ANALYSE

Westen knijpt oogje toe bij Saoedi-Arabië

De Saoedische blogger Raif Badawi ontliep op 'medische gronden' vandaag zijn wekelijkse portie van 50 stokslagen. Maar over zijn lot blijft grote onzekerheid bestaan. Zijn mening was het bewind onwelgevallig. In de nasleep van Parijs trekt zo'n zaak plotseling de aandacht.

Man in Saoedi-Arabië (niet Raif Badawi) krijgt publiekelijk stokslagen omdat hij in strijd met de sharia zou hebben gehandeld. Beeld Independent
Man in Saoedi-Arabië (niet Raif Badawi) krijgt publiekelijk stokslagen omdat hij in strijd met de sharia zou hebben gehandeld.Beeld Independent

Tien jaar gevangenisstraf en vijftig stokslagen per week, twintig weken lang. Zo strafte Saoedi-Arabië blogger Raif Badawi, die een discussie heeft aangezwengeld over religie, liberalisme en secularisme. En dat een week nadat het drama in Parijs duidelijk heeft gemaakt hoezeer we allemaal toch hechten aan vrijheid van meningsuiting.

Maar niet als het gaat om Saoedi-Arabië. Zoals gebruikelijk komt het land waarschijnlijk weg met wat tandeloze kritiek uit het Westen. Dat houdt de steenrijke Saoediërs liever te vriend - en dat weten ze. Terwijl politici plichtmatig mopperen over wrede lijf- of lange gevangenisstraffen in het land, lopen handelsdelegaties en politieke vertegenwoordigers de deur er plat. Door zakelijke banden en het beeld van Saoedi-Arabië als waarborg voor regionale stabiliteit, knijpt het Westen een oogje dicht als het gaat om de talloze mensenrechtenschendingen in het koninkrijk.

Niet alleen is Saoedi-Arabië 's werelds grootste olieleverancier, het gebruikt veel van zijn oliedollars om westerse goederen aan te schaffen. Deze maand bijvoorbeeld hoopt de minister van Buitenlandse Zaken van Canada - waar nota bene Badawi's familie asiel heeft gekregen - op een afspraak met een Saoedische prins. Immers, Canada verkocht vorig jaar voor tien miljard dollar aan pantservoertuigen aan het koninkrijk, en dat levert Canada de komende 14 jaar 3.000 banen op. Dat smaakt naar meer.

demonstratie, donderdag Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
demonstratie, donderdagBeeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

Strategische bondgenoot

De Verenigde Staten, Groot-Brittannië, en ook Nederland (met 6,1 miljard aan handel in 2013) - allemaal doen ze goede zaken met Saoedi-Arabië. Maar het gaan niet alleen om geld; Saoedi-Arabië is ook een trouwe strategische bondgenoot van het Westen.

De Saoediërs spelen een cruciale rol in de coalitie die IS bestrijdt, en Saoedische vliegtuigen bombarderen enthousiast mee in Irak. In 2003 lanceerden de VS de invasie van Irak goeddeels vanuit Saoedi-Arabië. Al decennialang wordt het uiterst conservatieve soennitische koninkrijk ook gezien als regionaal tegenwicht voor het sjiitische Iran, tot voor kort het ultieme kwaad in westerse ogen.

Geheel in lijn met hun pro-westerse sentiment liepen Saoedische vertegenwoordigers vorige week dan ook plechtig mee in Parijs, bij de demonstratie voor vrijheid van meningsuiting. De aanval op Charlie Hebdo 'gaat niet samen met islam,' aldus de Saoediërs, enkele uren voordat Saoedische beulen blogger Raif Badawi zijn eerste vijftig stokslagen gaven.

Gematigd naar buiten, extremistisch van binnen

Dat is Saoedi-Arabië: gematigd en tolerant naar buiten, extremistisch en dictatoriaal van binnen. Ondertussen gaat het land door met hoofden en handen afhakken. Vorig jaar nog werd een vrouw onthoofd wegens hekserij - een van de 82 doodstraffen in 2014.

De repressie neemt zelfs toe. In februari vorig jaar nam Saoedi-Arabië een nieuwe antiterreurwet aan. Die bestempelt misdaden zoals 'het verstoren van de openbare orde' en 'het aantasten van de reputatie van de staat' tot terrorisme. Door die wet zit Badawi's advocaat, zelf een mensenrechtenactivist, sinds vorig jaar een 10-jarige gevangenisstraf uit. Deze week kreeg hij er in hoger beroep nog 5 jaar bij, omdat hij geen berouw had getoond.

De strenge antiterreurwetten zijn er volgens de Saoedische autoriteiten om islamitisch extremisme tegen te gaan. Het bloedige optreden tegen blasfemie en kritiek op islam is er om de vele invloedrijke hardline geestelijke tevreden te stellen. Anders zouden die weleens kunnen proberen om het pro-westerse koningshuis ten val te brengen.

Om diezelfde reden zegt Saoedi-Arabië aan handen en voeten gebonden te zijn als het gaat om het aanpakken van rijke geestelijken en zakenmensen die religieus extremisme elders in de regio financieren. Zoals IS en Al Qaida, die mede dankzij fondsen van dit soort particulieren groot werden.

wankelend zelfvertrouwen

De afgelopen jaren is het Saoedische zelfvertrouwen een tikje gaan wankelen. Collega-dictatoren lagen overal onder vuur, Qatar zit ze op regionaal vlak dwars, en Iran is steeds minder de grootste slechterik in de regio. Zelfs de VS leveren kritiek op de vele wapens en dollars die vanuit Saoedi-Arabië stromen richting soennitische extremisten elders in het Midden-Oosten.

Maar dat leidde slechts tot schijn- of uiterst kleine hervormingen. Zoals westerse landen de mensenrechtenschendingen in Saoedi-Arabië afkeuren zonder er gevolgen aan te verbinden, zo belooft het Saoedische regime ingrijpende hervormingen die maar weinig worden verwezenlijkt. In 2013 kondigde het land aan op 180 punten de mensenrechtensituatie te zullen verbeteren.

Daaronder ook beloften voor verbetering van de rechten van vrouwen. Vorige maand werden twee vrouwen opgepakt en voor een speciale terrorismerechtbank gesleept. Hun misdaad? Achter het stuur van een auto zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden