Welke risico's kleven aan de miljardengarantie aan DNB?

Het Rijk schreef vrijdag 5,7 miljard euro aan garanties uit aan De Nederlandse Bank. Die garanties komen bovenop de 465 miljard euro aan waarborgen die de staat al had uitstaan. Vorig jaar waarschuwde de Rekenkamer voor het gebrekkige zicht op de staatsgaranties en de bijbehorende risico's. Toch blijft het Rijk garanties uitgeven. Welke risico's kleven eraan?

Het exterieur van de Algemene Rekenkamer Beeld anp

Met zo'n 470 miljard euro is het saldo garanties van de overheid hoger dan de staatsschuld (circa 430 miljard euro). De Rekenkamer omschrijft garanties als: 'Een financiële verplichting van het Rijk jegens een wederpartij die tot uitbetaling komt als zich bij deze wederpartij of bij een derde een bepaalde omstandigheid voordoet. Met het afgeven van een garantie kan het Rijk beleid uitvoeren zonder dat daar een directe kasstroom tegenover staat.' Garanties zijn dus zeer aantrekkelijk, zo blijkt ook weer uit de constructie die Dijsselbloem overeenkwam met DNB. Doordat de staat garant staat voor de financiële buffers van de bank, hoeft de kas van DNB niet gespekt te worden met rente-inkomsten en kan de rente direct naar de enige aandeelhouder: het Rijk. Een meevaller van ruim 800 miljoen per jaar.

Maar de Rekenkamer waarschuwt ook voor de schaduwzijde. Aan garanties kleven risico's die 'schoksgewijs' kunnen optreden, schreef de Rekenkamer in juni vorig jaar. 'De kans dat het tot uitbetaling komt is klein, maar als deze situatie zich voordoet is de impact op de overheidsfinanciën groot en in redelijke mate in te schatten.' De risico's zijn dus gering, maar nemen toe al naar gelang de garanties toenemen. Tijdens de crisis, tussen 2008 en 2011, zijn de overheidsgaranties in omvang bijna verdubbeld, schreef de Rekenkamer vorig jaar.

Woningmarkt
De woningmarkt neemt het grootste deel van de garanties in beslag, ongeveer de helft van de 465 miljard. Iets meer dan een kwart van de garanties is vergeven aan de financiële sector, waaronder nu ook de 5,7 miljard voor DNB. De Nederlandse garanties aan de Europese noodfondsen zijn circa 10 procent van het totaal aan Nederlandse garanties. De resterende 15 procent categoriseert de Rekenkamer als 'overig'.

De toenmalig minister van Financiën Jan Kees de Jager liet weten in een reactie dat het kabinet het beleid ten aanzien van garanties had aangescherpt. 'Bij het verstrekken van garanties wordt streng gekeken naar nut en noodzaak van de regeling.' De minister benadrukte de noodzaak van 'budgettaire ruimte', oftewel als je garanties uitgeeft is het handig om geld achter de hand te hebben voor het geval je die garanties ook echt moet nakomen. Maar, wist de minster ook, 'op voorhand is echter niet te voorspellen hoe nieuwe schokken eruit zullen zien en welke beleidsreactie dan noodzakelijk is.'

De Rekenkamer buigt zich nu over de 5,7 miljard garanties voor DNB.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden