Welke Republikein kan op tegen Jeb Bush?

De Democraten schamperen over een clownsoptocht bij de Republikeinen. Maar gerust kunnen ze niet zijn.

Beeld anp

Jeb Bush meldt zich naar verwachting vandaag officieel aan als Republikeins kandidaat voor het Amerikaanse presidentschap. De elfde in de rij. En waarschijnlijk is het eind nog niet in het zicht. De lijst kan uitgroeien tot zestien. Een record in de moderne geschiedenis.

Het lijkt idioot, zoveel kandidaten. De Democraten spreken al weer van een clownsoptocht. Naar het beproefde recept uit de presidentsverkiezingen van 2012. Hun probleem is alleen dat het huidige Republikeinse veld kwalitatief veel sterker is dan toen, volgens onafhankelijke waarnemers.

Daarom gooien de Democraten er een tweede typering tegen aan: behalve clowns zijn het achterlijke dinosaurussen verdwaald in de moderne tijd. Intolerante, xenofobe en reactionaire dwarsliggers. Jurassic Park.

Zeker is dat de Republikeinse kandidaten allemaal in meer of mindere mate conservatief zijn. Jeb wordt gezien als de conservatiefste van alle Bushes. Als gouverneur van Florida sneed hij zoveel vet uit begrotingen dat hij 'Veto Corleone' werd genoemd. Maar hij was een uiterst effectief bestuurder van een grote staat.

John Kasich, wiens ouders vakbondsdemocraten waren, werd als tiener conservatief. Nu is hij gouverneur in Ohio, een staat die in 2012 Obama zijn herverkiezing bezorgde. Hij is geliefd daar.

Gerust kunnen de Democraten er dus niet op zijn. De kans bestaat dat de kiezers na de onervaren Obama bewezen bestuurders willen. En die hebben de Republikeinen in de persoon van zittende en gewezen gouverneurs in voorraad. Bush is vrij saai, maar zelfs dat kan in 2016 een pré zijn. Obama heeft charisma een slechte naam gegeven, zegt een linkse commentator.

Kasich, Walker, Jindal, Christie en Trump moeten zich nog officieel aanmelden. Als ze dat doen, komt de teller op zestien. Dat is veel. Maar zo'n lijst valt na de eerste voorverkiezingen begin volgend jaar harder uit dan een kerstboom op 2 januari.

Populair bij libertariërs

Rand Paul

Krullenkop Rand Paul, senator uit Kentucky, lijkt verdwaald in Washington. Hij mist het gelikte van beroepspolitici. Toch is hij een belangrijke stem geworden. Velen in het uitgestrekte Amerika koesteren hun vrijheid. Naast geografische ruimte willen ze politieke ruimte. Paul appelleert daaraan. De overheid moet op afstand blijven, vindt hij als libertariër. Dat maakt Paul (52) moeilijk plaatsbaar. Rechts is zijn steun voor vuurwapenbezit, maar links zijn campagne voor minder overzeese interventies, soepelere drugswetten en gevangenishervormingen. Te veel mensen verdwijnen te snel en te lang in de cel. Dat vernietigt de zwarte gemeenschap, het neemt de vaders weg, zegt hij. Paul is populair onder jonge libertariërs, net als vader Ron. De zoon is pragmatischer.

Beeld anp

Gehaat door de Tea Party

Lindsey Graham

De senator uit South Carolina (59) komt uit hetzelfde havikennest als vriend John McCain. Hij is conservatief, maar goed met Obama. De Tea Party haat hem.

Beeld anp

Tweede-kanskandidaat

Rick Perry

De knappe Marlboro Man uit Texas groeide op in door zijn prairiemoeder gemaakt ondergoed. Perry (65) is een tweede-kans-kandidaat na zijn fatale 'oeps'-moment uit 2012.

Beeld anp

Jeugd als troef

Marco Rubio

Wat goed is, komt snel. Marco Rubio uit Florida werd vorige maand 44. Hij wil net als Obama in 2008 als jonge senator iedereen verrassen. Een probleem kan zijn dat juist na Obama veel kiezers weer meer hechten aan de bestuurlijke ervaring van een gouverneur. Wat niet helpt, zijn berichten dat Rubio slecht met geld omgaat. Een boekenvoorschot gebruikte hij niet om eindelijk zijn studieschuld af te lossen, maar besteedde hij deels aan een speedboot van 80.000 dollar. Zelf buit hij zijn jeugd uit. Hillary noemt hij een leider van gisteren. De Cubaanse immigrantenzoon is goedgebekt. Toen Raúl Castro zei vanwege deze paus katholiek te willen worden, reageerde Rubio: dat wordt een láánge biecht.

Beeld anp

Zwarte lieveling van rechts

Ben Carson

Ben Carson komt van ver. Zijn moeder was een van 24 kinderen, een analfabete. Nadat haar man de benen had genomen, werkte ze overdag en 's avonds om haar twee zoontjes te onderhouden. Ben werd neurochirurg, de eerste die een Siamese tweeling wist te scheiden die met het achterhoofd aan elkaar vastzat. Werd de lieveling van rechts, toen hij tijdens een Nationale Gebedsbijeenkomst met president Obama diens zorgwet hekelde. Carson (63) spreek zacht maar kan heel venijnige dingen zeggen. Hij vergeleek Obamacare met 'slavernij', omdat de nieuwe ziektekostenverzekering velen afhankelijk zou maken van de overheid. Mensen moeten het zelf doen, zoals hij. Als hij wint, houdt Amerika een zwarte president. De conservatieve variant.

Beeld anp

De enige vrouw

Carly Fiorina

Amerika is klaar voor de eerste vrouwelijke president. Hillary, denkt iedereen, maar als de geschiedenis een grap wil uithalen, kan het ook Carly worden. Carly who? Carly Fiorina! De enige vrouw onder de Republikeinen. En als oud-topbestuurder van computerbedrijf Hewlett-Packard de enige presidentskandidaat uit het bedrijfsleven. Toch valt ze niet op, ze zit onder de 2 procent. Aandacht moet haar redden. Als een teek zuigt Fiorina (60) zich vast in de topkandidaat. Waar Hillary is, is Carly, zoekend naar een camera. Fiorina, die borstkanker overleefde, is een vechtster. Ze begon ooit als secretaresse. Al haar rivalen zijn beroepspolitici. Alleen ik heb verstand van economie, zegt ze. Maar dat hielp Mitt Romney ook niet in 2012.

Beeld anp

De oud-predikant van Fox

Mike Huckabee

Weer gaat Mike Huckabee het proberen. De verrassende winnaar van Iowa in 2008 en presentator van een populair Fox-programma heeft iets heel vertrouwenwekkends voor zijn aanhang, veelal oudere, blanke Amerikanen. De volkse oud-predikant herinnert aan een tijd dat de christelijke normen en waarden helemaal leken samen te vallen met die van het land. Maar Amerika verandert. Uit angst daarvoor klampen zij zich vast aan Huckabee (59). De Bijbel is zijn leidraad. Als gouverneur van Arkansas verbood hij kinderadoptie door homostellen. Verder is het heel Huckabee's om te waarschuwen dat Jay-Z de grens tussen echtgenoot en pooier overschrijdt door zijn Beyoncé uit te buiten als seksobject. Voer voor christenconservatieven, maar minder voor andere kiezers.

Beeld anp

De slimste en gevaarlijkste

Ted Cruz

Een salesman van IBM uit 1975 daarmee is Ted Cruz vergeleken, vanwege zijn ruimvallende blauwe pakken, witte overhemden, rooie stropdassen en plakhaar. De nieuwe Joe McCarthy is hij ook genoemd, naar de communistenjager uit de jaren vijftig. Dat gaat ver, maar zeker is dat Cruz (44) van alle outsiders de conservatiefste, slimste, militantste en gevaarlijkste is. De zoon van een Cubaanse immigrant en bordenwasser studeerde aan Princeton en Harvard. Heel leergierig. Kwam naar college met zijn vinger omhoog en deed die vinger het hele semester niet meer omlaag, aldus een professor. De Texaanse senator en Tea-Partyheld roept verzet op, maar als topdebater kan hij de verrassing en schrik van de Republikeinse voorverkiezingen worden.

Beeld anp

Politieke macho

Chris Christie

'Zit en hou je kop.' Chris Christie kan demonstranten afblaffen. Is zijn karakter. De gouverneur van New Jersey wordt vaak geassocieerd met de Soprano's, de tv-helden uit zijn staat, of met de Godfather. Hij eist respect en loyaliteit, vergeet niks en rekent af. Het is ook politieke berekening: kiezers houden van vrijuit sprekende politici. En Christie (52) ademt politiek: beste politicus sinds Bill Clinton, noemt iemand hem. Wie hebben deze politieke macho gevormd? Sterke vrouwen, zegt hij, zoals zijn oma, geboren op de boot van Sicilië naar Amerika. Zijn zwaarlijvigheid geeft hem iets koddigs, al is hij sterk afgevallen, want voor je het weet wordt het een campagne-issue, net als al zijn schandaaltjes.

Beeld anp

Indiaas-Amerikaanse kandidaat

Bobby Jindal

In immigratieland Amerika vinden minderheden vroeg of laat hun weg naar de politiek. Met Bobby Jindal is het de beurt aan iemand uit de Indiaas-Amerikaanse gemeenschap. Zijn familie komt uit de Punjab. Jindal zelf werd geboren in Baton Rouge, hoofdstad van Louisiana, de zuidelijke staat waar hij nu gouverneur is. Hij werd katholiek, studeerde aan Oxford en viel al jong op in de Republikeinse partij. Jindal (44) wil hogerop. De conservatief (hij is tegen abortus en homohuwelijk) is al vaak genoemd als mogelijke kandidaat voor het presidentschap of vicepresidentschap. Maar de economie in Louisiana heeft een klap gekregen door de olieprijsdaling. De kiezers daar klagen dat hij te veel tijd doorbrengt in Iowa en New Hampshire.

Beeld anp

Extreme sociaal-conservatief

Rick Santorum

In de voorverkiezingen van 2012 spotte Rick Santorum met alle verwachtingen. Als sociaalconservatief zou hij te extreem zijn. Toch bleef hij het langst in het kielzog van Mitt Romney. De overwinningen die hij als retro-kandidaat boekte, leken te vloeken met de voortschrijdende tijd. Voor Santorum (57) begint een sterk land met sterke gezinnen. Hij verwerpt geboortebeperking en wil zijn kinderen zelf onderwijs geven, zoals in het pre-industriële Amerika. De oud-senator uit Pennsylvania staat voor de laagopgeleide blanke Amerikaan, die zich bedreigd voelt door mondialisering en immigratie. Als conservatieve katholiek hengelt hij naar dezelfde kiezers als Huckabee, maar die heeft veel minder de zweterige geur van een koorknapenoksel om zich hangen.

Beeld anp

Pal voor mensen in de schaduw

John Kasich

Heel bekend is John Kasich niet. Toch is hij een zwaargewicht. Doet het goed als gouverneur van Ohio, misschien wel de belangrijkste swing state in de presidentsverkiezingen. De economie groeit. Hij slaagde erin de belastingen te verlagen en de overheidsuitgaven te verhogen. Het eerste spreekt Republikeinen aan, het tweede Democraten. Kasich (63) is een mijnwerkerszoon, afkomstig uit een familie van straatarme immigranten in West-Pennsylvania. Hij kan een ongelikte beer zijn, maar staat pal voor de 'mensen in de schaduw'. Als misdienaar mocht hij soms de kerk toespreken. Het gaf hem een passie voor spreken in het openbaar. Op een keer stopte hij de organist en schreeuwde hij het kerkvolk toe dat het enthousiaster moest meezingen.

Beeld anp

Temmer van de vakbonden

Scott Walker

Veel Republikeinen lopen weg met Scott Walker. Zij zien de gouverneur van Wisconsin als 'battle-tested'. Hij ging de strijd aan met de machtige vakbonden in een poging hun collectieve onderhandelingsrechten voor de overheidssector te beperken. Demonstranten bezetten het staatsparlement, er kwam een recall-verkiezing om hem tussentijd uit zijn ambt te zetten. Walker (47) overleefde het allemaal. Vorig jaar werd hij herkozen. Sindsdien wordt hij op Republikeinse bijeenkomsten toegejuicht als man van de daad, die op Thatcheriaanse wijze de macht van de vakbonden brak. Hij is de held en hoop van Republikeinen die menen dat de partij dit keer moet zien te winnen met een rechtgeaarde conservatief en niet met een halfbakken gematigde.

Beeld anp

Rockefeller-Republikein

George Pataki

George Pataki is een van die kandidaten van wie wordt gezegd: waar beginnen ze aan? De oud-gouverneur van de staat New York is landelijk nauwelijks bekend. Bovendien heet hij een Rockefeller-Republikein te zijn. Iemand die net als oud-vice-president Nelson Rockefeller op economisch gebied conservatief is maar op sociaal terrein progressief. Pataki (69) is een havik als het gaat om bezuinigen en militaire actie, maar verder is hij voor abortus, vuurwapenbeperkingen, homorechten en maatregelen tegen de klimaatverandering. Voor de partijbasis zijn dat meer minnen dan plussen. Zij is naar rechts opgeschoven en aast op een Reagan-Republikein. Toch waagt hij het er op, dromend van Bill Clinton en Jimmy Carter, underdog-kandidaten die president werden.

Beeld anp

Vastgoedmagnaat

Donald Trump

De vastgoedmagnaat (69) stond altijd aan de zijlijn als zo'n vurig kijkende voetbaltrainer met een matje in de nek. Nu gaat hij echt meedoen, wordt gezegd.

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden