Nieuws

Werkzaamheden aan Kanaal Almelo-De Haandrik deels oorzaak verzakking ruim 400 huizen

Meer dan vierhonderd woningen die liggen aan het Kanaal Almelo-De Haandrik zijn deels beschadigd door werkzaamheden aan dat kanaal. Uit een nieuw rapport blijkt dat de veenlagen onder de huizen zijn vervormd. Voor de gedupeerden is het rapport nog weinig bevredigend: ‘Mensen hunkeren naar een oplossing.’

Gestutte huizen langs de Vriezenveenseweg aan het Kanaal Almelo-De Haandrik.  Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Gestutte huizen langs de Vriezenveenseweg aan het Kanaal Almelo-De Haandrik.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De werkzaamheden aan het Kanaal Almelo-De Haandrik hebben deels de schade aan de vierhonderd verzakte huizen veroorzaakt. Vervormingen van veenlagen onder de huizen spelen bij veel van de onderzochte panden een grote rol. Door verlaging van de grondwaterstand is het veen samengedrukt. Dat komt door periodes van ernstige droogte en door de werkzaamheden aan het kanaal. Daarmee is de provincie Overijssel mede schuldig aan de schade.

Dit zijn de bevindingen van een nieuw rapport dat is uitgevoerd door onderzoeksinstituut Deltares en dat een einde moet maken aan de langlopende discussie over het zogenaamde faalmechanisme achter de schade. Tussen 2011 en 2016 werd het kanaal verbreed. Sinds 2013 melden bewoners steeds meer scheuren en verzakkingen, vooral rond Vroomshoop en Geerdijk. Inmiddels zijn er 430 huizen beschadigd, waarvan sommige onbewoonbaar zijn verklaard.

Een rapport van Deltares uit mei 2020 bood weinig duidelijkheid en werd fel bekritiseerd door onder anderen hoogleraar Stefan van Baars. Hij schreef meerdere rapporten waarin hij suggereerde dat piping, ondergrondse zandstromen, de oorzaak zou zijn. Dat scenario is dankzij nieuw bodemonderzoek nu definitief uitgesloten. De aangetroffen zandsoorten maken piping onmogelijk.

Onzorgvuldig

Vrijdag zette de provincie de conclusies van het nieuwe onderzoek per ongeluk al online. Dat leidde tot boze en onthutste reacties van bewoners. ‘Het was de zoveelste keer dat de autoriteiten onzorgvuldig handelden’, zegt Harry Broekhuizen, voorzitter van stichting Kant Nog Wal. Eerder bleek al dat er bij het verstrekken van vergunningen, baggeren, aanbrengen van damwanden en klapankers en meten van de effecten van de werkzaamheden fouten zijn gemaakt. Ook was er sprake van een datalek.

Uit het nieuwe bodemonderzoek blijkt dat er onder veel onderzochte huizen veen in de grond zit. Bij het uitgraven van het kanaal is ooit zand boven op de veenlaag op de dijk gestort, terwijl het veen achter de dijk wel is afgegraven. Dat zou verklaren waarom alleen huizen direct aan het kanaal schade hebben. De verschillen in schade tussen de huizen heeft onder meer te maken met hoe de fundering is gebouwd. Als de fundering boven het veen is gebouwd, is er meer schade ontstaan dan bij funderingen die onder het veen zitten.

Verlaging van de grondwaterstand veroorzaakt het samendrukken van het veen. Decennialang zakte het grondwaterpeil gestaag met ongeveer een centimeter per jaar, iets dat in grote delen van Nederland voorkomt. Ook de regionale waterhuishouding en werkzaamheden, met name het baggeren en het plaatsen van damwanden, hebben invloed gehad op het grondwaterpeil bij het kanaal.

Weinig bevredigend

Tussen Deltares en de adviescommissie, waarin hoogleraar Van Baars zitting heeft, is een verschil van inzicht over de vraag in hoeverre de grondwaterwisselingen die bij de werkzaamheden optraden bijdragen aan de schade. Volgens Deltares is de bijdrage beperkt, volgens de adviseurs juist doorslaggevend. De begeleidingscommissie, bestaande uit vijf deskundigen, denkt dat de waarheid in het midden ligt.

Voor de gedupeerde bewoners is het nieuwe onderzoek vooralsnog weinig bevredigend. ‘Mensen hunkeren naar een oplossing’, zegt Broekhuizen van stichting Kant Nog Wal. ‘Maar nu weten ze nog steeds niet wat dit rapport betekent voor de schade aan hun pand.’

Woensdag wil gedeputeerde Bert Boerman de bewoners een toekomstperspectief bieden: hoe zullen de afwikkeling en het herstel verder verlopen? ‘Dit onderzoek was niet gericht op de schuldvraag. Dat proces begint nu. We willen bewoners snel duidelijkheid geven.’ Een gang naar de rechter om de aansprakelijkheid vast te stellen, zoals Van Baars voorstelt, sluit Boerman niet uit. ‘Als dat het proces kan versnellen, is dat prima.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden