Werken aan de volgende watersnood

Nederland leert New Orleans zich beschermen tegen het water. Maar de risico's blijven on-Nederlands.Door Diederik van Hoogstraten en Michael Persson..

Dit, zegt Mathijs van Ledden bewonderend, is een heel erg mooie dijk. De Nederlandse ingenieur rijdt in zijn Jeep langs Lake Pontchartrain, de plas ter grootte van het IJsselmeer ten noorden van New Orleans. Deze dijk hield gewoon stand, toen orkaan Katrina op 29 augustus 2005, komende week twee jaar geleden, het water meters opstuwde. ‘De schade was echt minimaal.’

Dan parkeert Van Ledden bij de monding van het 17th Street-kanaal. Hier kon het stijgende water de stad binnendringen, waarna de betonnen wand langs het kanaal bezweek. De straten kwamen onder meters water te staan. Zo heb je dus niets aan je mooie dijk, een paar kilometer verderop. ‘In Nederland weten we heel goed dat een systeem, hoe sterk het ook is, zo zwak is als de zwakste schakel’, zegt Van Ledden. Dat weten de Amerikanen sinds Katrina ook.

Van Ledden (32), aanvoerder van het achtkoppige team van ingenieursbureau Royal Haskoning in New Orleans, woont sinds eind 2006 met vrouw en baby in de stad. Hij is een van de Nederlanders die de hoogwaterbescherming helpt te herbouwen. Nu de gaten zijn gedicht, moeten dijken, dammen, keersluizen en gemalen worden versterkt tot het niveau dat ze al lang hadden moeten hebben. Daarna worden ze verder verhoogd, zodat de kans op een overstroming wordt gereduceerd tot eens in de honderd jaar.

Van Ledden bepaalt welke hoogte de dijken daartoe moeten hebben. Hij heeft de Amerikaanse ingenieurs ingewijd in Nederlandse computerprogramma ‘PC-overslag’ dat berekent hoeveel water er over de dijk slaat. Van Ledden heeft er een vertaallijst van de Nederlandse termen voor gemaakt, hoognodig zolang er geen Engelse versie van het programma is.

Keersluis

Keersluis
Hij groet een lokale arbeider die foto’s maakt van herstelwerkzaamheden bij het kanaal. De kanaalwand is deels vervangen en er is een nieuwe keersluis geplaatst bij de monding naar het meer. ‘Bijna klaar zeker?’ De man knikt: ‘Straks een tweede test doen, en dan is de boel hier weer veilig.’

Keersluis
Dat geldt misschien voor de wijk Lakeview. Maar de totale klus, die 6 miljard dollar kost, duurt tot 2010. Tot die tijd blijft er op andere plekken dus een gerede kans op nieuwe overstromingen.

Keersluis
Op kaartjes van het Army Corps of Engineers, de Amerikaanse Rijkwaterstaat, wordt aangegeven wat er gebeurt als een storm als Katrina weer zou toeslaan. In het welgestelde Lakeview zal hooguit een paar decimeter water komen. In de armere Lower Ninth Ward komt het water nog steeds een paar meter hoog. Slechts centimeters lager dan tijdens Katrina.

Keersluis
Volgens een woordvoerder van het Corps of Engineers zullen de minder welgestelde wijken de komende jaren ook worden beveiligd. Maar zelfs dan, als de dijken zodanig zijn versterkt dat ze stormen kunnen weerstaan die gemiddeld eens in de honderd jaar voorkomen, is de situatie nog steeds erg riskant, zegt de Delftse emeritus hoogleraar Jurjen Battjes, die in een panel zat dat toezicht hield op het onderzoek naar de toedracht van de ramp. ‘Eens in de honderd jaar: dat betekent dat iedereen in zijn leven grote kans heeft een Katrina mee te maken.’

Keersluis
Voor Nederlanders is dat onbegrijpelijk. Na de ramp in Zeeland, in 1953, besloot de overheid dat zoiets nooit meer mocht gebeuren. Nederland kan nu globaal stormvloeden aan die slechts eens in de tienduizend jaar voorkomen.

Keersluis
Zo’n Deltaplan proberen de Nederlanders nu ook te adviseren aan de Amerikanen. ‘Je kunt goed argumenteren dat je op zo’n hoog veiligheidsniveau moet uitkomen’, zegt Richard Jorissen van Rijkswaterstaat. De nodige investeringen zijn lager dan de enorme schade van de overstromingen.

Keersluis
De eerste schetsen voor het Amerikaanse Deltaplan zijn te zien in het geheten Dutch Perspective, een rapport dat de grote Nederlandse ingenieursbureaus en kennisinstellingen hebben geschreven in opdracht van het Army Corps. Het werkstuk werd in juli aan de Amerikanen gepresenteerd in het Waterloopkundig Laboratorium. Volgende maand wordt een definitieve versie verstuurd.

Bodemmonsters

Bodemmonsters
Het is een nieuwe bijdrage aan de bescherming van New Orleans. Nederlandse bedrijven hebben al voor miljoenen dollars orders binnengesleept uit de stad. Naast Royal Haskoning, dat deze week een nieuwe order van 150 miljoen meldde, draaien ook de ingenieursbureaus Arcadis en Fugro op volle toeren. Arcadis adviseert over de aanleg van dijken en stormvloedkeringen, Fugro neemt op 22 locaties bodemmonsters en berekent de sterkte en stabiliteit van in totaal 560 kilometer dijken.

Bodemmonsters
In het Dutch Perspective gaan de Nederlanders een grote stap verder. Ze berekenen dat het economisch optimaal is als New Orleans een hoogwaterbescherming aanlegt die stormen aankan die gemiddeld eens in de vijfduizend jaar voorkomen. Dat vertalen ze in een aantal opties, waarbij natuur en de lokale visserij in meer of mindere mate wordt aangetast. Het verst strekkende voorstel omvat een aantal verdedigingslinies, te beginnen met slikken en schorren voor de kust tot en met Oosterschelde-achtige keringen om te voorkomen dat toekomstige stormvloeden het Lake Pontchartrain binnenstromen.

Bodemmonsters
‘We benaderen het als een groot systeem’, zegt Arjan van der Weck, namens WL Delft betrokken bij het onderzoek. ‘Dat proberen we er bij de Amerikanen in te hameren, op een subtiele manier.’

Bodemmonsters
Volgens hem denkt het Corps of Engineers nog te veel in afzonderlijke constructies, in dijken, dammen en keersluizen. ‘Aan daadkracht ontbreekt het niet. Maar we denken dat ze hard van stapel lopen. Ze bouwen nu dingen die later overbodig zullen blijken.’

Bodemmonsters
Als voorbeeld noemt hij de opdracht die in juni is uitgeschreven voor een kering op de plek waar twee kanalen samenkomen, de Gulf Intracoastal Waterway en de Mississippi River Gulf Outlet.

Bodemmonsters
Hier stuwde het water in 2005 zo hoog op, dat de achterliggende Lower Ninth Ward onder water kwam. Het Nederlandse ingenieursbureau Arcadis heeft de situatie met WL Delft bestudeerd. Daaruit bleek dat een soort Maeslantkering wellicht een oplossing biedt.

Bodemmonsters
Uit die voorstudie volgt nu dus de concrete opdracht van het Corps. Beetje vroeg, vindt Van der Weck: ‘Het is lang niet duidelijk waar die kering aan moet voldoen. De Amerikanen moeten eerst bedenken welk risico ze aanvaardbaar achten, en berekenen welke waterstanden daarbij horen.’

Bodemmonsters
Ook Richard Jorissen van Rijkswaterstaat signaleert haast: ‘Het Corps of Engineers staat onder druk om snel met knippen en plakken oplossingen van elders te gebruiken. Maar je kunt niet even hier een stormvloedkering pakken, en daar een Maeslantkering. Er is helaas geen makkelijke oplossing.’ De bevolking van New Orleans moet onthouden dat het ‘niet een kwestie van effe fiksen’ is, zegt ook Van Ledden.

Bodemmonsters
Of de Amerikanen de Nederlandse lange-termijnadviezen zullen overnemen, wordt pas de komende jaren duidelijk. Maar dat er geluisterd wordt naar buitenstaanders, is op zichzelf een doorbraak. Vic Harris, woordvoerder van het Corps in New Orleans, vindt de Nederlandse inbreng van onschatbare waarde. New Orleans heeft de grootste haven van de VS benadrukt hij. ‘De economische en culturele waarde van de stad moet bewaakt worden. Daarbij is de Nederlandse hulp zeer welkom.’

Bodemmonsters
Het is geen ontwikkelingswerk, bezweert Jorissen. ‘We leren hier zelf ook veel van. Wanneer mag je als Nederlander nu dijken bouwen die orkanen moeten weerstaan?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden