Werk aan de winkel voor Griekse glamourboys

De disciplineringsunie

Sinds afgelopen vrijdag weten we dat verkiezingen er niet meer toe doen in Europa. Dat de nationale democratie binnen de eurozone zo'n beetje is afgeschaft. De glamourboys van Syriza - de Griekse premier Tsipras en zijn flamboyante minister van Financiën Varoufakis - werden in Brussel keihard terug in het gelid geschopt. Donder op met je verkiezingsbeloften! Ga weg met je strijd tegen de vernedering van Griekenland als protectoraat van de troika! Die malle, ondankbare Griekse fratsen kunnen we in de eurozone niet gebruiken. Op de knieën!

De oude politieke vos Schäuble, Duits minister van Financiën, voegde de Griekse spookrijders toe: 'Regeren is een rendez-vous met de realiteit'. Nou, dat hebben de mannen zonder stropdas geweten. Op een strenge persconferentie velde het Disciplineringstribunaal het oordeel. Christine Lagarde (IMF), Pierre Moscovici (Europese Commissie) en Jeroen Dijsselbloem (Eurogroep) gaven Griekenland nog een laatste kans een faillissement en een 'Grexit' te voorkomen. Maar dan moeten ze wel eerst zelf hun Griekse rommel opruimen.

Wat er met Griekenland gebeurt, lijkt op wat er met je PC gebeurt als je die via remote control door een Computer Helpdesk laat overnemen. Griekenland wordt op afstand bestuurd. De Griekse regering is niet langer baas over de eigen overheid. Griekenland is de facto een Euro-protectoraat. Ook een 'radicaal-linkse' verkiezingsuitslag heeft daar vrijwel niets aan kunnen veranderen.

De grote vraag is: gaat dit Europa werken? Wordt deze eurozone governance gepikt en geslikt door de Europese bevolking? De eurozone is een uiterst delicate en complexe solidariteits- en soliditeitsgemeenschap geworden, waarbij alle eurolanden hermetisch aan elkaar zijn vast geklonken. Een lotsgemeenschap tegen heug en meug. Willen we wel zo'n Europa waarbij landen elkaar voortdurend de maat nemen? Waarin ongekozen Brusselse eurocraten permanent penetreren in onze nationale volkshuishoudingen? Zijn we daar wel tegen opgewassen? De euro heeft van Europa een ongekende Transfer- en Disciplineringsunie gemaakt. Maar hoe groot is de kans dat die vooral nationale wrok en vernedering zal produceren?

De echte testcase voor de Disciplineringsunie is niet de kleine Griekse economie, maar Frankrijk. Er is geen internationaal seminar waarbij ik aanschuif, of Frankrijk wordt beschimpt als arrogant-achterlijk land dat zich weigert aan te passen aan de moderne tijd. President Hollande en premier Manuel Valls hebben er onlangs een eerste hervormingspakket door heen gekregen, maar vraag niet hoe. Ter nagedachtenis aan Lodewijk XIV én Charles de Gaulle hebben ze dat geheel buiten het Franse parlement om gedaan. Dat zal niet genoeg zijn. De Brusselse eurocratie is druk doende een bypass om de hele Franse democratie heen te leggen, om zo die hervormingen af te dwingen waartoe de Franse samenleving zelf niet bereid is. Het risico dat men daarmee Marine Le Pen tot president van Frankrijk maakt, neemt men vooralsnog voor lief.

Veel zal afhangen van de resultaten. Zolang Europa welvaart en banen oplevert, is de Europese burger opportunistisch genoeg daar flink wat democratie voor op te willen offeren. Maar overschat de onderlinge Europese solidariteit niet. De 'wet van Cuperus' luidt hier: geen Europese solidariteit zonder nationale solidariteit. Geen Transferunie, zonder een betrouwbare en rechtvaardige nationale verzorgingsstaat. Daar zit een deel van het probleem. Eurocrisis en financiële crisis, en het daarop gevolgde harde saneringsbeleid, hebben het gevoel van nationale solidariteit ernstig aangetast.

De VVD, de partij die de tijdgeest momenteel het best belichaamt, heeft dat goed aangevoeld met zijn frame van 'de hardwerkende Nederlander'. Dat is de Nederlander die zich in de sandwich genomen voelt door zogenaamde profiteurs aan de onderkant en profiteurs aan de bovenkant. Deze voorstelling van zaken is vals. De middengroepen betalen veel belasting, maar krijgen daar ook het meeste voor terug. In Duitsland is daar zelfs een woord voor: 'die Mittelschicht-Lüge. Toch staat dat valse zelfbeeld van de middengroepen veel empathie en solidariteit in de weg, zowel in eigen land als in Europa.

Wel is het beeld van het rijke Noorden tegenover het arme Zuiden te simpel. Er zijn veel armen in het rijke Duitsland, en veel rijken in arm Griekenland. Hoe een Hartz IV-uitkeringsontvanger in Duitsland ervan te overtuigen schulden kwijt te schelden voor de corrupte, belastingvrije elite van Griekenland? Werk aan de winkel voor de Griekse glamourboys.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.