‘Westen heeft arme landen nodig voor herstel’

De Wereldbank waarschuwt voor de gevolgen van het opdrogen van de kapitaalstroom naar ontwikkelingslanden.

Van onze verslaggever Peter de Waard

‘Landen krijgen daardoor een tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans’, waarschuwt Hans Timmer. Hij is directeur van de Prospect Group die de economische analyses maakt voor de Wereldbank.

Deze tegenslag voor ontwikkelingslanden komt bovenop de grote buitenlandse schulden die veel landen al hebben en momenteel niet kunnen herfinancieren. ‘Dit zal niet alleen de Derde Wereld treffen, maar dreigt ook de westerse wereld in een nieuwe crisis te storten’, voorspelt hij.

Timmer is in Europa om de onthutsende cijfers over de kapitaalstromen naar de ontwikkelingslanden te presenteren en de gevolgen daarvan duidelijk te maken. In 2007 werd nog 1,2 biljoen dollar geïnvesteerd in de derde wereld en opkomende markten. Vorig jaar was dat gedaald tot 770 miljard dollar. En dit jaar wordt het niet meer dan 363 miljard dollar – een daling van 75 procent in twee jaar.

Wat betekent dit voor de arme landen?

‘Een daling van het inkomen van netto 5 procent. Dat is een schok die ontwikkelingslanden nog nooit hebben beleefd.’

Om wat voor geld gaat het precies?

‘Het gaat om de totale particuliere kapitaalstroom, dus bankleningen, obligatieleningen en directe investeringen.’

Ook de microkredieten?

‘Die zitten in dat bedrag. De microkredieten zijn niet echt gedaald, maar stellen in de totale kapitaalstroom natuurlijk niet veel voor.’

Moeten de Wereldbank, het IMF en de overheden dat via ontwikkelingshulp compenseren?

‘Dat proberen ze zoveel mogelijk. Wij hebben, als Wereldbank, onze leningen verdrievoudigd. Maar we zijn een kleine partij. Het IMF kan meer doen, dat heeft een extra pot van 500 miljard dollar.

‘De ontwikkelingshulp is nog niet teruggevallen, maar dat dreigt wel te gaan gebeuren. Veel westerse landen zijn kortzichtig en richten zich vooral op het stimuleren van hun eigen economie en het redden van hun eigen banken. Ze beseffen niet dat ze voor hun eigen herstel groei in de derde wereld nodig hebben.’

De rijke landen zien hun economie dit jaar met ruim 4 procent krimpen, de ontwikkelingslanden groeien nog.

‘Maar die groei is fors afgenomen. Van 8,1 procent in 2007 tot 1,2 procent dit jaar. En als je daar de cijfers van China en India buiten laat, dan is er een krimp van 1,6 procent. Voor de ontwikkelingslanden komt dit veel harder aan, omdat zij een snelgroeiende bevolking hebben. Dus zij moeten een lager bruto nationaal product over veel meer monden verdelen.’

Wat betekent de kredietcrisis voor de armoede?

‘Volgens onze schattingen zullen hierdoor 50 tot 80 miljoen mensen extra in de derde wereld onder de armoedegrens komen. Dat kan ook grote politieke spanningen opleveren.’

Waar vallen de hardste klappen?

‘In Oost-Europa in de eerste plaats en daarna Latijns-Amerika. Deze landen zijn veel afhankelijker van het wel en wee van westerse banken.

‘Maar Afrika krijgt ook een klap mee. Het continent is eigenlijk vijf jaar een succes geweest met een groei van 5 procent per jaar, omdat eindelijk veel hervormingen konden worden doorgevoerd. Dit jaar loopt dat terug tot 1 procent.’

Moet het Westen hier wat aan doen?

‘Ja. Niet alleen in het belang van de opkomende economieën en arme landen, maar vooral ook in het eigen belang. Naast de buitenlandse investeringen zijn ook de binnenlandse investeringen in ontwikkelingslanden tot stilstand gekomen. Aankopen van huizen en duurzame consumptiegoederen stagneren.

'Dat leidt tot enorme onzekerheid in de hele wereld. Wat zo opvallend is van deze crisis is dat zij misschien niet zo heftig is als de Grote Depressie van de jaren dertig, maar dat zij zich dit keer met een gigantische snelheid over de hele wereld heeft verspreid. Toen Lehman Brothers (Amerikaanse zakenbank, red.) vorige zomer viel, was dat binnen een week merkbaar in Afrika.’

En wat moet worden gedaan?

‘In de eerste plaats moet voorkomen worden dat er een nieuwe financiële crisis ontstaat doordat landen in de derde wereld en Oost-Europa al hun eigen reserves opsouperen omdat ze hun schulden niet meer kunnen betalen. Voor westerse banken zou dit betekenen dat zij opnieuw schulden met afschrijven.

‘Ten tweede moet het vertrouwen in het financiële stelsel worden hersteld. Daar is men op dit moment al wel mee bezig. En ten derde moet ervoor gezorgd worden dat de bron voor de wereldwijde economische groei – de investeringen in de infrastructuur – zich herstelt.’

(Guus Dubbelman / de Volkskrant) Beeld
(Guus Dubbelman / de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden