Wereldverbeteraars Club van Schier hebben er nog lang niet genoeg van 'Het was feest, het is feest en het gaat nog door'

De wereldverbeteraars van de denktank de Club van Schier geloven er nog helemaal: 'Ik zie het wel bewegen, het komt wel.' Jurriaan Kamp, lid van de denktank, heeft deze week ook een nieuw tijdschrift gepresenteerd, Ode, Kroniek van de onderstroom....

Van onze verslaggeefster

ROTTERDAM

Na twee jaar wereld verbeteren, al zal hij dat woord zelf verafschuwen, kan ex-NRC-redacteur Jurriaan Kamp, lid van denktank de Club van Schier, het kritische commentaar op zijn werkzaamheden voorspellen: vaag, zweverig, wat betekenen je ideeën concréét? Geërgerd: 'Het komt me de neus uit. Want waarom? Omdat ik weet, en dat weet jij ook, dat weet iedereen, dat er geen zak zal veranderen als we met elkaar cynisch blijven doen.

'We zijn het er allemaal over eens dat er wat moet veranderen. Want dat schrijven we in onze cynische commentaren: zo kan het niet. En dan hebben we commentaar op politici. Die staan onder een waanzinnige druk omdat ze concréét moeten zijn. Die durven geen enkele ballon op te laten, omdat ze afgeschoten worden. En maar kankeren. Dan denk ik: hoe kan je dan ook met een droom de wereld in?'

Twee jaar geleden ging Kamp zich wijden aan zijn droom. In mei 1993 nam hij ontslag bij NRC Handelsblad om zich fulltime in te zetten voor de Club van Schier, een groep van zo'n twintig mensen uit wetenschap, bedrijfsleven en journalistiek die elkaar in 1991 hadden gevonden in een gedeelde zorg om tal van maatschappelijke, sociologische en ecologische problemen.

Met De Duinrede presenteerde 'Schier' zich in 1992 aan de wereld. 'Wij dromen van een samenleving met een welwillend toeziende, wijze, coachende overheid', was een van de zinnen waarin de zorg om de groeiende kloof tussen burger en politiek werd verwoord.

De kern van de club, onder wie Eckart Wintzen van softwarebedrijf BSO, crisismanager Johan Schaberg en Kamp, bracht een garantiefonds van ruim een half miljoen gulden bijeen. Met dat geld konden Kamp, zijn gezin en de club een jaar of twee vooruit. Nu die periode bijna om is, is de kas geslonken, maar de energie van Kamp geenszins: 'Het was een feest, het is een feest en het feest gaat nog even door.'

Kamp en zijn medewerker David Jonckheer presenteerden deze week een nieuw tijdschrift: Ode, Kroniek van de onderstroom. Het blad verschijnt een keer per twee maanden, is gedrukt op stevig papier van houtslijp van Europese jonge sparren, die niet een vreselijke aanslag zijn op het milieu omdat ze toch moeten worden gekapt, en bevat voornamelijk artikelen die eerder in andere, doorgaans niet-gevestigde media zijn verschenen. Voor het eerste nummer is geput uit bladen als The Ecologist, Webber, Onkruid, New Age en World Watch.

'De drempel naar laten we zeggen de opiniepagina van de Volkskrant, Forum, is best hoog. De redactie zit met de vraag: wat betekent het nu concréét? Bij de bladen waar wij naar kijken, ligt de drempel lager. Daarin mag je best een keer een proefballon oplaten, puur als gedachte. Zou het niet kunnen zijn dat? Ook een auteur kan wel bedenken dat je een waslijst van bezwaren tegen die gedachte kan inbrengen. Maar toch. Hij schrijft de gedachte toch een keer op, ter overdenking.'

Als voorbeeld noemt Kamp een verhaal over infrastructuur, verschenen in The Ecologist. De auteur, John Whiteleg, beweert dat wegen worden aangelegd om tijd te besparen: we kunnen sneller van a naar b. Maar de tijd die we besparen wordt gebruikt om opnieuw naar c te reizen, in plaats van gezellig met elkaar te gaan theedrinken. 'Als ik het grof zeg zijn we bezig asfalt neer te leggen om een soort caroussel draaiende te houden. Heeft dat zin?', zegt Kamp.

'Het is mijn stellige overtuiging dat uit dit soort hersengymnastiek iets kan groeien. Het begint niet met een concreet idee. Het begint met de gedachte van: hé, zou dat kunnen? Daar kan uiteindelijk iets concreets uit komen. In een tijd waarin de wereld vol onoplosbare dilemma's lijkt, is het soms interessant om het hele dilemma te verdraaien.'

Stel Kamp niet de vraag wat hij met de hersengymnastiek in Ode wil bereiken. Hij wil niet voorschrijven hoe de wereld eruit moet zien, dat is drammerig en dodelijk. Daarom staat het tijdschrift ook los van de Club van Schier. Het blad mag geenszins de spreekbuis van een groepering zijn. Hij wil niet op de kansel staan, slechts stof ter overdenking geven. Stel evenmin de vraag wat zijn doel is. Ja, dat Ode levensvatbaar is, wat inhoudt dat het blad, na een investering van onder andere de Triodosbank, zichzelf kan bedruipen - waarvoor meer dan tienduizend abonnees nodig zijn.

Dat uit het uitwerken van gedachtengangen zonder pasklare oplossingen uiteindelijk de wereld kan veranderen, daarvan is Kamp overtuigd. Iedereen loopt tegenwoordig naar de glasbak en waarom? Omdat ooit mensen met geiten-wollensokken het idee opperden dat het absurd was glas keer op keer te vernietigen. 'Je ziet nu toch ook een enorme beweging in het stelsel van sociale zekerheid? Je werd de kerk uit geschoten als je dat vijf jaar geleden had geopperd. Ik zie het wel bewegen. Het komt wel. Maar je moet geduld hebben.'

Het spreekt voor zich dat de afgelopen twee jaar, de twee jaar waarin Kamp zich heeft gewijd aan de Club van Schier, lastig zijn te evalueren in termen van: wat heb je bereikt? Hij heeft stukken geschreven, zoals de Taal van Schier, dat eind 1993 verscheen: 'Er zijn een aantal duizenden van verkocht, dat vond ik een heel aardig teken van de belangstelling voor ons.' Hij heeft De krant van Schier uitgegeven, die nu rond duizend abonnees heeft maar ophoudt te bestaan omdat het accent voortaan zal worden gelegd op aparte publicaties. Deze maand komt de Politiek van Schier uit, waarvan de strekking is dat Nederland minder centraal moet worden bestuurd.

'Wij beseffen ook wel dat je in de politiek vandaag een oplossing moet hebben voor Fokker en morgen voor de WAO. Als daarop moet worden bezuinigd kun je moeilijk zeggen: we komen over een jaar met een heel nieuwe filosofie over sociale zekerheid. Maar die filosofie moet er wel zijn. En ik pretendeer niet dat 'Schier' de enige is van wie dat moet komen, maar ik denk wel dat het initiatief ertoe kan bijdragen dat we zoeken naar nieuwe vormen om het sociale stelsel in te richten. In cynisme zal nooit iets nieuws worden geboren.'

Kamp mist zijn werk bij NRC Handelsblad niet, wèl de collega's. Hij vindt het 'een feest' te mogen werken in Hotel New York in Rotterdam waar hij kantoor houdt, met uitzicht op de Maas. Stukken beter dan de Rotterdamse Alexanderpolder waar zijn voormalige werkgever is gevestigd, in een 'veel te groot gebouw', met plantenbakken met 'rare balletjes en rare metertjes waar geen water in mag en dat heet dan hydrocultuur.' Kamp kreeg er kippevel van.

Het feest gaat door zolang Ode levensvatbaar is. Hij heeft ten slotte een gezin dat niet van de wind kan leven. En als het tijdschrift niet aanslaat? 'Dan solliciteer ik misschien bij de Volkskrant.' Hoewel dan wel weer zal worden gezegd, meent Kamp: 'Meneer, u bent veel te vaag, dat kan helemaal niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.