar over voldoende algemene intelligentie beschikken om carrière te maken.

Hoewel alle zes landen vergelijkbare ambities hebben, behalen ze verschillende resultaten. Vooral de VS kunnen niet tevreden zijn met het percentage van slechts 55 procent hooggekwalificeerde immigranten. Daarmee doen zij het weliswaar elf keer zo goed als Duitsland en Frankrijk, maar slechts half zo goed als Canada (reproductiecijfer 1,6), waar bijna alle nieuwe ingezetenen toppers zijn. In Canada zijn migrantenkinderen slimmer dan de kinderen van de gemiddelde autochtoon. Daarentegen liggen de prestaties van migrantenkinderen nergens zo ver onder het gemiddelde niveau als in Duitsland.

Wat dit betreft is het spectaculaire voorstel van Carl Schram (medeauteur van Good Capitalism, Bad Capitalism and the Economics of Growth and Prosperity) om het aanzien van Amerika weer op peil te brengen, interessant om te noemen. Hij wil elite-immigranten automatisch het staatsburgerschap verlenen. Elke 19-jarige buitenlander die zich bij een Amerikaanse universiteit aanmeldt en van wie zijn wis- en natuurkundecijfers hoog genoeg zijn om aan een technische studie te beginnen, krijgt in zijn voorstel naast een studiebeurs ook een Amerikaans paspoort.

Een geniaal, geraffineerd, bijna onfatsoenlijk voorstel. Zelfs een fervent anti-Amerikaanse scholier met een goed stel hersens zal de verleiding niet kunnen weerstaan en ingaan op dit aanbod. Hij kan tenslotte altijd nog terug naar zijn eigen land.

Misschien begrijpt men dit plan zelfs in Berlijn. Nu luistert men daar nog ongelovig naar de Franse president Sarkozy als die opmerkt dat zelfs een vloedgolf van buitenlandse schoolverlaters niet kan garanderen dat zijn Grande Nation een hightech-land blijft.

De landen die als eerste hun paspoorten in de etalage zullen leggen voor slimme studenten, zullen de Angelsaksische landen zijn. Maar Parijs zal niet achterblijven. De Duitse elite kan dan niet anders dan deze voorbeelden volgen, wil het land internationaal nog wat voorstellen. Want de trotse bezitters van elitepaspoorten zullen in lijstjes worden bijgehouden. Ze zullen zichtbaar en telbaar zijn, in jaarlijkse of zelfs maandelijkse ‘buitenlandse studenten per inwoner-indexen’. Deze zullen worden gespeld in de vijftig hoofdsteden van de landen waar vrouwen nu gemiddeld slechts 1,7 kinderen grootbrengen.

Wat volgt zijn internationale overzichten van het verband tussen gemiddeld nationaal IQ en de internationale positie in de moderne wereldeconomie. De besten zullen de besten blijven opzoeken; overal zullen ranglijsten circuleren – wie heeft de meeste besten? De besluiten die aspirant-kennismigranten daarna nemen, zullen de nieuwe beursberichten worden. Wat nu alleen nog bekend is onder migratiespecialisten, staat dan iedere ochtend in de krant.

Amerika leidt de aanval. Washington gaat ervan uit dat de VS in 2050 420 miljoen inwoners tellen (tegen 302 miljoen in 2008). Daarvan zal 19 procent (80 miljoen inwoners) in het buitenland geboren zijn. In dat geval blijft de voorsprong qua geschooldheid van de bevolking op India gelijk. Ter vergelijking: in het recordjaar 1910 was 15 procent van de 92 miljoen Amerikaanse burgers (14 miljoen) buiten de VS geboren.

In datzelfde jaar had Duitsland overigens 65 miljoen inwoners. De gemiddelde leeftijd was toen rond de 20 jaar. In 2050 zullen het er 68 miljoen zijn, niet zo veel meer, maar dan zal de gemiddelde leeftijd rond de vijftig zijn. Maar zelfs dat is alleen haalbaar, als per jaar (in plaats van vijfhonderd zoals nu) honderdduizend buitenlandse talenten inburgeren en niet tegelijk 140 duizend van de besten het land verlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden