Wereld van Youtubers is bij Tegenlicht een sombere dystopie

Onder haar nom de guerre MeisjeDjamila maakt Djamila Verhoef YouTube-filmpjes waarin ze bijvoorbeeld koekjes gaat bakken in een speelgoedoven, of gekke snoepjes test, of gaat winkelen in een Amerikaanse supermarkt. Dat doet ze doorgaans met een aan hysterie grenzende opgetogenheid.

Elke ochtend, zo rond een uur of zes, kijk ik een filmpje van MeisjeDjamila. Niet omdat ik in Guantanamo Bay woon, maar omdat een van mijn kleinere huisgenoten dat eist. Het is dat mijn hersenen op dat moment alleen maar bezig zijn met het vraagstuk hoe ik zo snel mogelijk, zo veel mogelijk koffie naar binnen kan werken, anders zou ik me afvragen: zou MeisjeDjamila hier rijk mee kunnen worden?

Gouden play-knop

Het antwoord, een duimpje omhoog, werd gisteravond haarfijn uiteen gezet in een fraaie aflevering van VPRO's Tegenlicht: 'Goudzoekers in YouTube-land', over het verdienmodel en het algoritme van YouTube. De aflevering opende bij een conferentie in Los Angeles, waar iedereen die er toe doet in de nieuwe media van de partij was. 'Ik ga grote YouTube-sterren ontmoeten', schreeuwde een jongen in de camera, met datzelfde gemaakte, overdreven enthousiasme dat je blijkbaar gratis krijgt als je je eigen YouTube-kanaal begint. '...met ze samenwerken en groeien van de tienduizend abonnees die ik nu heb naar tien miljoen.' Twee zusjes uit Las Vegas hadden 400 duizend abonnees op hun kanaal. Hun succesvolste video, over hoe ze zich klaar maken voor de dag, werd negen miljoen keer bekeken in twee maanden tijd.

Dat Tegenlicht helder maakte hoe de YouTube-sterren aan hun geld komen (advertenties voor video's en merk-sponsoring) was eigenlijk bijzaak. De meerwaarde van deze aflevering zat 'm in de portrettering van YouTube-persoonlijkheden als Jordi van den Bussche (Kwebbelkop), die filmpjes maakt van hoe hij videospelletjes speelt en daar commentaar bij geeft. Wie vindt dat nou leuk? Nou, 7 miljoen abonnees. Trots liet Van den Bussche, een 22-jarige jongen met een grote bos krullen, in zijn huis de gouden play-knop zien die hij van YouTube had gekregen bij een miljoen abonnees. 'Bij 10 miljoen krijg je een diamanten play-button' zei Van den Bussche, 'daar ga ik voor.'

Vergeten door het algoritme

Zo schetste Tegenlicht een deprimerend beeld van YouTube als dystopisch medialandschap waar het niet draait om creëren of maken, maar om het verkrijgen van meer likes en meer abonnees; waar het niet gaat om wat je kan, maar om hoe hysterisch je erover kan doen; een land waar de goudzoekers nooit met vakantie kunnen omdat ze iedere dag iets moeten uploaden, anders worden ze vergeten door het algoritme.

Een van die goudzoekers, Bardo Ellens van het kanaal BanjoMovies, vertelde in Tegenlicht hoe Google zonder tekst of uitleg van het ene op het andere moment besloot zijn kanaal te verwijderen. Eens was hij de populairste vlogger van Nederland, nu zag hij acht jaar werk in het niets opgaan. 'Zo mager kan succes zijn' zei Ellens, 'zo mager kan YouTube zijn.' Mager, en o zo leeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.