Werkloosheid slaat toe in onderwijs

3.300 werknemers uit het onderwijs hebben in juli een WW-uitkering aan-gevraagd. Een explosieve toename, velen van hen zijn jonger dan 30 jaar.

AMSTERDAM - Jonge onderwijzers uit het basisonderwijs raken in groten getale werkloos. Door een combinatie van teruglopende leerlingen, stille bezuinigingen en doorwerkende ouderen is er voor juffen en meesters onder de 30 jaar nauwelijks plek meer. De werkloosheid in het onderwijs loopt daardoor razendsnel op.


Dit blijkt uit cijfers van uitkeringsinstantie UWV. Vorige maand vroegen 3.312 personen uit het onderwijs een WW-uitkering aan, een toename van 30 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Onder hen zijn 1.629 juffen en meesters uit het basisonderwijs. Tweederde is jonger dan 30.


Jonge onderwijzers worden nauwelijks nog in vaste dienst genomen. Ze krijgen tijdelijke contracten die ophouden als de zomervakantie begint. De sector moet oppassen dat jonge onderwijzers niet afhaken als ze na het zoveelste tijdelijke contract weer in de WW belanden, zegt Rob Witjes, hoofd arbeidsmarktinformatie van het UWV. 'Dan gaan ze misschien andere keuzes maken en ben je ze kwijt.' Jaarlijks komen er ongeveer 5.000 onderwijzers van de pabo. Onbekend is hoeveel van hen nu direct van de schoolbanken in de bijstand verdwijnen. Een deel van de werkloze leerkrachten kan weer - tijdelijk - aan de slag als het schooljaar is begonnen, maar desondanks loopt de werkloosheid in het onderwijs verder op: van in totaal 6.158 WW-uitkeringen in juli 2009 tot in totaal 14.714 vorige maand. Onder hen ook ondersteunend personeel als administratieve krachten, conciërges en medewerkers uit schoolkantines.


Die stijging is opmerkelijk, omdat het onderwijs de meest vergrijsde sector is. Een kwart van de onderwijzers en docenten zijn 55 jaar of ouder. Alleen al op de basisscholen zijn er 36 duizend 55-plussers. Toch zet de stijgende werkloosheid in het onderwijs zich de komende jaren voorlopig door, verwacht niet alleen het UWV maar ook onderwijsbond AOb. De tijdelijke krachten hebben volgens de woordvoerder van de AOb ook last van het feit dat onderwijzers langer doorwerken. 'De gemiddelde pensioenleeftijd is in korte tijd hard gestegen, van 60 naar 63 jaar.'


De werkloosheid in het onderwijsneemt pas rond 2017 af, verwacht het UWV. 'Dan zijn de grootste leerlingendalingen achter de rug en bereikt het aantal personen dat met pensioen gaat zijn hoogtepunt', zegt Witjes. 'In het basisonderwijs zouden zelfs tekorten kunnen ontstaan.' Ook de AOb verwacht dan tekorten.


Het UWV voelt zich overvallen door de sterke toename in juli. Normaal is augustus de absolute piekmaand.


'IK WIL DOOR MET MIJN LEVE

N'


Marjol Snippe (28), Borne:

'Er is ons in december verteld dat we niet op een vast contract moesten rekenen. En dat de situatie hier in Almelo nog zeker vijf jaar hetzelfde blijft. Toen ik van de pabo kwam, alweer zo'n vijf jaar geleden, heb ik geprobeerd een vaste baan te krijgen, maar die zijn er in het Oosten gewoon niet. Daarom ben ik als invalkracht gaan werken. Dat was via een stichting, waar ik drie jaar lang onder contract heb gestaan.


Maar in december kregen ik en een aantal collega's te horen dat we eruit moesten. Als ik nog een dag voor ze werk, zijn ze verplicht mij een vast contract aan te bieden. En dat is geen optie.


Ik ben 28 en ik wil verder met mijn leven, maar dat kan op dit moment niet. Ik heb een WW-uitkering en ik ben te oud om aan een nieuwe studie te beginnen. Bovendien, ik wilde van kind af aan het onderwijs in, dus om nu de keus te maken iets anders te gaan doen, dat is ook weer zo wat.


Voor een vaste baan bij een school moet je vooral geluk hebben. Als er iemand weggaat, kiezen scholen meestal voor een invaller die ze kennen. Met kwaliteit heeft het weinig te maken.


Ik zag laatst een jongen voor de klas, nou, die was echt super. Maar ook hij krijgt geen baan.


Veel mensen uit mijn studiejaar hebben hetzelfde probleem. Ze hebben allemaal moeite om iets te vinden. Een aantal is aan een nieuwe studie begonnen, de rest wacht af, net als ik.'


'196 SOLLICITATIEBRIEVEN VERDER

'


Johan van Egten (60), Zuidhorn:

'De teller staat op 196 sollicitatiebrieven. En nee, ik ben nooit ergens op gesprek geweest. Waaraan dat ligt? Geen idee. Ik heb mijn brief al tig keer laten controleren, dus dat kan het niet zijn. En ik heb ervaring genoeg. 33 jaar heb ik in het basisonderwijs gewerkt.


Na de pabo en de militaire dienst ben ik gaan lesgeven. Tot het in 2009 ophield. Ik heb hier het ontslagbesluit voor mij liggen. Er staat dat de school en ik 'van mening verschilden over de werkzaamheden'. Dat klopt wel. Ik werd steeds vaker geconfronteerd met kinderen die meer aandacht nodig hadden dan anderen; de zogenoemde adhd-kinderen. Dat ging ten koste van de rest van de klas.


Natuurlijk, vroeger stuurden we zulke kinderen misschien wel te snel door naar het speciaal onderwijs. Het hoort dus ook bij het moderne schoolsysteem dat we ze nu opvangen, maar je moet daarvoor wel geschikt zijn. Iemand corrigeren op gedrag is één, maar om daar permanent mee bezig te zijn, is iets anders.


Ik keek daar anders tegenaan dan de schoolleiding, vandaar mijn vertrek. Misschien pas ik wat dat betreft niet meer bij het huidige onderwijs, die realiteit moet ik wellicht onder ogen zien. Ik troost mijzelf met de gedachte dat ik een uitkering heb. Maar ik blijf solliciteren, al was het maar om mijn uitkering te behouden. Maar eerlijk is eerlijk, na al die afwijzingen berust ik steeds meer in het feit dat het misschien niet meer lukt.'


'HET ONDERWIJS BLIJFT GEWELDIG'

Anouk Heikoop (21), Soest:

'Natuurlijk denk ik er veel over na. Het gaat om mijn toekomst. Je hoopt toch dat die een beetje zekerheid biedt. In april heb ik mijn eerste sollicitatiebrieven verstuurd. Eerst had ik nog goede hoop. Toen ik aan de pabo begon, dacht iedereen dat de banen voor het oprapen lagen. Zeker voor mij. Ik heb een speciaal honoursprogramma gevolgd. Maar zo rond juni kwam ik er toch achter dat het wat moeilijker ligt. Er is gewoon te veel aanbod. De scholen hebben de leraren voor het uitkiezen.


Waar het aan ligt? De overheid bezuinigt erg veel op onderwijs. Dus in plaats van extra banen, verdwijnen er juist plekken. En steeds meer leraren blijven langer hangen. Ze denken: 'Een vaste baan in deze tijd is goud waard, ik wacht met die carrièreswitch.' En o ja, de pensioenleeftijd is ook nog eens verhoogd. Veel leraren moeten dus nog een paar jaar extra blijven lesgeven.


Ik blijf hoop houden. Het onderwijs is echt geweldig - vooral het basisonderwijs. Bovendien, in elke sector is het lastig. Maar het is wel vreemd dat ik nog niet weet hoe ik straks mijn brood moet verdienen. Dit schooljaar is zo goed als begonnen, de meeste scholen zijn voorzien. Ik moet het hebben van zwangerschapsverloven. Misschien kan ik via zo'n constructie ergens langer aan de bak. Een halve baan wellicht; twee of drie dagen per week. Vaste fulltimebanen zijn niet te vinden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden