Werd de commissie-stiekem misbruikt voor de Oranje-kwestie?

Spannende gesprekken over geheime zaken die voor de buitenwereld verborgen moeten blijven. Dat is het beeld dat de commissie-stiekem oproept. Wat doet die commissie en hoe geheim zijn de zaken die daar worden besproken?

Het Binnenhof. © ANP.

De commissie, die officieel de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten heet, is opgericht in 1952 op initiatief van toenmalig fractievoorzitter van de PvdA Jaap Burger. Dit was een plek waar leden van de regering geheime zaken konden delen met de fractievoorzitters van de grootste partijen. De gekregen informatie moest vervolgens wel geheim blijven.

'In die commissie wordt het reilen en zeilen van de Nederlandse geheime diensten besproken', zegt politiek verslaggever van de Volkskrant Remco Meijer. 'Door de fractievoorzitters hierover te informeren, is er een vorm van parlementaire controle. Het gaat namelijk om staatsgeheimen die niet aan de grote klok mogen worden gehangen, maar waar de politiek toch over moet worden geïnformeerd.'

Sinds 2004 hebben alle fractievoorzitters toegang tot deze commissie. De SP wilde hier aanvankelijk niet aan deelnemen. Pas in 2009 trad de partij toe onder het motto: 'Als je niet meedoet aan de commissie-stiekem, valt er helemaal niets te controleren.'

Betaling van de oranjes
Vandaag onthulde de Volkskrant dat premier Balkenende vorig jaar 'stiekem deed' over een betaling van de oranjes. De premier informeerde de Tweede Kamer via de commissie-stiekem over de betaling van prins Willem-Alexander en prinses Máxima in een belastingparadijs. Het ging om geld dat werd overgemaakt aan een makelaar voor de aankoop van hun omstreden vakantiewoning in Mozambique. Op deze manier wilde de premier deze 'privé-kwestie' niet aan de grote klok hangen.

Meijer: 'Fractievoorzitters mogen niet met hun fractieleden spreken over wat er achter de gesloten deuren van de commissie-stiekem word besproken. Dat werkt alleen als je het systeem zuiver houdt en alleen over staatsgeheimen spreekt. In dit geval is dit niet zo. De premier had de Kamer over Mozambique kunnen informeren door een brief te sturen. Nu heeft het de schijn dat het parlement monddood werd gemaakt. Dat is de reden dat mensen uit de school zijn geklapt. Er lekt normaliter namelijk bijzonder weinig uit.'

Informatie onder tafel houden
De SP reageerde vandaag verontwaardigd. 'Daar is die commissie niet voor bedoeld', zegt SP-Kamerlid Ronald van Raak. 'Die is voor staatsgeheimen en ik kan me niet voorstellen dat dit staatsgeheim is. Het lijkt er op dat de commissie-stiekem is gebruikt om informatie onder de tafel te houden.' Van Raak gaat Rutte schriftelijke vragen stellen over de zaak.

In 2003 bleef PvdA-leider Wouter Bos weg uit de commissie om een soortgelijke kwestie. Hij protesteerde toen tegen het feit dat het kabinet-Balkenende de commissie informeerde over de latere prinses Mabel, die bevriend was met topcrimineel Klaas Bruinsma.

Lees hier de hele verklaring van de RVD.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Luchtopname van het bouwproject op het Mozambikaanse schiereiland Machangulo, waar prins Willem-Alexander en prinses Maxima een vakantievilla bouwden. © ANP.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.