Analyse Reacties wereldleiders intentieakkoord

Wereldleiders reageren positief maar sceptisch op akkoord Trump en Kim

De Amerikaanse president Donald Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un noemen hun topontmoeting van dinsdag een groot diplomatiek succes. De rest van de wereld wacht het nog even af.

Beeld Reuters

Veel landen bleken dinsdag verheugd dat een periode van oplopende spanning tussen Noord-Korea en de rest van de wereld is omgeslagen in toenadering. Gezien het verleden klonk echter ook scepsis over de kansen op daadwerkelijke nucleaire ontwapening en duurzame vrede op het Koreaanse schiereiland.

In Zuid-Korea juichten mensen op straat toen Trump en Kim hun deal bekend maakten. De Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in, die veel investeerde in een betere relatie met zijn noorderburen en bekende dat hij afgelopen dagen nauwelijks had kunnen slapen, sprak van een ‘historische gebeurtenis’.

Wel werd de Zuid-Koreaanse regering overvallen door Trumps aankondiging dat de Verenigde Staten de gezamenlijke militaire oefeningen met Zuid-Korea zullen staken. Trump noemde de ‘war games’ ‘enorm duur’ en ‘provocerend’ naar Noord-Korea. Zuid-Korea gaat het plan nu eerst goed bestuderen.

De Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in belt met Donald Trump. Moon Jae-in reageerde positief op het akkoord en sprak van een ‘historische gebeurtenis’. Beeld EPA

China, Noord-Korea’s belangrijkste bondgenoot, kwalificeerde bij monde van minister van buitenlandse zaken Wang Yi het feit dat de leiders van twee landen die meer dan een halve eeuw als vijanden tegenover elkaar stonden nu op voet van gelijkheid met elkaar praten belangrijk, positief en historisch.

Wang Yi hoopt dat er een daadwerkelijk akkoord voor nucleaire ontwapening komt, maar benadrukt ook dat er een vredesregeling nodig is om tegemoet te komen aan de legitieme veiligheidszorgen van Noord-Korea. China vindt verder dat de sancties van de Verenigde Naties tegen Noord-Korea kunnen worden opgeheven als het regime in Pyongyang zich aan de afspraken houdt.

Bij monde van minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi reageerde China ook positief. Wel hoopt China op een daadwerkelijk akkoord voor nucleaire ontwapening. Beeld AFP

De Japanse regering betoonde zich dinsdag ook tevreden over de deal tussen Trump en Kim, die werd omschreven als een goede eerste stap op weg naar nucleaire ontwapening. Scepsis was er wel of er nu ook eindelijk duidelijkheid komt over de tientallen Japanse burgers die in jaren zestig en zeventig door Noord-Korea voor een spionageprogramma werden ontvoerd. Premier Shinzo Abe dankte niettemin Trump voor het aan de orde stellen van de kwestie.

Rusland liet bij monde van minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov weten dat het blij is dat de VS hun ‘war games’ rond het Koreaanse schiereiland staken. Maar het optimisme van Trump dat een proces van nucleaire ontwapening ‘heel snel’ kan beginnen, is meer een wens dan een feit, schreef de invloedrijke Russische parlementariër Konstantin Kosachev op zijn Facebooksite.

Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov liet weten dat Rusland blij is dat Trump en Kim hun ‘war games’ staken. Beeld EPA

Uit Europese hoofdsteden kwamen beleefd positieve, maar veelal ook afwachtende reacties. Federica Mogherini, buitenlandchef van de Europese Unie, verwelkomde het akkoord van Singapore als een cruciale en noodzakelijke stap naar het verbeteren van de verhoudingen tussen de beide Korea’s en het uiteindelijk kernwapenvrij maken van het Koreaanse schiereiland.

Mogherini noemde Trump en Kim niet en prees vooral het leiderschap en de vastberadenheid van de Zuid-Koreaanse president Moon. Volgens Mogherini bewijst de top de Europese overtuiging dat duurzame vrede tussen de Korea’s alleen bereikt kan worden via diplomatie. ‘Hetzelfde pad dat de internationale gemeenschap en de EU meer dan tien jaar hebben gevolgd inzake Iran.’

Amerikaanse reacties

Amerikaanse politici hielden zich in hun eerste reacties dinsdag wat op de vlakte. Van zowel Republikeinse als Democratische zijde werd benadrukt dat het akkoord alleen wat voorstelt als Noord-Korea alle kernwapens opgeeft. Volgens juristen moet een deal beschouwd worden als een verdrag. Goedkeuring daarvan vergt een tweederde meerderheid in de Senaat, en dus Democratische steun.

De leider van de Democraten in de Senaat, Chuck Shumer, bekritiseerde het akkoord van Trump en Kim echter als vaag en onuitgewerkt. Hij sprak van een ‘reality-show top’, en verklaarde dat president Trump een flink strategisch voordeel had opgegeven in de lopende besprekingen met Pyongyang.

Volgens de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Paul Ryan, zal de tijd moeten uitwijzen of het Noord-Korea dit keer ernst is met zijn streven naar vrede en nucleaire ontwapening. ‘In de tussentijd moeten we doorgaan met het uitoefenen van maximale economische druk’, aldus Ryan.

Waarschuwing vanuit Iran

De regering van Iran, die andere schurkenstaat die onder internationale druk zijn kernwapen-ambities moet intomen, waarschuwde Noord-Korea dinsdag volgens het officiële Iraanse persbureau IRNA dat president Trump zijn akkoord met Kim wel eens zou kunnen verscheuren voordat zijn vliegtuig in de VS geland is.

‘We hebben te maken met een man die zijn handtekening intrekt terwijl hij in het buitenland is’, zei de regeringswoordvoerder, een verwijzing naar afgelopen weekend, toen Trump voortijdig de G7 in Canada verliet en zijn bondgenoten bruskeerde door achteraf zijn steun voor de slotverklaring in te trekken.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap IAEA in Wenen bood niettemin Trump en Kim alvast zijn diensten aan. De atoomwaakhond, die de eerder dit jaar de door Trump afgeschoten nucleaire overeenkomst met Iran in monitorde, is bereid toe te zien op de naleving van de nader uit te werken afspraken over het kernwapenvrij maken van het Koreaanse schiereiland.

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres noemde top van Singapore een belangrijke mijlpaal op weg naar vrede en volledige en controleerbare denuclearisering van Noord- en Zuid-Korea. Guterres riep alle partijen op dit momentum niet te verspelen. Hij benadrukte dat ‘de weg voorwaarts samenwerking, compromissen en een gemeenschappelijk doel vereist.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden