Werkt kurkuma werkelijk tegen kanker?

In theorie helpt kurkuma tegen kanker. Maar werkt het in de praktijk?

Vanwege de sterke ontstekingsremmende werking zou curcumine in theorie ook bij ziektes als alzheimer, parkinson, reuma en artritis kunnen werken. Beeld Valentina Vos

Kurkuma, ook wel geelwortel of koenjit genoemd, is een bekend kruid uit de Aziatische keuken, met een ietwat bittere gemberachtige smaak en een diepgele kleur. De laatste tijd duikt het steeds vaker in recepten op en dat heeft niet alleen een culinaire reden.

In de Indiase ayurveda en de traditionele Chinese geneeskunde is de geelwortel al eeuwen een veelgebruikt middel tegen allerlei kwalen en ziektes. Tik 'kurkuma' in bij Google en de lijst met ziektes die het zou bestrijden lijkt schier oneindig: van parkinson, darmziektes en reuma, tot kanker.

Behoorlijke claims, maar niet ten onrechte, volgens Michal Heger. Sinds 2012 onderzoekt hij op de afdeling experimentele chirurgie in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam de mogelijkheden van het gebruik van curcumine, de werkzame stof uit kurkuma, tegen kanker.

Kankercellen hebben een aantal typerende eigenschappen die hen onderscheiden van gewone cellen, zoals oneindige celdeling, bloedvatvorming en uitzaaiingen, legt Heger uit. 'Curcumine remt al die zaken en laat de cellen sterven.'

Scepsis

Een wondermiddel, in theorie, want de praktijk is weerbarstiger. Het grootste probleem is de inname. Curcumine kan niet goed tegen licht, water en zuurstof. Daarnaast wordt het slecht opgenomen uit de darmen, afgebroken in de darmcellen, en door darmen en lever omgezet naar een inactieve vorm. Eten van kurkuma heeft onvoldoende nut voor een therapeutische werking, zegt Heger. Toch zijn er honderden studies naar curcumine te vinden in de internationale medische database pubmed. Maar een scherpere blik leert al snel dat het over het algemeen niet al te best onderzoek betreft.

De tijdschriften waarin de studies staan zijn onbekend of laag aangeschreven. Het meeste onderzoek is bovendien bij knaagdieren en niet bij patiënten gedaan.

Jammer, vindt Heger, want hij is ervan overtuigd dat curcumine en andere kruiden een goede aanvulling op de westerse geneeskunde kunnen zijn. Hij publiceerde vorig jaar een overzichtsartikel over de eigenschappen van curcumine in het toonaangevende vakblad Pharmacological Reviews. Onder zijn collega's heerst echter scepsis. Heger begrijpt dat wel, aangezien het inderdaad ontbreekt aan een grote hoeveelheid goede studies.

Heger blijft niettemin geloven in curcumine. Daarom onderzoekt hij nu of curcumine ingepakt in nanoscopisch kleine vetbolletjes, liposomen, in de bloedbaan kan worden gespoten. Die bolletjes zouden zich vervolgens in de tumor moeten nestelen, waar de curcumine zijn werk kan gaan doen. Zo ver is het nog niet.

Vanwege de sterke ontstekingsremmende werking zou curcumine in theorie ook bij ziektes als alzheimer, parkinson, reuma en artritis kunnen werken. Al is daar wederom de vraag: hoe krijg je de werkzame stof ongeschonden op de juiste plaats.

Ongevaarlijk en smakelijk

Chronische darmziektes vormen een bijzondere groep, legt Ben Witteman uit, maag-, darm- en leverarts in Ziekenhuis Gelderse Vallei en bijzonder hoogleraar voeding en darmgezondheid aan de Wageningen Universiteit. 'In principe is de darm de enige plek waar curcumine zelfstandig kan komen.' Toch vermoedt hij dat het eten van kurkuma weinig oplevert, ook al raadt hij het niemand af. 'Het is ongevaarlijk en nog smakelijk ook.'

Zijn patiënten, met bijvoorbeeld de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa willen via voeding meestal graag een rol spelen in hun behandeling. 'Uit een enquête bleek onlangs dat de helft denkt meer baat te hebben bij een dieet dan bij medicijnen.'

Daar moet Witteman als arts dus iets mee. Helaas is er weinig deugdelijk onderzoek, zegt ook hij. Daarom vertelt hij patiënten wat hij voorlopig weet: dat curcumine een middel zou kunnen zijn, maar dat er eerst onderzoek moet worden gedaan naar een manier om het op volle sterkte te laten werken en of het in dat geval daadwerkelijk effect heeft op de darmontsteking.

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar voeding@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden