Werkloosheid sinds 1996 niet zo hoog

Het aantal werklozen is in zestien jaar niet zo hoog geweest als nu. In juni zaten 495 duizend mensen zonder baan, blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zijn er zesduizend meer dan een maand eerder.

AMSTERDAM - De laatste keer dat er zo veel werklozen in Nederland waren, was in 1996. In de eerste helft van de jaren tachtig waren er ruim een half miljoen werklozen.


Procentueel ligt de werkloosheid nog niet zo hoog als in eerdere perioden. Dit komt doordat steeds meer mensen zijn gaan werken. De werkloosheid bedroeg in juni 6,3 procent van de beroepsbevolking, terwijl dat in 1996 ruim 7,5 procent was. Op het dieptepunt van de recessie in de jaren tachtig zocht bijna 11 procent van de beroepsbevolking een baan, het record, 17,4 procent, stamt uit 1935.


'Als je terugkijkt, valt het met die 6 procent nog mee', zegt arbeidseconoom Ronald Dekker van de Universiteit van Tilburg. 'Zo heeft de werkloosheid tussen 1981 en 1996 structureel hoger gelegen dan die nu is. Maar aan de andere kant: dit is het waarschijnlijk nog niet. Alle seinen staan op rood.'


Wat opvalt aan de cijfers is dat het aantal werklozen al een stuk hoger ligt dan tijdens de eerste piek van de kredietcrisis, begin 2010. 'De arbeidsmarkt reageert altijd met enige vertraging', zegt Dekker. 'Het is nu te lang slecht gegaan. Dan verdwijnt de hoop op herstel, en gooien bedrijven er steeds meer mensen uit en nemen ze er steeds minder aan.'


In 2008, vlak voor de crisis begon met de val van Lehman Brothers, was de arbeidsmarkt overspannen: er was te weinig geschikt personeel. Toen de crisis uitbrak, waren werkgevers daarom voorzichtig met het ontslaan van werknemers.


'Ze dachten: dit is tijdelijk', zegt Jules Theeuwes, arbeidsmarktecononoom aan de Universiteit van Amsterdam. 'Daarom deden ze vaak aan labour hoarding: ze hielden, ondanks de scherpe daling van de productie, de mensen vast die ze hadden.'


Daardoor zijn veel bedrijven de tweede dip ingegaan met relatief veel mensen. En omdat die tweede dip zo snel is gekomen, is het vertrouwen weg dat het snel herstelt.


'De verwachtingen zijn veel negatiever dan tijdens de dip in 2009', zegt Theeuwes.


Dekker: 'Voor meer werkgelegenheid heb je nu een paar perioden van serieuze economische groei nodig.'


Naast ontslagen zijn ook de vele faillissementen een belangrijke oorzaak van de toenemende werkloosheid, signaleert de arbeidseconoom. Dat aantal neemt snel toe. Bedrijven die de eerste klap overleefden, vallen nu alsnog om. Het vet is van de botten, concludeerde het CBS eerder deze week al.


Behalve de dalende vraag naar arbeidskrachten neemt ook het aanbod toe. Opvallend, zegt Theeuwes. 'Normaal gesproken gaan minder mensen op zoek naar werk, tijdens een recessie. Laat maar zitten, denken die dan, we zitten het wel even uit tot de boel weer aantrekt. Nu blijven ze doorzoeken. Kennelijk verwachten ze niet meer dat ze het wel even kunnen uitzitten.'


Volgens Theeuwes komt dat ook doordat de gemiddelde inkomens in Nederland al twee jaar zijn gedaald. 'Huishoudens zien dat ze erop achteruitgaan. Ze kunnen het zich kennelijk niet meer veroorloven de zoektocht naar werk even te staken.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden