Wereldleiders strijken neer in Davos: staan zij open voor samenwerking met de aarts-solist Trump?

De Amerikaanse president Trump sluit vrijdag als belangrijkste gast de top af van wereldleiders en het grote bedrijfsleven.

Trump met de politieke leiders van Navo-lidstaten vorig jaar in Brussel Beeld afp

Gaat Donald Trump met zijn 'America First' de wereldeconomie naar zijn hand zetten? Nadat de Chinese president Xi Jinping zich vorig jaar op het World Economic Forum (WEF) in Davos tot ieders verbazing als voorvechter van de wereldvrijhandel opwierp, is de vraag welke rol de Amerikaanse president als belangrijkste gast dit jaar opeist.

Op het jaarlijkse evenement in de Zwitserse Alpen van wereldleiders en de top van het internationale bedrijfsleven, dat morgen begint, gelden klimaatverandering, cyberaanvallen en de polarisatie en geopolitieke spanningen als belangrijkste bedreigingen voor de vrije wereld. In een enquête onder deskundigen en leden van het WEF vond het leeuwendeel van de respondenten dat die risico's worden aangewakkerd door protectionisme, het afbouwen van multilaterale afspraken en een groeiende 'eenmanspolitiek van charismatische leiders'.

Rampspoed

Vrijwel niemand betwijfelt dat Trump symbool staat voor deze ontwikkelingen. Hij torpedeerde het vrijhandelsakkoord (TPP) met Japan en de andere landen in de Pacific, verwees het Klimaatverdrag naar de prullenbak en dreigt het vrijhandelsakkoord met Canada en Mexico op te zeggen. Vrijwel elke internationale afspraak betitelt Trump als het 'vreselijkste verdrag ooit' waarna hij zich opwerpt als de redder die de wereld voor deze rampspoed behoedt.

Die praktijk laat zich moeilijk verenigen met de doelstellingen over samenwerking in Davos waar hij vrijdag als belangrijkste bezoeker de slottoespraak mag houden. Zoals vaker is het gissen waar de Amerikaanse president mee komt. Richard Samans van het WEF-bestuur zei tegen persbureau Bloomberg te hopen dat 'de Amerikaanse regering interesse toont, en begrijpt dat we ernstige risico's in ons rapport aankaarten die de noodzaak van internationale samenwerking aantonen'.

Die hoop sloeg de Amerikaanse minister van Financiën, Steve Mnuchin, de bodem in. Hij zei tegen Bloomberg dat Trump en zijn adviseurs naar Davos komen om te praten over de America First-agenda onder het motto: 'Wat goed is voor de Verenigde Staten, is goed voor de rest van de wereld'.

Trump is de eerste Amerikaanse president die het forum bezoekt sinds 2000, toen Bill Clinton eregast was. Ook de Franse president Emmanuel Macron, de Canadese premier Justin Trudeau en de Britse premier Theresa May zullen aanwezig zijn. Opmerkelijk is de komst van de nieuwe Zimbabwaanse president Emmerson Mnangagwa. Diens voorganger Robert Mugabe moest niets hebben van het kapitalistische eliteclubje. De Indiase premier Narendra Modi houdt dinsdag de openingsspeech.

Die eer viel vorig jaar ten deel aan die andere Aziatische grootmacht, China. President Xi Jinping verraste de wereld met de boodschap dat China voorstander en verdediger is van een transparante en open wereldhandel. Het protectionisme van Trump vergeleek hij met 'je opsluiten in een hoekje van een donkere kamer'. Op het gebied van klimaat toonde Xi zich een voorstander van internationale samenwerking. 'Globalisering is het antwoord.'

De politie bereidt zondag het World Economic Forum voor door sneeuw te ruimen. Beeld ap

Extreem weer

De gevolgen van klimaatverandering zijn dit jaar als de belangrijkste bedreiging naar voren gekomen in het Global Risk-rapport dat elk jaar voorafgaand aan het congres wordt gepresenteerd. In eerdere edities waren dat sociale ongelijkheid en oorlog. Nu is 'extreem weer' als serieus risico boven aan de agenda gekomen, als gevolg van de verwoestende orkanen in het Caribische gebied en de gevallen van extreme droogte, overstromingen en bosbranden van het afgelopen jaar elders in de wereld.

Het is de vraag hoe Trump als uitgesproken klimaatscepticus met dit onderwerp zal omgaan. In Davos en Zürich zijn Amerikaanse activisten alvast begonnen om zich op voorhand te excuseren voor de 'schade' die hun president aanricht in de wereld. Op zaterdag deelden ze folders uit met instructies om de pogingen van de regering van Trump te weerstaan 'om vrede, mensenrechten en milieubeleid te ondermijnen'.

'We schamen ons zo dat we de impuls niet langer konden onderdrukken om 'sorry' tegen voorbijgangers te zeggen', vertelt initiatiefneemster Alexandra Dufresne van Action Together aan het Zwitserse onlinemedium The Local. 'Trump kan de Verenigde Staten schade toebrengen - en de rest van de wereld. Omdat we een democratie zijn, voelen wij ons toch wat verantwoordelijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.