Westers of Arabisch, passie is universeel

Het mooie van wereldmuziek is dat het vreemde herkenbaar wordt gemaakt, en wat veraf leek naderbij wordt gebracht. Arabische muziek klinkt veel westerlingen merkwaardig in de oren, maar samenwerkingen als die tussen het Nederlandse jazztrio van Yuri Honing en drie artiesten uit Libanon en Irak leggen de gemeenschappelijke ziel bloot....

De muziek van het Midden-Oosten is niet gebaseerd op een akkoordenschema maar op de maqam, een toonladder met een eigen register, kleur en karakter. Er zijn ongeveer twintig maqamat, alle onderverdeeld in vierentwintig kwarttonen. In plaats van de harmonische beweging die ons gehoor verwacht ontstaan er talloze hoogst verfijnde melodische variaties, vastgeklonken aan al even complexe ritmes.

Deze groep draait om Basem Abbas, die met zijn djoze (een soort viool met een hobo-achtig timbre) de lijnen uitzet, microtonaal tussen de 'bekende' noten door glijdend in grillige, ademende frasen. In de ensembles stemt Honing zijn tenorsax erop af, en ook in zijn intense improvisaties krult en buigt hij zijn romige toon geregeld in sierlijke arabesken.

De Nederlanders zetten de grootste stap in deze geslaagde toenaderingspoging: slagwerker Joost Lijbaart en bassist Tony Overwater schikken zich op hun manier naar de asymmetrische maatsoorten van de overwegend Arabische composities, aangeduid door percussionist en ud-speler Latif al Obeidy. Ze doen dat met inzet en precisie, en slagen erin de vaak kabbelende of gedragen nummers toch te laten swingen.

'Het is soms alsof je in het donker speelt.' Zo omschrijft Honing het gevoel dat je krijgt als de vertrouwde speeltechnieken overboord zijn gezet, en je toch je weg moet vinden. Het gold ook voor de Libanese zangeres Rima Ksheishe, toen ze haar eigen tekst bracht op Yasutani, een stuk van de saxofonist waarin wel degelijk akkoordovergangen zitten. Behalve een prachtig klaterende en buigzame stem en feilloze intonatie moet ze ook een scherp muzikaal gehoor bezitten, want deze fusie klonk even natuurlijk als die in de smachtende liefdesliedjes uit haar eigen wereld. Echt ontsporen doet deze Express dus nooit, en het verkennende karakter geeft de muziek veel frisse, aangename spanning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.