Wereldprimeur: politieratten gaan helpen verdachten op te sporen

Hoongelach viel de Nederlandse politie ten deel toen ze begon met onderzoek naar inzet van ratten als 'speurneuzen'. Maar dat is verstomd, want de dieren blijken prima bruikbaar.

Een rat (géén politierat) Beeld anp

Na een experiment van twee jaar is het zover: in 2014 verwacht de Nederlandse politie als eerste ter wereld ratten in te zetten bij de opsporing van verdachten. Op het terrein 'Levende Have' van de politie in Rotterdam, waar paarden en honden worden getraind, leidt Monique Hamerslag vijf politieratten op. Derrick, Magnum, Poirot en Jansen & Janssen (waarvan de laatste naar de naam 'énjanssen' luistert) leren onder meer hoe ze schotresten kunnen detecteren bij personen die worden verdacht van vuurwapengebruik.

Een mens heeft zo'n 650 reukgenen, een hond heeft er 1.093, een rat 1.493. 'Ratten kun je dus heel goed inzetten voor geurdetectie', zegt Hamerslag. 'Denk aan drugs, geld, lijken, bloedsporen, brandversnellers en explosieven.' De antropoloog rondde in 2011 de opleiding tot recherchekundige af met een onderzoek naar de inzet van ratten bij de politie. Ze reisde ervoor naar Tanzania, waar grote hamsterratten worden getraind in de opsporing van landmijnen. Op die manier is in Cambodja een gebied van 13 duizend hectare mijnenvrij gemaakt. Honden zijn voor die klus te zwaar; die kunnen een mijn tot ontploffing brengen.

 
Een mens heeft zo'n 650 reukgenen, een hond heeft er 1.093, een rat 1.493.

Efficiënter en goedkoper
'Ik dacht: als ratten mijnen kunnen opsporen, dan moeten ze toch door de politie te gebruiken zijn', zegt Hamerslag. Ze belde innovatiemanager Mark Wiebes van de Landelijke Eenheid in Driebergen, en vreesde dat die haar zou uitlachen. Het tegendeel was het geval; Wiebes liep al een tijd met soortgelijke ideeën rond. 'We proberen steeds efficiënter en goedkoper te opereren', zegt Wiebes, 'en Moniques idee paste perfect in die gedachte.'

Ratten melden zich op commando
In een duistere barak waar alleen een schemerlamp brandt - ratten zijn nachtdieren - leren Hamerslags vijf 'jongens' op verschillende manieren geuren herkennen: in potjes, hamsterraderen en thee-eieren. In de aangrenzende ruimte, waar reddingshondentrainers hun spullen opslaan, staat tussen stapels helmen, veiligheidspakken en stukgebeten oefenkoffers de 'geurenbibliotheek'; een houten stelling vol glazen potjes met patroonhulzen, verband en wattenstaafjes die in verschillende luchtjes zijn gedrenkt. Op de toegangsdeur naar haar barak hangt een briefje: 'Welkom zonder vuurwapen en/of kruitresten. Niet op de ratten gaan staan, svp.'

De bruine ratten (rattus norvegius) Derrick, Magnum, Poirot en Jansen & Janssen lopen los tijdens de training en zijn zo tam dat ze zich op commando melden, een geurproef uitvoeren en terug in hun omvangrijke kooi vol speeltoestellen gaan. De radio staat er altijd aan, zodat de dieren aan verschillende geluiden gewend raken.

Vandaag in de Volkskrant: 'Een rat kan de voorselectie naar schotresten binnen enkele minuten uitvoeren'

 
'Welkom zonder vuurwapen en/of kruitresten. Niet op de ratten gaan staan, svp.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.