Westen en Rusland lijnrecht tegenover elkaar in München

De verschillen tussen Rusland en het Westen blijven erg groot, bleek vandaag op een veiligheidsconferentie in München. 'Het is duidelijk dat we de situatie in Oekraïne heel anders inschatten', zei NAVO-chef Jens Stoltenberg na een gesprek met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. Volgens Stoltenberg is de toestand in Oekraïne 'zeer kritiek en ernstig'.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel in gesprek met de Russische president Vladimir Poetin (rechts). Beeld epa

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel twijfelde over een goede afloop. 'Na de gesprekken die de Franse president en ik gisteren in Moskou hadden, is het niet zeker of het gaat lukken', zei Merkel. Het moet volgens haar in ieder geval wel geprobeerd worden. 'Dat zijn we alleen al verschuldigd aan de mensen in Oekraïne.' Gisteren reisde ze samen met de Franse president Francois Hollande naar Moskou voor overleg met de Russische president Vladimir Poetin.

Merkel zei verder dat ze het debat over bewapening van Kiev in de strijd met pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne begrijpt, maar dat ze niet gelooft dat deze stap zal helpen om tot een oplossing van het conflict te komen.

Er zijn 'wezenlijke stappen' nodig om het geschonden vredesakkoord uit september nieuw leven in te blazen, zei ze.

Hollande, met wie Merkel achtereenvolgend naar Kiev en Moskou reisde, zei op diezelfde veiligheidsconferentie dat 'dit een van de laatste kansen is'. Dat is waarom ze het initiatief hebben genomen. 'Als we het niet voor elkaar krijgen om behalve een compromis ook een duurzaam vredesakkoord te sluiten, dan weten we heel goed wat het scenario zal zijn. Het heeft een naam, het heet oorlog.'

De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, klonk in München wat optimistischer over de gesprekken. 'Wij denken dat ze een goed fundament vormen voor een zeker mate van optimisme dat het conflict hier kan worden opgelost.'

Lavrov haalde wel hard uit naar de oosprong van het conflict. Zo zei hij dat Rusland nooit militairen naar het Maidan-plein in Kiev (waar de revolutie begon) heeft gestuurd en dat schiereiland de Krim onafhankelijk werd op basis van het VN-Handvest.

Merkel, de Oekraïense president Porosjenko en de Amerikaanse vicepresident zullen in München een driedaags vredesoverleg houden over Oekraïne, zo werd bekendgemaakt.

Kan een nieuwe Koude Oorlog worden voorkomen?

De inzet van de onderhandelingen is hoog. In de ogen van Hollande moet de Frans-Duitse missie 'een totale oorlog' in Oekraïne voorkomen. Merkel en Hollande hebben Poetin vrijwel zeker gewaarschuwd dat een onmiddellijk staakt-het-vuren vereist is, omdat anders de Amerikaanse president Obama zal besluiten de Oekraïners van wapens te voorzien. In Brussel toonde diens vicepresident Joe Biden zich vrijdag sceptisch over welk akkoord dan ook met de Russische president. Lees hier de volledig analyse.

De Oekraïense president Porosjenko, de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Amerikaanse vice-president Joe Biden op de vredesconferentie in München. Beeld reuters
Merkel begroet de Oekraïense president Porosjenko tijdens de veiligheidsconferentie in München. Beeld reuters
De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Francois Hollande tijdens hun ontmoeting met de Russische president Poetin, op vrijdagavond. Beeld AFP

'Wapenleveranties niet uitsluiten'

De persconferentie met Merkel en Hollande volgde nadat de hoogste militair van de NAVO, generaal Philip Breedlove, op de veiligheidsconferentie had gezegd dat het Westen wapenleveranties aan Oekraïne niet moet uitsluiten.

'Ik denk dat we niet op voorhand de militaire optie moeten uitsluiten', aldus de officier in gesprek met journalisten. Hij heeft het daarbij naar eigen zeggen over het sturen van wapens en andere middelen, niet het sturen van militairen. 'Er wordt niet gesproken over laarzen op de grond.'

De generaal gaat met zijn uitlatingen in tegen de bedenkingen die vooral de Duitse regering heeft bij het sturen van wapens naar Kiev. Eerder deze week waarschuwde Breedlove nog voor de gevolgen van wapenleveranties. Die kunnen volgens hem een harde reactie van Moskou uitlokken.

Volgens de Amerikaanse vicepresident Joe Biden is het vredesplan 'het proberen waard'. Hij voegde eraan toe: 'Te vaak heeft president Poetin vrede beloofd en vervolgens tanks, militairen en wapens geleverd. We zullen Oekraïne dus blijven helpen, niet om oorlog aan te wakkeren maar zodat Oekraïne zichzelf kan verdedigen.'

NAVO-generaal Philip Breedlove. Beeld epa

Beschietingen opgevoerd

In het oosten van Oekraïne zijn de afgelopen 24 uur vijf regeringssoldaten gesneuveld en 26 militairen gewond geraakt bij gevechten. Pro-Russische opstandelingen hebben hun beschietingen op regeringseenheden opgevoerd aan alle fronten. Het lijkt erop dat de separatisten troepen samentrekken voor aanvallen op spoorknooppunt Debaltseve en de kustplaats Marioepol, maakte het Oekraïense leger vandaag aan het begin van de middag bekend.

Gisteren kondigden het Oekraïense leger en rebellen in het oosten van Oekraïne nog een staakt-het-vuren af voor de regio Debaltseve. Er werd een tijdlang niet gevochten zodat inwoners van het gebied geëvacueerd konden worden.


Verwoesting in Debaltseve. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.