Westen valt wel erg snel voor Ruslands sterke man

ZELFS toen Vladimir Poetin nog waarnemend president was, stonden de westerse leiders al in de rij om hem de hand te drukken....

Als de westerse leiders al kritiek uitten op de oorlog in Tsjetsjenië, gebeurde dat op gedempte toon. Hoewel Moskou zelfs de schijn heeft laten varen dat de rebellen worden uitgeschakeld met precisiebombardementen terwijl de bevolking wordt gespaard, is de roep om strafmaatregelen verstomd.

Het is duidelijk dat de Verenigde Staten en de Europese Unie de prille relatie met Poetin niet op het spel willen zetten vanwege Tsjetsjenië. Het Westen hoopt dat Poetin die politieke investering ooit zal terugbetalen met een welwillende houding op andere gebieden.

Het is te begrijpen dat de westerse leiders het aantreden van president Poetin aangrijpen om de verstandhouding met Rusland te verbeteren. De hooggespannen verwachtingen aan het eind van de Koude Oorlog zijn niet uitgekomen. 'Wie heeft Rusland verloren?' vragen de commentatoren zich af.

De Amerikaanse presidentskandidaat en vice-president Al Gore wordt door zijn Republikeinse tegenstrever om de oren geslagen met de belabberde resultaten van het Rusland-beleid. Er is een enorme behoefte aan een verandering ten goede.

Daardoor dreigt het Westen opnieuw de fout te begaan een persoon te steunen in plaats van een bepaald beleid. De afgelopen tien jaar was de steun voor Boris Jeltsin het leidmotief.

Het was vriend Boris voor en na, en vriend Helmut en vriend Bill. Hun relatie werd gesymboliseerd door topontmoetingen in elkaars buitenverblijven, waarbij de leiders hun stropdassen demonstratief thuis lieten.

Naarmate Jeltsin met de jaren grilliger en futlozer werd, en de weerzin tegen zijn bewind in Rusland groeide, werkte deze politiek hoe langer hoe slechter. Corrupte congsies maakten zich meester van het Russische staatsbezit, wat de communisten en nationalisten weer gebruikten als argument om te bewijzen dat het Westen Rusland naar de ondergang dreef.

Als de westerse leiders verwachten dat Poetin voor elkaar krijgt wat Jeltsin niet is gelukt, doen ze aan wensdenken.

Natuurlijk, Poetin is jong, energiek en doelbewust; hij heeft meteen al een begin gemaakt met het scheppen van orde in het chaotische buitenlandbeleid. De nieuwe president beseft dat Rusland geen rol van betekenis kan spelen op het wereldtoneel zolang de economie niet beter gaat draaien. Vandaar zijn oekaze dat de diplomatie voortaan in dienst moet staan van de ontwikkeling van het land.

Is dat genoeg reden om Poetin tot vriend van het Westen te bestempelen? Zijn antecedenten manen tot terughoudendheid. Hij is een KGB-veteraan voor wie de staat boven alles gaat, en die er niet voor terugschrikt die staat, zoals in Tsjetsjenië, met brute kracht te verdedigen. Mensenrechten komen op de tweede plaats.

'Poetin gaat Rusland hervormen naar Koreaans model', zo gaat een grap in Moskou. 'Alleen weten we nog niet of hij het Zuid- of Noord-Koreaanse model bedoelt.'

Het aantreden van president Poetin biedt het Westen wel de kans om de betrekkingen met Rusland zakelijker aan te pakken. Als Poetin maatregelen neemt die Rusland dichter bij een rechtsstaat en een markteconomie brengen, verdient hij steun.

Maar als de mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië op dezelfde schaal doorgaan, de mediavrijheid nog verder wordt ingeperkt, en de corrupte zakentycoons hun gang mogen blijven gaan - en dat is verre van denkbeeldig - dan moeten de Verenigde Staten en de Europese Unie dat niet meer met de mantel der liefde bedekken. De beoefenaars van de realpolitik hebben ongelijk als ze zeggen dat mensenrechten de prijs zijn voor de een goede relatie met Rusland.

Poetin is een pragmaticus. Hij wil een goede relatie met het Westen, omdat Rusland financiële hulp nodig heeft om zich te kunnen herstellen. Voor die hulp is hij bereid een prijs te betalen, zij het niet èlke prijs.

Het heeft zin de handhaving van de mensenrechten mee te laten wegen bij de onderhandelingen over financiële hulp. Want als Poetin de hulp voor niets kan krijgen - dan graag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden