Werk Jan Toorop van Zeeuws Museum terug naar erfgenamen

AMSTERDAM Het Zeeuws Museum moet een schilderij van Jan Toorop teruggeven aan de erfgenamen van de voormalige eigenaar, de New Yorkse bankier Walter Eberstadt (87) en diens zus A.J....

Dat zijn de uitkomsten van een bindend advies van de Restitutiecommissie, die adviseert over claims op roofkunst. Het schilderij Gebed voor de maaltijd (1907) is al jaren inzet van onderhandeling tussen het museum en de erfgenamen van kunstverzamelaar Ernst Flersheim.

Directeur Valentijn Byvanck van het Zeeuws Museum en de erfgenamen hebben de zaak vorig jaar daarom voorgelegd aan de commissie. Volgens Byvanck is het schilderij ‘een belangrijk stuk Zeeuws erfgoed’, maar hij wilde zeker weten dat het om een zuivere zaak ging.

Volgens de Restitutiecommissie hadden beide partijen ‘maximale posities’. Bij het museum ‘was geen sprake van onzorgvuldig handelen en is het schilderij te goeder trouw verworven’. Het museum heeft het schilderij in 1981 van een kunsthandelaar gekocht, en wist toen niet dat het stamde uit een reeks schilderijen die in 1938 door de Gestapo geconfisqueerd is. Flersheim kwam later om in de gaskamers.

De familie heeft er echter meer recht op, omdat het onvrijwillig bezitsverlies betreft, en gezien het grote emotionele belang van de kleinkinderen bij teruggave. Die moeten echter wel de aankoopkosten uit 1981, omgerekend naar huidige maatstaven, betalen. De erven hadden zelf aangeboden de 150.000 gulden te betalen die het schilderij destijds kostte.

Beide partijen reageren terughoudend op het advies. Byvanck zegt de beslissing te begrijpen, maar vindt het verlies ‘niet fijn’. Hij zegt lang op een alternatieve oplossing te hebben gehoopt, ‘maar onderhandelingen met de erfgenamen liepen op niets uit’.

De advocaat van de erven Paul Russell noemt het ‘betreurenswaardig dat het zo lang heeft moeten duren’. Volgens Russell was al in 1981 duidelijk dat het schilderij een dubieuze herkomst had. ‘Achterop het schilderij bevindt zich een plakkertje met de herkomst. In 2000 is dat vastgesteld door de commissie museale gedragslijn. Toen had het met een groots gebaar teruggegeven moeten en kunnen worden.’ Over de vergoeding zegt Russell dat het ‘het museum zou sieren daarvan af te zien’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden