Analyse Toneelacademie Maastricht

Werd #MeToo docent van Toneelacademie Maastricht fataal?

De Toneelacademie in Maastricht mag van de rechter een docent ontslaan na jarenlange klachten over grensoverschrijdend gedrag jegens studenten. Is dit een trendbreuk of een oprisping door de #MeToo-discussie?

De Toneelacademie van Maastricht. Foto Simon Lenskens

Hij evalueerde zijn lessen met studenten onder de douche, gaf een studente als ‘afscheidscadeau’ een full body massage en tikte een andere studente op de billen. Donderdag oordeelde de rechtbank dat een bewegingsdocent van de Toneelacademie in Maastricht lang genoeg zijn gang heeft kunnen gaan. Zuyd Hogeschool, waar de toneelschool onder valt, mag hem op staande voet ontslaan.

Voor de hogeschool lijkt daarmee een last van de schouders gevallen, al wil Zuyd nog steeds niet inhoudelijk reageren op de uitspraak van de kantonrechter in Maastricht. De school had de bewegingsdocent in november vorig jaar geschorst na drie nieuwe meldingen van grensoverschrijdend gedrag die op hem betrekking hadden. Dat gebeurde toen de #MeToo-golf op zijn hoogtepunt was, en er al verhalen over de misdragingen bij twee andere toneelscholen in de krant hadden gestaan.

De vraag is nu of de bewegingsdocent nog steeds op de Toneelacademie zou hebben gewerkt als de slachtoffers van filmproducent Harvey Weinstein niet naar buiten waren getreden met hun ervaringen. En wat de uitspraak van de rechter waard is voor andere slachtoffers van seksuele intimidatie  en de werkgevers die geacht worden serieus met hun meldingen om te gaan.

Voorzitter Margriet Maris van de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen constateert dat bedrijven en werknemers zich beter bewust zijn van de positie en de invloed van vertrouwenspersonen. Ook stelt ze vast dat werkgevers vaker een onderzoek laten instellen na meldingen van grensoverschrijdend gedrag, ook als die anoniem zijn.

Kantelpunt?

Maar groter is de invloed van #MeToo niet geweest, denkt ze. Er zijn volgens haar nauwelijks meer meldingen van grensoverschrijdend gedrag gedaan dan normaal. En slachtoffers van bijvoorbeeld seksuele intimidatie zoeken de schuld nog even vaak bij zichzelf als vóór oktober vorig jaar. ‘Zo’n psychologisch proces verander je niet in negen maanden tijd.’

Maris beschouwt de uitspraak van de Maastrichtse kantonrechter niet zozeer als een kantelpunt voor andere slachtoffers van grensoverschrijdend gedrag. ‘Maar het is wel een bevestiging dat het zin heeft om zulke dingen te melden bij je werkgever. En dat het consequenties heeft als je iemand zo lang zijn gang laat gaan.’

Ze vraagt zich af waarom de Toneelacademie niet veel eerder heeft geprobeerd om van de bewegingsdocent af te komen. Al in 2006 liet de schooldirecteur de man weten dat hij zijn gedrag moest aanpassen, vier jaar later werd hem fysiek contact met studenten verboden. De school legde zelfs een aparte doucheruimte aan, zodat hij niet langer bij studenten onder de douche zou kruipen. Toch mocht hij aanblijven.

'Fysiek maar niet seksueel’
‘Mijn aanpak is fysiek, direct en zeker niet voorzichtig, maar niet seksueel getint’, schreef de bewegingsdocent in 2006 als reactie op de waarschuwing die hij toen ontving van de directie van de Toneelacademie in Maastricht.

Opbouw van dossier

Dat hij nu alsnog is ontslagen, komt vooral door het dossier dat de school in de loop der jaren over hem heeft aangelegd. De lange correspondentie hangt, blijkens het vonnis, aaneen van waarschuwingen, afspraken en meldingen van mogelijk wangedrag en vormt zo het fundament onder de rechterlijke uitspraak. De rechtbank putte er rijkelijk uit en wijst erop dat de man niet alleen is gewezen op de gevolgen van zijn gedrag: de school heeft hem ook nog eens aangeboden trainingen te volgen, zodat hij zijn (fysieke) werkwijze kan aanpassen.

Die stok achter de deur bleek voldoende om zijn doorlopende contract na bijna 29 jaar te beëindigen. ‘Rechters tillen er zwaar aan dat alles op papier staat’, zegt Stefan Sagel, hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit Leiden. ‘In sommige gevallen delft de werkgever het onderspit omdat hij onvoldoende duidelijk is geweest over wat wel en niet mag op de werkvloer. Daarom is het beter om alles vast te leggen, zelfs als je daarmee open deuren intrapt. Hoe duidelijker, hoe beter.’

De rechter wuifde dan ook de bezwaren van de bewegingsdocent weg. Bijvoorbeeld dat hij er een ‘bepaalde’ manier van lesgeven op nahoudt, zoals hij de schooldirecteur in 2006 liet weten: ‘Fysiek, direct en zeker niet voorzichtig, maar niet seksueel getint.’ Of dat hij nu eenmaal erg ‘tactiel’ is, zoals hij zei tegen de onderzoekers die de meldingen van eind vorig jaar over hem uitdiepten. Oftewel: hij praat veel met zijn handen en raakt mensen vaak aan. Hij refereerde aan de #MeToo-beweging door te stellen dat hij in het huidige tijdsgewricht ‘op zijn minst de schijn tegen heeft’ en al is veroordeeld voor de rechter een uitspraak kon doen.

De rechtbank bracht daartegenin dat de man alle waarschuwingen van de schoolleiding in de wind heeft geslagen en een grens heeft overschreden. ‘Dat valt hem aan te rekenen.’

Meer over