Wens: een boek met alle brieven van Charley Toorop

De verschillen tussen hen waren talrijk. Arthur Lehning, de politieke essayist die in op 1 januari 2000 op honderdjarige leeftijd stierf, en die in het interbellum het avant-gardetijdschrift i10 aanstuurde, kon in klein gezelschap de lachers op zijn hand krijgen met zijn Buster Keaton-gezicht....

Hij richtte zich op de realiteit, zij op de droom. Maar nadat ze in 1928 tegenover elkaar in de trein tussen Den Haag en Amsterdam hadden gezeten, bloeide er een affaire op die uitgroeide tot een vlammende verhouding. Het kon niet, maar het moest.

Hij ging bij haar wonen. Meteen schilderde Charley een expressief zelfportretje voor haar nieuwe vriend. Dat heeft Lehning altijd in zijn bezit gehouden. Tachtig jaar nadat Charley het maakte, is het eigendom geworden van museum Boijmans Van Beuningen. Daar is het te bezichtigen, op de grote Charley Toorop-tentoonstelling die tot en met 18 januari duurt. Voor het verhaal erachter is het boekje Zelfportret van een liefde (uitgeverij Bas Lubberhuizen; euro 19,50) onontbeerlijk, geschreven door Toke van Helmond-Lehning op basis van de heftige brieven van Toorop aan Lehning. Mogen we al een wens doen voor 2009? Een boek met al haar brieven.

Dat die liefde niet duren kon, is eenvoudig verklaarbaar. Wonderlijker is het, dat die liefde tachtig jaar later in alle hevigheid weer van het papier vonkt. Ze reisden wat af (Parijs, Berlijn, Bergen, Westkapelle), al dan niet samen, en in haar brieven (die van Lehning gingen verloren bij een brand) trekt een polonaise van grootheden voorbij – Ivens, Mondriaan, Benjamin, Rietveld, Eisenstein, Kraus, Arp, Ter Braak, Slauerhoff (‘’t Is ’n wonderlijke vent’), en Adriaan Roland Holst, die over haar sobere huis in Amsterdam schreef: ‘Het atelier van Mondriaan is een wulpsch boudoir vergeleken bij haar intérieur.’

In 1929 had ze een plan: een huisje huren in Italië of Zwitserland ‘en daar ’n tijd gaan wonen – en Charley alles doen en koken – schilderen kan ik dan best óók – ook kinderen krijgen, dat heb ik vroeger toen ik getrouwd was óók gedaan. Toen leefde ik beter’.

Vlak daarna krijgt ze een spontane abortus. Arthur en Charley zijn vaak ziek, gaan weer reizen, krijgen andere geliefden, het wordt nooit meer iets tussen hen. Maar het mooiste is er wel geweest.

Toorop stierf in 1955. Tot 2000 hing haar portretje boven Lehnings schrijftafel in Lys-St. Georges. Dagelijks keken haar felle ogen hem aan. Pas nu zien wij hoe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden