Wereldwijde onrust: hoe veilig zijn onze kerncentrales?

AMSTERDAM - Explosies, mogelijke meltdowns en problemen met de koeling in Japan zorgen voor ongerustheid wereldwijd. Want weliswaar is niet overal het risico op een aardbeving even groot, de vraag is wel: hoe veilig zijn onze kerncentrales?

De kerncentrale in Liebstadt, in Duitsland. Beeld reuters
De kerncentrale in Liebstadt, in Duitsland.Beeld reuters

Europa leek tot vrijdag juist positiever ten aanzien van kernenergie, na jaren van scepsis na de ontplofte centrale in Tsjernobyl in 1986. Tot dusver staan er op het continent 195 kerncentrales, en zijn er negentien in aanbouw. Elf daarvan zijn gepland in Rusland, twee in Bulgarije, twee in Slowakije, twee in Oekraïne, een in Finland en een in Frankrijk.

Duitsland besloot vandaag om de beslissing om kerncentrales langer open te houden uit te stellen. Ook worden centrales die binnen nu en drie maanden gesloten zouden worden, per direct stilgelegd. De Duitse bondskanselier Merkel zei dat vandaag, na nieuwe protesten tegen het uitermate impopulaire plan om de bestaande centrales langer open te laten. In Duitsland is de angst voor ongelukken groot, daarbij is het verkiezingstijd in enkele grote Duitse deelstaten. De atoompolitiek is een actueel thema, zeker nu de Duitse regering onlangs besloot de looptijd van kerncentrales te verlengen.

Zwitserland

De Zwitserse regering heeft aangekondigd de plannen voor nieuw te bouwen centrales, en de vervanging van oude reactors, voorlopig stop te zetten. De Zwitserse autoriteiten hadden hun handtekening al gezet onder drie in 2008 ingediende plannen voor nieuw te bouwen kerncentrales. De Zwitserse minister van energie Doris Leuthard zei vandaag dat niet tot de bouw ervan zal worden overgegaan tot alle veiligheidsstandaarden opnieuw zijn bekeken en waar nodig zijn aangepast, na de problemen met de centrales in Japan. Zwitserland heeft nu vier kerncentrales, goed voor 40 procent van de energieproductie van het land.

Rusland

Rusland is nu voor 16 procent van de elektriciteitsvoorziening afhankelijk van kernenergie. De Russische regering wil dat opschroeven naar een kwart in 2030. Daarvoor zouden veertig nieuwe centrales bijgebouwd moeten worden. Premier Poetin zei nog geen aanleiding te zien die plannen bij te stellen, maar de situatie in Japan goed in de gaten te houden. De Poolse premier Donald Tusk zei ook dat de plannen voor de twee eerste kerncentrales van Polen gewoon doorgaan - de eerste moet in 2022 klaar zijn.

EU-spoedberaad

De Europese Unie probeert morgen al lessen te trekken uit de nucleaire ramp in Japan. Onderzocht wordt in hoeverre de noodplannen van de kerncentrales afdoende zijn en of de koeling van de centrales - ook bij het wegvallen van stroom - verzekerd is.

Het spoedberaad van de verantwoordelijke ministers en kernenergie-experts uit de lidstaten, komt op verzoek van Europees Commissaris Oettinger (Energie). Hij wil een grondige controle van de veiligheidsplannen en -normen voor de 143 kerncentrales binnen de Europese Unie. Een paar daarvan zijn van hetzelfde type als de ontplofte centrales in Japan.

Noodsystemen

Alle Europese kerncentrales slaan automatisch af bij calamiteiten als een aardbeving. Om vervolgens het reactorvat gekoeld te houden, zijn verschillende noodsystemen operationeel. De meeste centrales gebruiken eerst stroom van andere energiecentrales. Vallen ook die uit, dan beschikken ze over dieselgeneratoren. Bij de Japanse centrales stokte de dieselaanvoer door de gevolgen van de tsunami.

De EU-ministers gaan na of de noodvoorzieningen bij de centrales nog adequaat zijn gezien de ramp in Japan. Verder worden de evacuatieplannen onder de loep genomen.

Het Europees Parlement pleit voor een stresstest voor alle kerncentrales. Deze simulatie moet aantonen of ze bestand zijn tegen (natuur)rampen.

Het veiligheidsplan alsook de levensduur van een kerncentrale is een zaak voor de lidstaten zelf. De EU heeft (beperkte) zeggenschap over de stralingsnormen. Eventuele maatregelen om de veiligheid van de centrales te vergroten, moeten dan ook de lidstaten genomen worden. Of minister Maxime Verhagen dinsdag ook naar Brussel afreist, is nog niet bekend.

India

Volgens premier Manmohan Singh van India hebben alle 20 reactors in het land weliswaar tot dusver een onberispelijke staat van dienst, het land wil toch zeker weten dat ze bestand zijn tegen natuurrampen zoals aardbevingen en tsunami's. Ook Zuid-Korea, waar nu 21 centrales staan en plannen zijn voor het bijbouwen van nog eens veertien, zei de onderzoeken in Japan in de gaten te houden en veranderingen in de plannen door te voeren indien nodig. China heeft op dit moment dertien werkende kerncentrales, en plannen voor tientallen meer. De kernenergiebedrijven zeggen dat in 2020 de capaciteit van opgewekte energie opgeschroefd kan worden naar 100 gigawatt per jaar, maar er zijn signalen dat de regering dat liever bijstelt naar een wat voorzichtiger doel van 70 gigawatt per jaar in 2020. De Chinese overheid heeft verzekerd dat de centrales in het land veilig zijn, maar dat 'er lessen geleerd zouden worden van de Japanse crisis'. Drastische wijzigingen in de Verenigde Staten als het gaat om kernenergie zijn er nog niet, maar senator Joe Lieberman pleitte er wel voor geen nieuwe kerncentrales te bouwen in het land voordat volledig duidelijk is wat de gevolgen zijn van de crisis in Japan.

De Kerncentrale van Niederaichbach in Duitsland. Beeld epa
De Kerncentrale van Niederaichbach in Duitsland.Beeld epa
Luchtfoto van de beschadigde kerncentrale van Fukushima. Beeld ap
Luchtfoto van de beschadigde kerncentrale van Fukushima.Beeld ap
De kerncentrale van Liebstadt, in Duitsland. Beeld reuters
De kerncentrale van Liebstadt, in Duitsland.Beeld reuters
Foto van de kerncentrale in Olkiluoto, Finland, in aanbouw. Beeld reuters
Foto van de kerncentrale in Olkiluoto, Finland, in aanbouw.Beeld reuters
De kerncentrale van Niederaichbach in Duitsland. Beeld reuters
De kerncentrale van Niederaichbach in Duitsland.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden