Welkom, nu begint de bureaucratie

Wat maak je mee in een Nederlands asielzoekerscentrum? Door de ogen van Mohannad (39) en zijn gezin volgen we het dagelijks leven in de opvang. Deel 21: de administratie van een nieuwkomer.

Mohannad met zijn onafscheidelijke attributen: een grijze map en een blauwe agenda.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Mohannad gaat met zijn vinger langs het lijstje namen bij de receptie van het asielzoekerscentrum. Check, er is post voor hem. Hij trekt zijn legitimatiebewijs uit een bruin nepleren hoesje. De portier controleert zijn naam en overhandigt hem de enveloppen die voor hem en voor zijn echtgenote Layla zijn gearriveerd. Per poststuk moet Mohannad een ontvangstbewijs op A4-formaat ondertekenen.

Het is een dagelijks ritueel. De grijze map die Mohannad bij Bruna heeft gekocht om zijn administratie in te bewaren, dijt steeds verder uit. Een nieuw leven beginnen in een vreemd land betekent bureaucratie.

Sinds enkele weken woont de familie El Jechi weer in Nijmegen, de plek waar het vorig jaar allemaal begon in tentenkamp Heumensoord. Asielzoekers kunnen niet kiezen in welke gemeente zij terechtkomen. Een speling van het lot heeft bepaald dat de El Jechi's in Nijmegen hun eerste huis zullen betrekken. Al valt niet uit te sluiten dat Mohannads lovende woorden over de Waalstad en haar inwoners in deze krant dat lot een zetje hebben gegeven, achter de schermen.

In de familiekamer van het Nijmeegse azc - een verbouwde militaire kazerne - wacht het gezin op een echte woning.

Blauwe agenda

Mohannad hobbelt deze weken van afspraak naar afspraak. In een nieuwe blauwe agenda houdt hij bij waar hij zich op welk tijdstip moet vervoegen voor de aanvraag van een DigiD, de inschrijving bij de woningbouwvereniging, de aanvraag voor kinderbijslag, de gemeenteregistratie, de nieuwe school van de kinderen. Het is bijna een fulltime bezigheid, maar Mohannad geniet ervan. 'Zo heb ik tenminste wat te doen de hele dag.'

Aan een picknicktafel buiten opent hij met een sigaret tussen zijn lippen de enveloppen van vandaag. Hij krijgt brieven waarin mededelingen staan als 'Het COA biedt de activiteit KNM aan ter voorbereiding op de inburgeringscursus.' Zijn Nederlandse lessen zijn nog niet begonnen en Mohannad heeft geen idee wat dit betekent, maar de afspraak noteert hij keurig in zijn agenda bij zaterdagochtend. Verder schrijft de NS hem dat zijn aanvraag voor 'Kids vrij'-abonnementen is goedgekeurd en is er een pakketje met lampjes voor de schoenen van zijn zoontje Ziad, een cadeautje voor zijn 10de verjaardag binnenkort. Die bestelde Mohannad voor 1 euro met de app Geek. 'Bij die winkel verkopen ze goede spullen voor bijna niks', zegt hij. Het nepleren bruine mapje voor zijn telefoon en pasjes liet hij uit China overkomen voor 2 euro.

De brieven verdwijnen in zijn administratiemap. Layla had trouwens ook nog post waar ze geen snars van begreep, ah, daar heeft hij de envelop. 'Bevolkingsonderzoek Oost', staat erop. Ze hebben nog geen huis of huisarts, maar Layla wordt al wel uitgenodigd voor een uitstrijkje.

Er klopt iets niet

Mohannads uitstapje van hedenochtend was een afspraak bij de Stadswinkel Nijmegen, waar hij een uittreksel van zijn gezinssamenstelling moest ophalen, nodig voor het inschrijven bij de woningbouwvereniging. Hij haalt het gewaarmerkte groene document tevoorschijn en gaat met zijn vinger langs de tekst in een poging het Nederlands te begrijpen. Maar wacht eens even, waarom staat alleen zijn zoon Ibrahim erop en Ziad niet? Er klopt iets niet. 'Ik moet terug naar de gemeente', zegt Mohannad resoluut. Hij gooit zijn laatste slok koffie achterover en staat op van de picknicktafel.

Lijn 8 richting Hatert rijdt één keer per halfuur. Mohannad stapt uit in het centrum en beent met zijn administratiemap richting de ingang van het gemeenteloket. Hup, de roltrap op, melden bij de balie. Het is de vierde keer dat hij hier komt, ze hoeven hem niet meer uit te leggen hoe het werkt.

Verantwoording

In de Nederlandse asielopvang verblijven momenteel 31.650 personen, onder wie ruim 14.000 statushouders.

Onder hen Mohannad El Jechi (39), zijn vrouw Layla (34) en hun twee kinderen Ziad (9) en Ibrahim (8). De familie is van Palestijnse origine en verbleef de laatste jaren afwisselend in Syrië en Saoedi-Arabië. Ze zijn sinds september 2015 in Nederland. Begin juni kregen ze een verblijfsvergunning.

Mohannad legt de situatie in het Engels uit aan een blonde dame met een kaartje 'gastvrouw' op haar borst. Ze fronst, dit moet ze even overleggen met een collega. Na vijf minuten komt ze terug. De collega die hem vanochtend heeft geholpen is helaas al vertrokken - het is kwart over twee 's middags. 'Dat betekent dat u een nieuwe afspraak moet maken', zegt de gastvrouw. Ze heeft nog wel een gaatje over drie weken, maandagmiddag om drie uur. 'Schikt dat?'

Mohannad vindt het prima. Buiten schrijft hij de afspraak van het gemeentekaartje tevreden over in zijn agenda. 'Als je zoiets in een Arabisch land moet regelen, zeggen ze: kom over twee maanden maar terug. En als je dan komt, hebben ze het die dag zogenaamd weer druk. Je krijgt daar alleen iets voor elkaar als je onder de tafel betaalt. Drie weken wachten is wel lang, maar hier in Nederland weet ik tenminste zeker dat er die dag om drie uur ook iemand op mij zit te wachten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden