Werd Anne Frank wel verraden, of werd het Achterhuis bij toeval ontdekt?

Al zeventig jaar lang is het uitgangspunt dat Anne Frank en haar medeonderduikers in het Achterhuis werden verraden. Maar wat als het anders ging? Historicus Gertjan Broek (Anne Frank Stichting) komt vandaag met een nieuw scenario: misschien werd ze wel bij toeval ontdekt.

Portret van Anne Frank op 12-jarige leeftijd, genomen in december 1941 op het Joods Lyceum. Beeld Anne Frank Stichting

Een van de agenten die Anne en haar zeven medeonderduikers op 4 augustus uit hun schuilplaats plukte, was Gezinus Gringhuis. Ten tijde van de inval in 1944 was deze Nederlandse NSB'er belast met economische delicten en niet met het opsporen van Joodse onderduikers. Dat blijkt uit nieuw bronnenmateriaal waar historicus Broek op stuitte.

Dit gegeven en nog meer opmerkelijkheden op de dag van de arrestatie (waarom duurde de inval zo lang, hoe konden twee helpers ongezien wegkomen en waarom kwam het voertuig pas later?), brachten Broek de afgelopen anderhalf jaar op een alternatief denkspoor.

De dramatische afloop van de arrestatie is bekend. Nadat het gezin en de andere onderduikers (Hermann en Auguste van Pels en hun zoon Peter en tandarts Fritz Pfeffer) uit de schuilplaats aan de Amsterdamse Prinsengracht waren gehaald, werden Anne, zus Margot en hun ouders Otto en Edith via doorgangskamp Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd.

Geen bewijs

Anne overleed een half jaar later (februari 1945) op vijftienjarige leeftijd in concentratiekamp Bergen-Belsen. Door haar dagboeken werd haar levensverhaal wereldwijd hét verhaal van de Tweede Wereldoorlog.

Broek: 'Misschien kwamen de agenten wel helemaal niet zoeken naar onderduikers, maar werden deze bij toeval ontdekt. Ik zeg niet dat Anne niet is verraden, maar tot op heden is er ook geen bewijs dat ze wél verraden is.'

Naar een antwoord op de vraag waarom de agenten die dag het pand binnenvielen, is het tot op heden gissen. Ook Broek levert geen sluitende bewijzen, zoals hij zelf onderstreept en ook Anne Frank-kenner David Barnouw stelt, die jarenlang bij het NIOD werkte en meerdere boeken over het onderwerp schreef. Maar in de wereld van het Anne Frank-onderzoek is elke snipper informatie meer dan de moeite waard.

Lees ook:

Wie verraadde Anne Frank in het Achterhuis, is nog altijd de knagende vraag. Historicus Gertjan Broek komt vandaag met een ander scenario: misschien werd ze wel bij toeval ontdekt. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden