Werkloze Italiaanse jeugd wil weg uit 'gerontocratie'

Tijdens een recente ontmoeting met jeugdige partijgenoten gaf Silvio Berlusconi hun het hartelijke advies zich niet blind te staren op een vaste baan, en vooral over de Italiaanse grenzen heen te kijken. Het was een opmerkelijke aanbeveling van de 74-jarige premier. Vooral nu steeds meer Italianen alarm lijken te slaan over de groeiende groep geschoolde jongeren die Italië verlaat en naar het buitenland vlucht, op zoek naar een betere toekomst.

Italiaanse kranten, blogs en sociale netwerken staan bol van de frustraties die Italiaanse jongeren ondervinden bij het zoeken naar een stageplaats of een fatsoenlijke baan in eigen land. Bijna 30 procent van de Italiaanse jongeren tussen de 15 en 29 jaar heeft geen werk. Degenen die wel een baan weten te vinden, moeten het doen met tijdelijke en vaak slecht betaalde dienstbetrekkingen. En wat te denken van de Italianen tussen de 30 en 34 jaar? Bijna een derde woont - vaak noodgedwongen - nog bij zijn ouders, drie keer zo veel als begin jaren tachtig.


Waarom? Omdat jongeren in toenemende mate het slachtoffer zijn geworden van wat Italianen gerontocrazia noemen, het bestuur van de ouderen. Politiek en economisch lijkt alles uitsluitend erop gericht om oudere Italianen te verzorgen, terwijl Italië relatief weinig besteedt aan huisvesting, werkloosheid en kinderopvang, uitgaven die van cruciaal belang zijn voor Italiaanse jongeren die een carrière van de grond willen krijgen.


Bovendien speelt in Italië - de zevende economie van de wereld en de vierde van Europa - nog een complicerende factor voor de Italiaanse jeugd mee: familienamen en netwerken zijn er belangrijker voor de carrièrekansen dan persoonlijke capaciteiten. Het gevolg: Italië 'verraadt' de volgende generaties, schrijven bijvoorbeeld Tito Boeri en Vincenzo Galasso in hun boek Contro i giovani (Tegen de jeugd).


Het is eenzelfde klacht die ook is te lezen is een strijdbaar manifest dat sinds enige tijd furore maakt op internet. In dit zogenoemde Manifesto degli Espatriati (Manifest van de Expats) roepen Italiaanse jongeren op handtekeningen te verzamelen om 'een einde te maken aan de gerontocratie die Italië in zijn greep houdt' en van Italië 'eindelijk een land voor jongeren te maken'. Opdat Italiaanse jongeren niet langer worden gedwongen 'hun geliefde vaderland' te verlaten.


Want dat het vaak niet van harte gaat, valt duidelijk op te maken uit de belevenissen van Italiaanse jongeren die journaliste Claudia Cucchiarato verzamelde in haar boek Vivo altrove (Ik woon elders). Het zijn opmerkelijke verhalen over jonge en ontheemde Italiaanse emigranten, zoals een Italiaanse lerares die een boterham verdient als zangeres in Barcelona, een advocaat die in Den Haag woont of een dierenarts die als ober in Londen aan de slag is gegaan.


Maar misschien de mooiste opmerking over de hang van de Italiaanse jongere naar L'Italia is die van de 34-jarige Giovanni Chirichella, een human resources manager uit Milaan die tegenwoordig in Houston (Texas) werkt: 'Je dna, jezelf, alles wat je ademt, alles wat je eet is verbonden aan de stad waar je bent geboren. Veel Italianen over de hele wereld hebben eigenlijk de rest van hun leven last van heimwee', zegt Chirichella in het Amerikaanse blad Time, dat deze week uitgebreid ingaat op de exodus van de Italiaanse jongeren.


Een enkeling beproeft na een korte, voorspoedige carrière in het buitenland alsnog een terugkeer naar Italië. Maar een succes hoeft dat allerminst te zijn, zo valt op te maken uit vraaggesprekken in Time, maar vooral op het blog Giovani Talenti (Jonge talenten) van de 34-jarige Sergio Nava, die op de Italiaanse zender Radio 24 wekelijks aandacht besteedt aan zijn 'gevluchte' generatiegenoten.


Iñaki Oñorbe Genovesi


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden