Welkom terug, proefkonijn

Na 193 dagen in de ruimte landt André Kuipers zondagochtend op aarde. Zijn wetenschappelijke missie gaat door.

TONIE MUDDE

Tijd om rustig uit te kijken naar zijn terugkeer had hij nauwelijks, de afgelopen weken in het ruimtestation.

ESA-astronaut André Kuipers moest haast maken om de laatste experimenten af te ronden. Hij nam monsters van bacteriën bij de ventilatie-uitlaten, verwisselde 48 uur achter elkaar zo'n beetje elk uur de batterijen van zijn bloeddrukmeters, en hij worstelde met stralingsdetectoren voorzien van meterslange kabels. ('Het leek wel of er een anaconda om me heen zwom', noteerde de astronaut in zijn logboek.)

Maar het was niet voor niets, want Kuipers is wetenschappelijk gezien een van de productiefste astronauten in de dertien-jarige geschiedenis van het ruimtestation. Voorheen waren astronauten veel tijd kwijt aan het bouwen van het station, dat inmiddels de afmetingen heeft van een voetbalveld.

'Maar André kwam aan in een voltooid station', zegt Hilde Stenuit, wetenschapscoördinator van Kuipers' missie vanuit de Noordwijkse vestiging van de European Space Agency (ESA). 'Daardoor kon hij zich bijna volledig concentreren op het wetenschappelijke werk. Vergeleken met eerdere bezoekers heeft hij twee keer zoveel tijd besteed aan experimenten.'

Zijn tijdschema in het ruimtestation was van uur tot uur volgepland, met 55 onderzoeken waarvan de resultaten de komende jaren in de vakbladen zullen verschijnen. Volgens de eerste evaluaties heeft Kuipers al zijn experimenten succesvol uitgevoerd, meldt Stenuit.

Defect

In één geval ging het bijna mis. Voor het CARD-experiment van de Universiteit van Kopenhagen moest Kuipers zwavelhexafluoride inademen. Doordat de deeltjes van dit gas traceerbaar zijn in het bloed, kun je de hoeveelheid bloed uitrekenen die het hart rondpompt in gewichtloosheid.

Alleen: een cruciaal verbindingsstukje brak af, waardoor het gas niet meer door de slangen kon stromen. De wet van Murphy blijkt ook buiten de dampkring te gelden: juist van dat ene kapotte koppelstukje was geen reservedeel aan boord. Stenuit: 'André baalde enorm. Hij weet dat wetenschappers afhankelijk zijn van die meetresultaten, dat hele promoties in het water kunnen vallen als zo'n apparaat het niet meer doet.'

Maar Kuipers - die ooit werd afgewezen toen hij solliciteerde naar het beroep van astronaut, maar het later gewoon nog eens probeerde - is niet een man van snel opgeven. In een doos vond hij een ander verbindingsstukje. Niet identiek aan het defecte onderdeel, maar het leek erop. Kuipers nam er een foto van en stuurde die naar de missieleiding van de Europese Columbus-module in Oberpfaffenhofen, vlak bij München.

De situatie deed in de verte denken aan de verfilmde vlucht met de Apollo 13. Daar ging een filtersysteem kapot en dreigde de bemanningsleden te stikken in hun eigen uitgeademde lucht. Voor de reparatie moest een ronde buis gekoppeld worden aan een vierkant gat, wat uiteindelijk lukte met behulp van plastic zakken, karton en plakband.

Ook bij Kuipers' missie werd een list verzonnen. Technici in een Deens operatiecentrum filmden hun reparatie, zodat de Nederlander hun handelingen na kon doen. Een paar dagen later zette Kuipers het gasmasker over zijn mond en ademde diep in. Er moet gejuich hebben geklonken bij de vakgroep medische fysiologie van de Universiteit van Kopenhagen: het luchtmengsel met het wolkje zwavelhexafluoride stroomde weer ongehinderd de longen van de astronaut binnen.

Lees verder op pagina 3

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden