Werkprikkels leveren weinig op

Financiële stimulans om meer te gaan werken wordt tenietgedaan door toeslagen...

den haag Het overheidsbeleid om mensen via financiële prikkels meer te laten werken, heeft de afgelopen tien jaar per saldo niet veel opgeleverd. Het merendeel van de plannen om werken meer te laten lonen, is tenietgedaan door maatregelen om de laagste inkomens te ondersteunen.

Dat beeld rijst op uit een onderzoek van het Centraal Planbureau naar de ‘marginale belastingdruk’. Dat is een maatstaf die aangeeft hoeveel geld iemand onder de streep overhoudt van elke euro die hij extra verdient. Hoe lager die druk, hoe aantrekkelijker het is meer te werken – zo is de gedachte.

Het beleid was er in de afgelopen jaren op gericht om de belastingdruk voor laagbetaalde werknemers te verminderen. Een van de maatregelen die in dat kader werden genomen was een fiscale korting voor partners die aan het werk gingen.

Uit het onderzoek van het CPB blijkt dat er in die jaren nauwelijks iets is veranderd in de marginale belastingdruk. Vanaf een inkomen van 20 duizend euro per jaar ligt die op iets boven de 50 procent. Daaronder is het gemiddeld 30 procent. ‘Betrekkelijk hoog’, vindt het CPB, en dus geen effectieve prikkel om meer uren te gaan werken, of om een opleiding te gaan volgen met het oog op een promotie.

Mensen met lage inkomens zijn relatief veel kwijt aan de premies voor zorgverzekeringen en de pensioenpremies, schrijft het CPB. Dat is niet anders geworden in de afgelopen tien jaar. Wat wel is veranderd is de grote hoeveelheid toeslagen. Maar die keren minder geld uit naarmate het inkomen stijgt, waardoor er netto minder overblijft van het inkomen.

De toeslagen en kortingen maken het belastingsysteem zo complex dat geen normale Nederlander nog kan bepalen wat hij ermee opschiet om meer te gaan werken. Volgens Paul Tang, financieel woordvoerder van de PvdA, zien zelfs beleidsmakers door de bomen het bos niet meer. ‘WWI gaat over de huurtoeslag, VWS over de zorgtoeslag, en Financiën over de belastingen. We zijn weer toe aan een belastingherziening.’

‘Het is gas geven en remmen tegelijkertijd’, zegt Kamerlid Stef Blok van de VVD. ‘Ik weet zeker dat de marginale druk aan de onderkant nog een stuk hoger was geweest als gemeentelijke kwijtscheldingen mee waren gerekend.’ Mensen die een baan krijgen, hebben vaak geen recht meer op die vrijstellingen, zodat ze minder geld overhouden.

De vraag hoe meer mensen aan de slag te krijgen, zal de komende tijd opspelen, als de werkloosheid flink oploopt. Een aanzienlijk deel van het financiële gat dat voor de overheid ontstaat, kan worden opgevangen als veel mensen een baan weten te vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.