Wereldsteden: bron van zorg, motor van groei

Een rare vertoning was het, de presentatie dinsdag in Barcelona van het stedenrapport van UN-Habitat. De directeur van deze VN-organisatie voor menselijke nederzettingen, Anna Kajumulo Tabaijuka, moest opeens elders in het conferentiecentrum een van de hoogwaardigheidsbekleders verwelkomen die het World Urban Forum, dat vandaag zijn laatste dag beleeft, met een...

En wat zei Kothari?

Dat hij het maar overdreven vond, al die aandacht voor steden.

Sterker, hij had het over een 'obsessie'

met steden, die de aandacht afleidt van de te problemen die van het platteland. Dat de toekomst van de wereld hoe dan ook een urbane toekomst is, zoals in het rapport wordt gesteld? Onzin. Kothari: 'Ik geloof niet in die onvermijdelijkheid. Met een vereende krachtsinspanning kan de urbanisatie worden tegengegaan.'

Kothari, die onlangs tegen de Volkskrant al iets dergelijks beweerde, had voor zijn stelling de handen vrij. Hij is onafhankelijk VN-rapporteur, heeft geen enkele band met UN-Habitat en is niet gecommitteerd aan wat dan ook in het rapport.

Maar het gros van de deskundigen en beleidsmakers hier is vanuit alle continenten naar Barcelona gekomen omdat ze wel degelijk iets noem het een obsessie met steden hebben. En tsja, het blijft mal, als begeleidend praatje bij een rapport waarin eigenlijk het tegenovergestelde wordt beargumenteerd.

Over een jaar of drie woont de helft van de wereldbevolking in steden; in 2030 zal dat 60 procent zijn. Twee miljard mensen zullen over dertig jaar in sloppenwijken wonen, indien hun regeringen even laks of onmachtig blijven als nu.

'De cijfers spreken voor zich', zegt Tabijukua desgevraagd. 'De crisis in de steden gaat het verstand te boven. Ik kan me niet voorstellen dat Kothari dit heeft gezegd. Is het geen misverstand?'

Dat urbanisatie kan worden tegengegaan vergeet het maar, zegt Praful Patel, vicepresident voor Zuid-Azian de Wereldbank. Hij maakt een wegwerpgebaar. 'Urbanisatie heeft altijd plaatsgevonden. Geen poging om het te stoppen heeft ooit gewerkt. Urbanisatie is een fact of life.'

En het is ook niets om je zorgen over te maken, vinden Patel en andere stedenkenners in Barcelona. Urbanisatie is goed. Verstedelijking betekent economische groei en vernieuwing, culturele en wetenschappelijke impulsen, communicatie, marketing, banen, dynamiek, handel, uitdaging en wat niet al. Zoals Patel zegt: urbanisatie heeft Europa gemaakt tot wat het is. Moet andere landen dat worden ontzegd?

Nu is dat niet het hele verhaal. In zijn rapport schetst UN-Habitat wat er gebeurt in de steden in het Zuiden. Almaar uitdijende sloppenwijken zonder nutsvoorzieningen. Armoede. Milieuschade.

Beide kanten van de medaille het opbloeien en het uitpuilen van de stad worden versneld en versterkt door de globalisering. In die mondiale stoelendans van mobiel kapitaal en mobiele mensen vormen steden de kernen, de magneten.

De stedelijke agenda is ingrijpend veranderd, zegt Keshav Varma, stedenspecialist van de Wereldbank. Het gaat nu allemaal om economische groei. Steden zijn daarvan, als het goed is, de motor. Daartoe moeten ze effici worden bestuurd, als waren het multinationals. Wie niet meekomt, lokt geen investeerders en verpaupert.

UN-Habitat formuleert het wat zorgelijker: er is een 'race naar de bodem' gaande, waarin bedrijven gulzig rondhoppen langs landen met nagere lonen en steden die noepeler zijn met hun milieu-en bouwvoorschriften.

Hoe dan ook, er is een wereldwijde competitie in gang gezet tussen steden, zelfs ben landen. In India kijkt menig stedelijk bestuurder met afgunst naar het succes van ICT-kanon Bangalore, dat op zijn beurt opeens Hyderabad in de nek voelt hijgen.

Winnaars en verliezers. Het internationale bedrijfsleven, schrijft UN-Habitat, heeft een voorkeur voor steden in een stuk of tien landen, meest in Azien laat de steden in Afrika links liggen.

Maar ondertussen zwelt in dat continent de stedelijke bevolking net zo goed aan. Dat maakt de urbanisatie in Afrika veel zorgwekkender dan die in Azivindt Anna Tabaijuka, ook al trekken de Aziaten met hun trits van kolossale megasteden de meeste aandacht. De economische groei in de Aziatische landen geeft hun een basis om de trek naar de stad ordelijk te verwerken.

Een tip dus voor de Afrikaanse steden: m globalisering, niet minder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden