Wereldhandel vergt duivelskunst

Breekt de zon eindelijk door in de handelspolitiek, gaat Frankrijk dwarsliggen. In Gen is het deze week buigen of barsten voor de wereldhandel....

Van onze verslaggever Olav Velthuis

Wie aan de Franse boer komt, komt aan Jacques Chirac, zo bleek vorige week maar weer. 'Onacceptabel', riep de Franse president nadat hij post uit Gen had ontvangen. Een nieuw handelsakkoord? Prima, maar niet als Europa daarvoor subsidies aan zijn boeren moet afschaffen. Volgens Chirac zou dat 'onevenwichtig' zijn en 'tegen de belangen van de Europese Unie ingaan'.

En dus is Pascal Lamy, de eurocommissaris voor de handel, opnieuw de klos. Vorig jaar was hij nog de boeman die de Europese grenzen gesloten hield voor landbouwproducten uit arme landen. Die waren daarover zo gefrustreerd, dat zij uit het handelsoverleg wegliepen.

Gevolg: crisis in de wereldhandelspolitiek. Ook Lamy zei na de mislukte handelstop in het Mexicaanse Canct ze hem voorlopig niet meer aan de onderhandelingstafel zouden zien.

Lamy hield zich echter niet lang aan zijn belofte. In mei bood hij aan de Europese exportsubsidies, die boeren in arme landen het leven zuur maken, af te bouwen, met als doel de onderhandelingen weer vlot te trekken.

Maar in plaats van een vette beloning krijgt Lamy deze week, na de ontwikkelingslanden, ook Frankrijk over zich heen. Sommige arme landen vinden het voorstel voor een nieuw handelsakkoord dat de Wereldhandelsorganisatie (WTO) een dikke week geleden naar haar 147 leden stuurde, nog steeds niet ver genoeg gaan. En volgens Frankrijk gaat het voorstel juist veel te ver.

Of Lamy duivelskunstenaar genoeg is om alle partijen te vriend te houden, moet in de komende dagen blijken in Gen, waar de WTO haar zetel heeft. Als alles goed gaat is de averij die het internationale handelsoverleg vorig jaar in Cancliep, aan het eind van de week weggewerkt.

Inzet van de onderhandelingen: een impuls van 500 miljard dollar voor de wereldeconomie; dat zijn volgens onderzoek van de Wereldbank in ieder geval de baten van een nieuw akkoord. Het grootste deel daarvan zou arme landen ten goede komen, en 140 miljoen mensen boven de armoedegrens trekken.

Maar voor het zo ver is, moet er nog heel wat worden onderhandeld. Gezamenlijk verstrekken de Europese Unie, Japan en de Verenigde Staten immers 300 miljard dollar per jaar aan landbouwsubsidies. Bovendien houden zij ook met handelstarieven hun eigen landbouwmarkt op slot. Daardoor kunnen ontwikkelingslanden hun katoen en suiker, om maar eens twee zwaar beschermde goederen te noemen, niet kwijt in het Westen. En dat terwijl ontwikkelingslanden die goederen vaak goedkoper produceren dan hun westerse concurrenten. Vorige maand nog bestrafte de WTO de VS vanwege de concurrentievervalsende steun die rijke Amerikaanse katoenboeren ontvangen.

Intussen zijn Amerika en Europa zo ver dat ze in Gen best willen praten over afbouw van die steun. Maar daarvoor willen ze wel wat terug. Want de ontwikkelingslanden hebben zelf ook boter op hun hoofd. De importtarieven voor industri producten zijn in rijke landen bijvoorbeeld gemiddeld 3 procent, tegen 13 procent in arme landen. En voor landbouwproducten gelden in India tarieven van gemiddeld 113 procent, in Brazili7 procent, tegenover niet meer dan 12 procent in de Verenigde Staten.

Om alle neuzen op lijn te krijgen - een handelsakkoord kan alleen door middel van consensus worden bereikt - hebben veel landen te elfder ure besloten hun eigen handelsminister naar Gen te sturen. Op aandringen van Frankrijk zullen de betrokken Europese ministers later deze week bovendien in een spoedzitting bijeen komen om alle plooien binnen de EU glad te strijken.

Is dat vrijdag niet gelukt, dan is een nieuw handelsakkoord voorlopig van de baan. Want de Amerikaanse verkiezingen en de beging van een nieuwe Europese Commissie staan voor de deur. Volgens sommigen is de Doharonde, vernoemd naar de hoofdstad van Quatar waar de onderhandelingen drie jaar geleden begonnen, dan ten dode opgeschreven.

Ligt er vrijdag wel een voorlopig akkoord, dan komen de handelsbesprekingen in een nieuwe fase. Op zijn vroegst in 2005 zou een slotakkoord klaar kunnen zijn. Maar voorlopig zijn de enige harde cijfers in het voorstel van de WTO nog de paginanummers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden