Werk van Konitz stevig aangepakt

Cool jazz werd het genoemd, maar net als zoveel benamingen in de jazzhistorie was dat een marketingterm die eigenlijk nergens op sloeg....

De hoofdmoot van het repertoire is afkomstig uit de periode dat Konitz samen met tenorist Warne Marsh deel uitmaakte van de coterie rond pianist Lennie Tristano, en eigenlijk zou dit project de naam moeten dragen van die goeroe-achtige theoreticus, want alle composities ademen zijn geest, of hij ze nu geschreven heeft of niet.

Tristano verhief het improviseren over akkoordenschema's tot hoogste goed: het creëren van nieuwe melodieën die op telkens andere manier het harmonische skelet van vlees en bloed moesten voorzien. Daarbij zag hij af van de meer Afrikaanse aspecten van de bebop: blazers die met veel vibrato en vervorming de menselijke stem imiteren, en polyritmisch slagwerk dat zich in de discussie mengt. Het ging om de klare lijn, de fugatische doorwerking en het spontane contrapunt. De ritmesectie diende alleen te begeleiden.

Gelukkig zijn de leden van dit kwartet niet zo streng in de leer. De alt en de piano houden zich weliswaar aan de veelal unisono gespeelde, kwikzilverige thema's van Ice Cream Konitz en Marshmallow (het woordspelingenvirus greep destijds flink om zich heen), maar tijdens de solo's doen slagwerker Wim Janssen en bassist Raoul van der Weide veel meer dan het aangeven van de vierkwartsmaat; ze zijn vrij om hun eigen, opwindende accenten aan te brengen en tegenmelodieën toe te voegen. En Dijkstra heeft dan wel een lichte, vlinderende toon, hij gaat de zangerige effecten en bluesy stembuigingen niet uit de weg.

Guus Janssen is van alle Nederlandse jazzpianisten misschien wel het meest aan Tristano verwant, maar hij speelt niet alleen diens heldere, uitgebalanceerde frasen met de rechterhand. Hij varieert die aanpak met stevige, tweehandige blokakkoorden, en in het heetst van de strijd met het materiaal bestookt hij de schema's met lekker fysieke, repeterende patronen. Of hij laat er wat clusters in ontploffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.