Westen komt beetje aan de bak in India

De regering-Singh wil drempels slechten om westerse bedrijven binnen te halen, maar hardnekkig verzet van 'kleine' winkeliers houdt Walmart buiten de deur.

India lijkt zich verder open te stellen voor het internationale kapitalisme. Nog maar twee maanden geleden hief de regering-Singh de regel op dat buitenlandse ondernemingen hooguit 74 procent van de aandelen van een Indiase telefoonmaatschappij mochten bezitten. Vorige week bleek meteen hoe groot de belangstelling van buitenlandse investeerders was. Volgens The Financial Times is Vodafone India (onder leiding van de Nederlander Marten Pieters) van plan om zijn Indiase minderheidsaandeelhouders onmiddellijk uit te kopen, wat zeker 2 miljard dollar (1,5 miljard euro) zal kosten.

En Vodafone is niet de enige. Volgens minister Palaniappan Chidambaram (Financiën) liggen er drie van zulke transacties 'voor het grijpen'.

Van oudsher is India een gesloten economie, met sterke socialistische trekken. De staat was almachtig en schermde het land af van de buitenwereld. Maar dat systeem liep spaak in 1991. Het land ging bijna failliet aan overwaardering van zijn valuta, de roepie, en aan een enorm tekort op zijn betalingsbalans.

Sindsdien hebben achtereenvolgende regeringen het land steeds verder geliberaliseerd. Een paar sectoren zijn inmiddels uitgegroeid tot ijzersterke, internationaal concurrerende bedrijfstakken; vooral de software-industrie en de outsourcing van allerlei diensten zoals callcenters en boekhouding.

Maar, zegt Herwin Loman, econoom bij de Rabobank, vele sectoren in het land zijn nog altijd zeer moeilijk toegankelijk. Het land is veel geslotener dan de meeste andere opkomende landen. Ja, China, dat is (volgens de OESO) nog geslotener, 'maar China heeft een veel grotere industri- ele sector. En in China is de infrastructuur veel beter.' India is nog steeds berucht om zijn bureaucratie, corruptie, belastingwetgeving en politieke instabiliteit.

De Chinese economie is driemaal zo groot als die van India. Maar China trok vorig jaar met 112 miljar dollar bijna vier keer zo veel directe buitenlandse investeringen aan als India.

De regering-Singh wil wel drempels slechten, vooral minister van Financiën Palaniappan Chidambaram, die vorig jaar juli aantrad. Maar ondanks de inspanningen lijkt de opening van de telecomsector vooralsnog het enige duidelijke resultaat. In andere sectoren stuit de liberalisering op massieve tegenstand.

In de retail, bijvoorbeeld. De Indiase detailhandel bestaat bijna volledig uit miljoenen kleine pappa- en-mamma-winkeltjes. Volgens Rabo-econoom Loman is er veel te winnen. 'Al die kleine bedrijfjes maken het voedsel duur. Een doorbraak van grotere bedrijven zou kunnen helpen de prijzen te verlagen.' Maar dat snappen de kleine winkeliers ook. Zodra er ook maar iets gebeurt dat zweemt naar toetreding van buitenlandse concerns tot de Indiase markt, komen zij massaal de straat op om te vechten voor hun economisch lijfsbehoud.

Dat gebeurde al toen Walmart, 's werelds grootste winkelconcern, in 2007 een bedrijf opzette met het Indiase conglomeraat Bharti. Het gebeurde weer toen de regering in september vorig jaar een beperkte liberalisering voorstelde. Na heftige protesten op straat stapte regeringspartij All India Trinamool Congress uit de coalitie.

De liberalisering van vorig jaar had wel effect: in mei dit jaar maakte IKEA bekend voor 2 miljard dollar te zullen investeren in winkels, omdat de regels voor 'single brand retail' (winkels waar maar één merk wordt verkocht) duidelijk waren versoepeld.

Maar Walmart kan een concurrent worden van de miljoenen winkeliers die net hun hoofd boven water weten te houden en die in mei volgend jaar allemaal hun stem mogen uitbrengen in de parlementsverkiezingen.

Vorige week, slechts enkele dagen nadat bekend was geworden dat Vodafone flink zal investeren in India, legde Walmart het hoofd voorlopig in de schoot. Het maakte bekend zijn joint venture met Bharti op te zeggen en zich te concentreren op de enige activiteit die het voor eigen rekening mag doen: de groothandelswinkels. Het wachten is op verdergaande liberalisering, maar voor de verkiezingen van mei 2014 komen die er zeker niet.

Oerwoud van regels

Detailhandel is in India voor buitenlandse investeerders een oerwoud van regels.

Alleen de groothandelswinkels (à la Makro) zijn volledig geliberaliseerd.

In 'single brand retail' (één merk in de winkel) mag een buitenlander sinds 2012 100 procent van de aandelen bezitten. De winkel moet meer dan 30 procent van zijn waren lokaal inkopen bij kleine leveranciers.

Sinds 2012 mogen buitenlanders maximaal 51 procent van de aandelen van supermarkten en warenhuizen bezitten (daarvoor alleen een bescheiden minderheidsbelang). Maar dan moeten deze bedrijven minstens 100 miljoen dollar investeren binnen drie jaar. Die investeringen moeten ook nog aan tal van regels voldoen. Bovendien heeft elke deelstaat de mogelijkheid zo'n buitenlandse partij de toegang te ontzeggen. Geen enkel buitenlands concern heeft nog toegehapt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden