Werkgever heeft 'koudwatervrees' voor oudere sollicitant

Overheidsmaatregelen die 50-plussers aan het werk moeten krijgen, hebben een zeer gering effect. De vergrijzing levert, geheel vanzelf, meer werkgelegenheid op voor ouderen dan subsidies. Dat blijkt uit onderzoek van SEO in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De 'koudwatervrees voor ouderen' onder werkgevers is groot.

Een oudere werknemer Foto ANP

SEO onderzocht waarom werkgevers jonge werknemers verkiezen boven ouderen en in hoeverre overheidsbeleid hierin iets kan veranderen. Volgens het onderzoeksbureau hebben werkgevers moeite met de looneisen en de productiviteit van ouderen. Het idee bestaat dat jongeren goedkoper zijn en harder werken.

Het onderzoeksbureau vroeg aan duizend werkgevers middels een enquête in twaalf situaties te kiezen tussen twee werknemers. In die verschillende situaties speelden vijf stimulansen van de overheid een rol: de werkbonus, de mobiliteitsbonus, de no-riskpolis voor de WW, mogelijkheden tot proefplaatsing en een verlengde proeftijd. Al deze maatregelen moeten bevorderen dat 50-plussers aan een baan komen en hun baan behouden. Het merendeel doet echter niet waarvoor het bedoeld is.

Positief effect
Een paar maatregelen hebben wel een positief effect. Door de mobiliteitsbonus, een premiekorting voor werkgevers die uitkeringsgerechtigde 50-plussers aannemen, krijgen circa 5.000 ouderen per jaar een baan. Proefplaatsing, waarbij gedurende de proefperiode de overheid de uitkering doorbetaalt, levert 3.000 55-plussers een baan op. Een verdubbeling van die proeftijd betekent voor ruim 5.000 ouderen een baan.

De werkbonus (een premiekorting voor het in dienst houden van een oudere), de mobiliteitsbonus voor alle ouderen (niet alleen die met een uitkering) en de no-riskpolis waarbij de overheid het financiële verzuimrisico dekt, hebben geen positief effect op de werkgelegenheid voor ouderen.

De onderzochte maatregelen maakten onderdeel van het vitaliteitspakket van het vorige kabinet. Dat pakket hebben VVD en PvdA echter van tafel geschoven. Het nieuwe kabinet is in overleg met de sociale partners over beleid om werkgelegenheid onder ouderen te stimuleren.

Arjan Heyma van SEO denkt dat de 'koudwatervrees' van werkgevers nooit helemaal zal verdwijnen. 'Je zal het verschil tussen oudere en jonge sollicitanten nooit gelijk kunnen trekken, maar je kan met beleid het wel wat verkleinen.' Volgens Heyma is niet zozeer geld van belang voor werkgevers, maar de vraag: wat voor vlees heb ik in de kuip? 'Een werkgever wil vooral tijd om aan ouderen te wennen. Hij wil weten: wat voor oudere krijg ik precies?' Het positieve effect van de proefplaatsen en de verlengde proeftijd onderschrijft dit.

Vergrijzing
De beste stimulans blijkt de vergrijzing, een natuurlijk verschijnsel waar de overheid weinig vat op heeft. Bedrijven met relatief veel oudere werknemers blijken meer oudere sollicitanten aan te nemen. Werkgevers die ervaring hebben met ouderen zijn minder terughoudend in het aannemen van ouderen. Oftewel, de vergrijzing heeft een versterkend positief effect voor de werkgelegenheid onder ouderen. SEO schat door de vergrijzing een toename van bijna 10.000 oudere werknemers per jaar. Dat positieve effect volgt echter pas op termijn, terwijl gericht beleid meteen effect heeft.

Het onderzoek toont vooral aan hoe moeilijk het is middels overheidsstimulansen ouderen aan het werk te krijgen. De maatregels hebben beperkt effect en kosten veel geld. Bijvoorbeeld: voor iedere zes mensen die met een mobiliteitsbonus worden aangenomen, zouden vijf mensen zonder die bonus ook een baan vinden. Toch krijgen werknemers voor die laatste vijf ook een bonus, geld dat niet uitgegeven had hoeven worden.

SEO draagt geen alternatieven aan, maar Heyma meent dat de oplossing moet liggen in het bestrijden van de koudwatervrees. 'Als je werkgevers kan laten wennen aan oudere werknemers, zullen ze sneller geneigd zijn ze aan te nemen; dan ben je spekkoper.'

Reactie
Het ministerie van Sociale Zaken laat in een reactie weten ouderen te blijven ondersteunen bij het vinden van werk. 'Het rapport bevestigt dat ouderen moeilijker werk krijgen dan jongeren.' Specifieke maatregelen kan een woordvoerder nog niet noemen omdat het kabinet momenteel in overleg is met werkgevers en werknemers.

Meer over