Wen: China moet hervormen

China moet dringend politiek hervormen, wil het zijn economische groei en sociale stabiliteit handhaven. Die boodschap liet premier Wen Jiabao woensdag horen op de slotdag van het Nationale Volkscongres, Pekings eenpartijparlement.

SHANGHAI - De oproep van Wen klinkt als de zwanezang van een man die de geschiedenis wil ingaan als een hervormingsgezinde leider. In de praktijk is er tijdens zijn tien jaar durende premierschap, waarin hij rechterhand van partijleider Hu Jintao was, weinig tot niets van politieke liberalisering terechtgekomen, omdat de conservatieve stroming in de Chinese leiding dominant is gebleven.


De premier nam een van zijn laatste grote publieke optredens te baat om een ongebruikelijk harde waarschuwing te laten horen aan het adres van de conservatieve hoofdstroming. Als politieke hervorming uitblijft 'zou een historische tragedie als de Culturele Revolutie weer kunnen gebeuren', zei de 69-jarige premier.


Wens vader en grootvader, beiden leraren, waren vijftig jaar geleden slachtoffer van de campagne van partijleider Mao Zedong tegen andersdenkenden.


Volgens analisten is in de top van China's communistische partij een stille machtsstrijd gaande, waarbij de hervormers voortdurend aan het kortste eind trekken. Symbolisch was in dat opzicht woensdag de aanvaarding van een nieuwe wet, die het ontvoeren van dissidenten legaliseert. Burgers die volgens de veiligheidsdienst de staat in gevaar brengen kunnen voortaan drie maanden legaal 'verdwijnen', zonder contact met advocaten of familie.


Deze verdwijningen gebeurden op illegale wijze, wat Peking veel kritiek opleverde. Met de nieuwe wet zegt de regering de rechten van gedetineerden beter te willen beschermen, maar volgens mensenrechtenadvocaten worden de duistere praktijken van de politie ermee gelegaliseerd.


Wen repte op zijn zeldzame, drie uur durende persconferentie aan het slot van het Volkscongres met geen woord over verdwijningen en andere gevoelige zaken. Op de persontmoeting mochten alleen van tevoren goedgekeurde vragen worden gesteld.


De scheidende premier zei dat hij in zijn twee termijnen niet had bereikt wat hij wilde. Als voornaamste problemen noemde hij 'corruptie, oneerlijke welvaartsverdeling en verlies aan geloofwaardigheid'.


Hervorming van de partij en van het staatsbestuur is daarom urgent, aldus de man die in 1989 als assistent van de hervormingsgezinde partijleider Zhao Ziyang op het Plein van de Hemelse Vrede verscheen in een laatste poging betogende studenten te bewegen hun protest te staken. Die oproep had geen effect, waarna het leger een bloedig eind maakte aan het grootste protest tegen de communistische partij sinds die in 1949 in China aan de macht kwam.


Wen neemt volgend jaar afscheid, in een periode dat de jarenlange hoge groei van China voor het eerst serieus onder druk staat.


Peking hoopt de economie dit jaar nog met 7 à 8 procent te kunnen laten groeien, maar als de export door de economische problemen in Europa en de Verenigde Staten blijft wegzakken, kan het ook de helft worden, vrezen sommige economen. Dat zou de sociale onrust in China aanzwengelen, juist op het gevoelige moment dat er nieuwe leiders moeten aantreden.


Volgens de conservatieve fractie in de partij, waarin leger en staatsbedrijven een grote stem hebben, is de komende tijd daarom volstrekt ongeschikt voor politieke hervormingen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden