Wereld-ontvangst

Ze lijken op de radiopiraten van vroeger, de oprichters van internetradio. Ze laten een tegengeluid horen, zonder grenzen.

'Op mijn 15de had ik al mijn eigen piratenzender', zegt bejaardenverpleger Arwin Tamminga (43). 'Ik was net van Amsterdam naar Hoorn verhuisd en uit verveling begon ik mijn eigen station. De zender werd al snel populair en uiteindelijk werkten we er met eenentwintig man.' Tamminga herinnert het zich als een spannende tijd, maar ook als gepiel met antennes op het dak. 'En nadat we vier keer door de politie waren opgepakt, was de lol er snel af.'


Een piratenstation heeft Tamminga inmiddels niet meer, wel is hij de oprichter van het onlinemuziekstation Radio 501. Net als zijn oude piratenzender begon hij het Hoornse station met een houtje-touwtjeconstructie in zijn slaapkamer. Inmiddels werken er 35 vrijwilligers en is Radio 501 van een slaapkamer naar een oud kraakpand verhuisd.


Hoewel webstations geen ingewikkelde fratsen hoeven uit te halen met antennes en zenders en ook een politie-inval hun doorgaans bespaard blijft, zijn er wel overeenkomsten met de piraten van weleer. Veelal zijn de radiomakers grote muziekliefhebbers die zich niet kunnen vinden in het vaste stramien en het muziekaanbod van FM-zenders. De luxe van internetstations: muziek draaien zonder format, is dan ook iets wat veel dj's aantrekt.


Zolderkamer

Zo zette Rob Stenders, naast zijn werkzaamheden als presentator bij 3FM, op zijn zolderkamer het internetstation KX Radio op. Dj's als Leo Blokhuis, Nico Dijkshoorn en Gerard Ekdom zijn hier, anders dan bij FM-stations, volledig vrij in de muziek die ze draaien. Hoewel het station inmiddels onderdak heeft gevonden in de kantine van Reinout Oerlemans productiebedrijf Eyeworks, en 3FM het bedrijf van een financiële ondergang redde, mogen de dj's nog steeds zelf bepalen welke platen ze opzetten.


'Net als bij de piratenstations laten we een tegengeluid horen', zegt ook Hugo van Heijningen (30), die samen met Orpheu de Jong (29) anderhalf jaar geleden Red Light Radio oprichtte: een radiostation dat uitzendt vanuit een peeskamer op de Amsterdamse Wallen. 'We doen iets heel anders dan wat al op de radio te horen is.'


Juist omdat onlinestations niet aan formats zijn gebonden, zijn ze volgens Van Heijningen ook populair bij artiesten, die gratis in de uitzendingen spelen. 'Ze krijgen de ruimte om nieuwe dingen uit te proberen.'


En zo verwelkomde Red Light Radio al veel grote namen in de studio. Zo trad de oude punklegende John Cooper Clarke op, waren The Opposites in de uitzending te horen en ook was er een optreden van de Amerikaanse Andrew WK (Van Heijningen: 'Die speelt in Japan wel een stadionnetje vol').


Pepijn Lanen van De Jeugd van Tegenwoordig heeft eens in de twee weken zijn eigen show Het grote gedoe continues waarin hij duistere rap laat horen en nummers aankondigt op zijn kenmerkende, eigenzinnige manier. Zo begint de uitzending van 22 maart met: 'Eh, hallo, heej. Het volgende nummer is speciaal voor Daan de Boer.' Om vervolgens direct te vervolgen met: 'In tegenstelling tot eerdere berichten is het volgende nummer helemaal niet voor Daan de Boer.'


Omdat onlineradiostations vaak muziek draaien die de reguliere zenders niet afspelen, verzamelen zich rond de webzenders hele scenes, die niet aan landgrenzen zijn gebonden. Van Heijningen: 'We draaien obscure muziek die niet iedereen leuk vindt. Doordat we de hele wereld tot onze beschikking hebben, kunnen we genoeg mensen bereiken.' Deze subculturen verzamelen zich ook op de feesten die internetstations organiseren.


Feesten

Zo regelt Red Light Radio feesten in Amsterdamse clubs als OT 301, Chicago Social Club en Trouw, en heeft het een eigen podium op het Haagse Rewire festival.


Het grenzeloze van internetzenders is ook wat Bas Barnasconi (48), zanger van de punkband Van Katoen en de skaband Bazzookas, het meest prijst aan webstations. Toen Kink FM, onderdeel van Veronica, niet meer winstgevend was en moest stoppen, besloot hij met vijf anderen een online doorstart met de zender te maken: Pinguin Radio. Het station heeft luisteraars uit onder meer Duitsland, Tsjechië, Polen, Uruguay en Japan, en ook de bands komen van over de hele wereld. 'Onbekende, goede bands uit landen in heel Europa, Nieuw-Zeeland en Australië melden zich. Het scala aan muziek dat je kunt draaien, wordt veel groter.'


Hoewel Pinguin Radio nog maar een jaartje bestaat, behoort de zender nu al tot één van de populairste op het web. Volgens de site shoutcast.com, die de statistieken van 1.754 online zenders bijhoudt, trekt het ruim 1,3 miljoen luisteraars per maand. Hoewel dat nog niet is te vergelijken met de cijfers van Radio 538, die in april wekelijks 3,8 miljoen luisteraars trok, is het toch een behoorlijk aantal.


Dat moet een vetpot zijn, zou je denken, maar niets is minder waar. 'No bullshit, great music', is het motto van de zender. En bij die kernspreuk passen geen onderbrekingen door geldinbrengende commercials. Het is iets wat je bij veel webstations ziet: het gaat de makers om de muziek, niet om de inkomsten. De meesten maken webradio dan ook vrijwillig, uit passie, en zijn gedwongen er betaald werk naast te doen. Zo werkt Tamminga, naast zijn activiteiten voor radio 501, als bejaardenverpleger en is Barnasconi's hoofdinkomstenbron de band Bazzookas. Van Heijningen heeft een eigen bedrijf in onroerend goed, is mede-oprichter van Pinguin Radio en werkt voor het Amsterdams Fonds voor de Kunst.


De apparatuur om de uitzendingen te maken, wordt gefinancierd met de opbrengsten van feesten en crowdfundingsprojecten als Voordekunst.nl. Daarnaast lanceert Pinguin Radio binnenkort een applicatie op de site waarmee bedrijven voor 2 euro banners kunnen maken. Dan is de banner gedurende een nummer op de site of smartphoneapp te zien. Barnasconi: 'Veel mensen kijken tijdens het luisteren op de site of applicatie om te zien welke artiest er draait. Zo kan er worden geadverteerd zonder de muziek te onderbreken.'


Internetradiospeler

'Pioniers', zo ziet Barnasconi online radiomakers. Internetradio zal volgens hem alleen maar groter worden. Niet in de laatste plaats omdat het veel goedkoper is dan zenders op de ether of de kabel. 'De kabelhuur was voor Kink niet meer te betalen, via internet uitzenden is vele malen goedkoper: alleen auteurs- en producentkosten moeten worden betaald.'


Een ontwikkeling die de populariteit van internetzenders ook kan vergroten, is de komst van internet- radiospelers. Onder meer Medion, Philips en Pioneer hebben al een internetradio op de markt. Parrot en Blaupunkt ontwikkelden er een voor in de auto. De meeste van deze radio's werken met Android, een besturingssysteem dat ook op veel smartphones zit. Door de internetstations in muziekgenres in te delen, wordt orde in de chaos van duizenden zenders geschapen.


Maar gaat online radio de FM-stations van de troon stoten? Volgens Erik de Zwart, radiokenner, dj en mede-oprichter van 538, in elk geval niet. 'De koek wordt maar één keer verdeeld. Het zal wel iets van de FM-luisteraars opsnoepen, maar internetzenders zijn geen complete radiostations zoals op de ether', aldus De Zwart. 'Mensen luisteren ook radio om te worden vermaakt. Ze willen grapjes horen, het nieuws en het weer, dat krijgen ze op veel onlinestations niet.'


Hoe vind je onlinestations?


De meeste onlinestations hebben een eigen app waarmee je op je smartphone, waar je ook maar wilt, naar de zender kunt luisteren. Er zijn ook apps die alle zenders verzamelen. Zo is er de applicatie


TuneIn Radio, waarmee je zenders van over de hele wereld kunt luisteren. Met de app Tunin.FM van Erik de Zwart vind je Nederlandse radiozenders. Beide apps zijn opgedeeld in muziekcategorieën.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden