Wereldwijd onrust over kernramp Japan

Duitsland neemt twee oudste kerncentrales uit bedrijf. Ministers Europese Unie vandaag met spoed bijeen.

Van onze verslaggevers

BERLIJN/BRUSSEL/AMSTERDAM - De ramp met de Japanse kerncentrale in Fukushima heeft in Duitsland politieke gevolgen gekregen. Bondskanselier Angela Merkel kondigde maandag aan dat de omstreden verlenging van de looptijden van Duitse kerncentrales wordt opgeschort.


Merkel neemt drie maanden de tijd voor een 'omvangrijke veiligheidscontrole zonder taboes' van de 17 Duitse kerncentrales. 'In twijfelgevallen staat de veiligheid voorop', zei Merkel in Berlijn.


De twee oudste Duitse kerncentrales waarvan de looptijd al verstreken zouden zijn, worden van het net gehaald - in eerste instantie tijdelijk.


De beslissing kan volgens sommige deskundigen duiden op een 'keerpunt' in de atoompolitiek van de Duitse regering. Volgens Merkel toont de ramp in Japan aan dat de risico's met kerncentrales die wetenschappelijk 'onwaarschijnlijk' leken, toch mogelijk zijn. Merkel zei dat deze maatregel niet betekent dat alle kerncentrales nu zullen worden stilgelegd. Merkel, natuurkundige, vindt dat kernenergie moet worden gebruikt als 'tijdelijke brugtechnologie' voor duurzame energie.


De rest van Europa leek tot vrijdag juist positiever te staan tegenover kernenergie, na jaren van scepsis na de ontplofte centrale in Tsjernobyl in 1986. Er zijn nu 195 kerncentrales op het Europese continent, en zijn er 19 in aanbouw. Daarvan zijn er 11 gepland in Rusland, 2 in Bulgarije, 2 in Slowakije, 2 in Oekraïne, 1 in Finland en 1 in Frankrijk.


De Europese Unie probeert vandaag al lessen te trekken uit de nucleaire ramp in Japan. Onderzocht wordt in hoeverre de noodplannen van de kerncentrales afdoende zijn en of de koeling van de centrales - ook bij het wegvallen van stroom - verzekerd is.


Het spoedberaad van de verantwoordelijke ministers en kernenergie-experts uit de lidstaten komt op verzoek van Europees Commissaris Oettinger (Energie). Hij wil een grondige controle van de veiligheidsplannen en -normen voor de 143 kerncentrales in de EU. Een paar daarvan zijn van hetzelfde type als de ontplofte centrales in Japan.


Alle Europese kerncentrales slaan automatisch af bij calamiteiten als een aardbeving. Om vervolgens het reactorvat gekoeld te houden, zijn verschillende noodsystemen operationeel. De meeste centrales gebruiken eerst stroom van andere energiecentrales. Vallen ook die uit, dan beschikken ze over dieselgeneratoren. Bij de Japanse centrales stokte de dieselaanvoer door de gevolgen van de tsunami. De EU-ministers gaan na of de noodvoorzieningen bij de centrales nog adequaat zijn, gezien de ramp in Japan. Verder worden de evacuatieplannen onder de loep genomen. Het Europees Parlement pleit voor een stresstest voor alle kerncentrales. Deze simulatie moet aantonen of ze bestand zijn tegen (natuur)rampen.


De Zwitserse regering heeft aangekondigd de plannen voor nieuw te bouwen centrales, en de vervanging van oude reactors, voorlopig stop te zetten. De Zwitserse autoriteiten hadden hun handtekening al gezet onder 3 in 2008 ingediende plannen voor nieuw te bouwen kerncentrales. De Zwitserse minister van Energie Doris Leuthard zei gisteren dat niet tot de bouw ervan zal worden overgegaan tot alle veiligheidsstandaarden opnieuw zijn bekeken en waar nodig aangepast. Zwitserland heeft nu 4 kerncentrales, goed voor 40 procent van de energieproductie van het land.


Rusland is nu voor 16 procent van de elektriciteitsvoorziening afhankelijk van kernenergie; de Russische regering wil dat opschroeven naar een kwart in 2030. Daarvoor zouden 40 nieuwe centrales moeten worden gebouwd. Premier Poetin zei nog geen aanleiding te zien die plannen bij te stellen, maar de situatie in Japan goed in de gaten te houden.


De Poolse premier Donald Tusk zei dat de plannen voor de 2 eerste kerncentrales van Polen gewoon doorgaan - de eerste moet in 2022 klaar zijn.


Volgens premier Manmohan Singh van India hebben alle 20 reactors in het land tot dusver een onberispelijke staat van dienst, maar het land wil toch zeker weten dat ze bestand zijn tegen natuurrampen zoals aardbevingen en tsunami's. Ook Zuid-Korea, waar nu 21 centrales staan en plannen zijn voor het bijbouwen van nog eens 14, zei de onderzoeken in Japan in de gaten te houden en indien nodig veranderingen in de plannen door te voeren.


China heeft 13 werkende kerncentrales, en plannen voor tientallen meer. Volgens energiebedrijven kan in 2020 de capaciteit van opgewekte energie worden opgeschroefd naar 100 gigawatt per jaar, maar er zijn signalen dat de regering dat liever bijstelt naar een wat voorzichtiger doel van 70 gigawatt per jaar in 2020.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden