Nieuws

Westelijke Balkanleiders vertrekken teleurgesteld uit Brussel, al is er nog een sprankje hoop

De premiers van Albanië en Noord-Macedonië verlieten donderdag teleurgesteld en geïrriteerd Brussel nadat hun EU-collega’s weigerden het licht op groen te zetten om de onderhandelingen over een EU-lidmaatschap te beginnen. De kans bestaat dat de impasse vrijdag alsnog wordt doorbroken.

Dylan van Bekkum en Marc Peeperkorn
De Albanese premier Edi Rama, de premier van Noord-Macedonië Dimitar Kovačevski en de Servische president Aleksandar Vučić op een persconferentie tijdens de EU-top in Brussel op 23 juni 2022. Beeld ANP / EPA
De Albanese premier Edi Rama, de premier van Noord-Macedonië Dimitar Kovačevski en de Servische president Aleksandar Vučić op een persconferentie tijdens de EU-top in Brussel op 23 juni 2022.Beeld ANP / EPA

‘Het was goed om onder mede-Europeanen te zijn’, zei Albanese premier Edi Rama donderdagmiddag op een persconferentie met zijn Servische en Noord-Macedonische collega’s. ‘Maar het voelt slecht omdat we gasten zijn en zullen blijven.’

De bijeenkomst was de opening van een EU-top waarop de Europese Unie de kandidatuur van Oekraïne en Moldavië aanvaardt. Ook Georgië, ver weg gelegen in de Zuidelijke Kaukasus, wordt perspectief op kandidatuur voorgeschoteld. ‘Een historische stap die grote eensgezindheid toont’, zei EU-president Charles Michel donderdagavond op een persconferentie. Commissievoorzitter Ursela von der Leyen vond dat ‘er geen betere boodschap van hoop te brengen is voor de burgers van deze drie landen in zware tijden.’

Diezelfde eensgezindheid wilde de EU ook uitstralen naar Albanië en Noord-Macedonië, door de onderhandelingen over toetreding te beginnen waar de landen al zó lang op wachten. ‘Het is als wachten op Godot’, zei Rama. ‘Noord-Macedonië is Vladimir en wij zijn Estragon.’

Maar de landen zijn ‘gegijzeld’ door Bulgarije, dat (vooralsnog) de onderhandelingen met Noord-Macedonië blokkeert, vanwege een verschil in mening over de Macedonische cultuur, geschiedenis en taal. Omdat de Albanese toetreding gekoppeld is aan de Noord-Macedonische, komen beide landen nu geen centimeter dichter bij de EU. ‘Dit is enkel in het voordeel van derde partijen, die ongetwijfeld in het gat duiken’, waarschuwde de Noord-Macedonische premier Dimitar Kovačevski op de persconferentie voor Russische invloed in de Balkan.

Briljante Rutte

Vanuit het EU-kamp viel donderdag meermaals te horen dat het een ‘topprioriteit’ is om het toetredingsproces van de Balkanlanden te versnellen. Dat werd ook niet ontkend: ‘Echt iedereen toonde vandaag zijn spijt dat het niet gelukt was’, zei Rama. ‘Zelfs Mark Rutte, u kent hem wel, is eerder naar Bulgarije afgereisd en hield vandaag een van zijn briljantste toespraken.’

Maar zolang EU-lidstaten hun vetorecht houden, wint één lidstaat het van 26. Ondanks dat, zoals Macron na afloop zei, er zware druk op Bulgarije wordt gezet. Niet dat de Bulgaarse premier Kiril Petkov zijn hakken in het zand zet. Als het aan hem lag, was de Bulgaarse blokkade liever gisteren dan vandaag verdwenen.

Maar de de regering van de premier werd woensdagavond naar huis gestuurd, de macht van Petkov is minimaal. Vrijdag stemt het Bulgaarse parlement over het opheffen van de blokkade. Mogelijk kan in Skopje en Tirana dan alsnog de Europese vlag uit.

Al is het opheffen van de blokkade geen eenzijdige stap: Bulgarije en Noord-Macedonië moeten er samen uitkomen. En Noord-Macedonië is nog niet tevreden met het voorstel dat nu op tafel ligt. ‘Het waarborgt de Noord-Macedonische cultuur en taal niet’, zei premier Kovačevski. Het lijkt echter uitgesloten dat Noord-Macedonië de boel zal opblazen.

Deur op een kier

De EU-leiders proberen momenteel nog meer perspectief voor Bosnië en Herzegovina te schetsen. Een aantal landen, waaronder Slovenië, wil dat het land ook het kandidaat-lidmaatschap krijgt.

Momenteel eist de Europese Unie dat Bosnië en Herzegovina veertien fundamentele hervormingen van de democratie, rechtstaat en ongelijkheid van etnische minderheden doorvoert. Op tafel lag een voorstel om de meest essentiële daarvan naar voren te halen – als Bosnië en Herzegovina die vervult, krijgt het de status van EU-kandidaat. De resterende hervormingen moeten doorgevoerd zijn eer de toetredingsonderhandelingen daadwerkelijk kunnen beginnen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden