Wereldgodsdiensten feesten tegelijkertijd

Christenen, moslims en joden vieren voor het eerst in decennia gelijktijdig een religieus feest in de laatste week van het jaar....

Chanoeka en Kerstmis vallen altijd eind december. Id-al-fitr (door Turken wel het Suikerfeest genoemd), dat de ramadan afsluit, houdt zich niet aan kalender-, maar aan maanjaren. Slechts driemaal per eeuw valt Id-al-fitr in de periode dat christenen Kerstmis en joden Chanoeka vieren.

Het islamitische feest begint op tweede kerstdag als maandagnacht iemand ergens ter wereld de nieuwe maan signaleert. Maar waarschijnlijker is dat het driedaags Id-al-fitr op 27 december begint. Men viert dan het einde van een maand vasten. Niet Id-al-fitr is de belangrijkste dag, maar het vasten gedurende de weken daarvoor, zegt iman Erol Adigüzel uit Rotterdam. De blijheid over de geestelijke inkeer en lichamelijke discipline die men een maand lang heeft volgehouden, straalt tijdens het Suikerfeest af op de kinderen die worden verwend met cadeautjes en snoepgoed.

Snoep en cadeautjes zijn er ook voor joodse kinderen tijdens Chanoeka dat van 22 tot en met 29 december duurt. De joden vieren de inwijding van de tempel in 165 voor Christus, toen de Maccabeeën deze hadden heroverd op de Syriërs. Het is het feest van het behoud van de eigen identiteit. De overwinning op de Syrische koning maakte het voor de joden weer mogelijk sabbat te vieren, besnijdenissen uit te voeren en Thora-onderwijs te volgen.

Chanoeka is net als Kerstmis een lichtfeest. Tijdens Chanoeka wordt elke dag een kaars meer aangestoken. Als de negenarmige kandelaar chanoekia gevuld is met acht brandende kaarsen plus de aansteekkaars is het feest voltooid.

Kerstmis is het feest van de geboorte van Jezus Christus. Joden erkennen Jezus niet als de Verlosser. Moslims eren hem als een profeet, maar niet als de zoon van God en vieren zijn geboorte niet. De stal waaromheen het kerstfeest zich afspeelt, komt niet voor in de Koran. Jezus is volgens moslims onder een palmboom geboren. Ook aan het tijdstip waarop dat volgens christenen gebeurde twijfelen moslims. Het feit dat er rijpe dadels uit de boom vielen, duidt op een warmer seizoen.

De Oosterse Christelijke Kerk plande de geboorte van Jezus aanvankelijk rond 6 januari. Pas omstreeks het jaar 330 stelden christenen de geboortedatum van Jezus vast op 25 december. Sindsdien is het belang van het feest geleidelijk toegenomen, al is Pasen officieel belangrijker gebleven.

De uiterlijke overeenkomsten tussen de feesten van volgende week - licht, cadeautjes, lekker eten en gezang - hebben nauwelijks tot gezamenlijke viering geleid. De moslims nodigen tijdens ramadan hun buren, moslim of niet, uit voor de Iftar-maaltijden, waarmee 's avonds het dagelijks vasten wordt afgebroken. Maar dit is geen religieuze bijeenkomst. De christenen sturen moslims al enige jaren een groet met het oog op het Suikerfeest.

Imam A. van Bommel kent één gezamenlijke viering. Hij zal in de kerstnacht in de Mozes en Aäronkerk in Amsterdam zijn, waar een dominee, een priester, een rabbijn en een imam een vredeswens uitspreken. Dat gebeurt al jaren.

'In de kern gaat het om feesten, gericht op de eigen kring', zegt B. van Oers van Relatieopbouw Moslims-Christenen van de Raad van Kerken. 'We zijn in deze dagen allemaal te druk met onszelf.' Onder joden bestaat evenmin veel behoefte tot samenviering, zegt R. Vis van het orthodoxe Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap. 'Het past niet in de geloofsopvatting. De verklaring daarvoor is dat joden een minderheidsgodsdienst belijden en hun eigen identiteit vast willen houden.'

Voor moslims heeft de gelijktijdigheid van de feesten mogelijk één prettige bijkomstigheid. Het Id-al-fitr valt heel misschien op een officiële nationale feestdag, tweede kerstdag. Ze hoeven dan geen vrij te vragen op hun werk. Moslims verlangen al enige tijd naar islamitisch geïnspireerde nationale feestdagen. Ze hopen dat christenen op termijn de vrije tweede pinksterdag aan moslims offeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden