AchtergrondBericht uit Congo

Welkom in de 'gooi- en vechtstreek' van Congo, hier geldt: red jezelf

In Congo geldt: débrouillez vous, red jezelf. Ook voor de reizigers op het vliegveld van Mbandaka gaat dat op.Beeld Sven Torfinn

Congo heeft de grondwet hoog in het vaandel. Zozeer zelfs dat de mensen er een zelfbedacht Artikel 15 naleven. Op z’n Frans, zoals dat plaatselijk wordt gesproken, heeft het als strekking: débrouillez-vous. Wat in Congo ongeveer neerkomt op: red jezelf.

Artikel 15 is een lijfspreuk in een land waar de dingen het vaak niet doen. Een land waar de overheid amper functioneert en je er dus alleen voor staat. Waar je op inventieve wijze je inkomen aanvult, of je nou leraar bent of agent. Of soldaat.

Ik zag samen met mijn reisgenoot van de Volkskrant hoe Artikel 15 in de praktijk werd gebracht door Felix, een groen gecamoufleerde man met tatoeages op zijn onderarmen. Felix wilde ons graag helpen bij het inchecken in de vertrekhal van Mbandaka, een drukkend warme plaats langs de Congo-rivier. ‘Vertrekhal’ dekt eigenlijk niet de lading. ‘Vechtkooi’ komt meer in de buurt.

Vliegtuigpassagiers, met enorme dozen en zakken aan bagage, worden er geacht net zo lang door een traliewerk te schreeuwen en aan een hek te rammelen tot het de terug schreeuwende vliegveldmedewerkers gerieft om het hangslot te verwijderen en één of twee reizigers door te laten. Zij mogen zich dan met hun dozen en zakken mengen in het duw- en trekwerk dat al aan de gang is bij de incheckbalie.

Het vliegveld van Mbandaka is kortom Congo’s eigen gooi- en vechtstreek, met een ijzersterk ontmoedigingsbeleid tegen reizigers die denken zelfstandig te gaan inchecken.

Heel toevallig was daar Felix. Hij kon assisteren. Schreeuwen, vloeken, stampen: in liefde en oorlog is alles geoorloofd, hetzelfde geldt voor inchecken in Mbandaka. Het gekmakende gescheur van rollen plakband om al de vrachtpakketten in te pakken spoorde iedereen aan tot verdere stemverheffingen. Zweet droop steeds sneller van onze gezichten en de halsaders van Felix stonden op springen toen het magische hekwerk openging en we door mochten naar het volgende niveau.

Na vele zuchten en verwijten aan de incheckbalie en het afgeven van één tas, begeleidde Felix ons weer terug het hekwerk door. Op naar een bureautafel waar je 10 dollar per persoon moet neerleggen aan luchthavenbelasting.

Het systeem van cashbetalingen op de vliegvelden: dáár wordt in Congo miraculeus strak de hand aan gehouden. Voor de oorspronkelijke vlucht richting Mbandaka betaalden we ook ieder 10 dollar. Voor een andere binnenlandse vlucht kwam er bovenop de 10 dollar aan luchthaventax ook nog 15 dollar aan een wonderlijke toeslag. En wie aan het eind van de rit Congo wil verlaten, betaalt op de internationale luchthaven in Kinshasa eerst nog 55 dollar – een oprotpremie voor jezelf.

In Mbandaka bleek er overigens bovenop de 10 dollar aan luchthaventax ook nog 5 dollar te komen aan ‘lokale belasting’. Maar daarna waren we dan eindelijk in de wachtruimte, met uitzicht op de landingsbaan en een brandweerwagen met lekke banden. Iedereen had gekregen wat hij wilde. Felix kreeg ook zijn aandeel voor bewezen diensten. Débrouillez-vous – red jezelf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden