Drie vragen Waterschapsverkiezingen

Welke politieke rol hebben de waterschappen?

Door klimaatverandering groeit de politieke verantwoordelijkheid van de waterschappen, maar toch kunnen zij niet op veel belangstelling rekenen. Wat staat er op 20 maart op het spel?  

Lichtval over het landschap in Noord-Holland. Beeld Raymond Rutting

Wat zijn de waterschappen?

De waterschappen vormen de oudste overheidsvertegenwoordiging van Nederland en zijn verantwoordelijk voor het waterbeheer. We hebben er 21. Gemiddeld doen per waterschap twaalf partijen mee: landelijke, regionale en lokale partijen zijn verkiesbaar.

Niet alle landelijke partijen doen mee, alleen de VVD en 50Plus stellen zich in alle waterschappen verkiesbaar. GroenLinks en D66 doen helemaal niet mee aan de waterschappen; zij steunen de partij Water Natuurlijk. De 21 waterschappen zijn verdeeld over verschillende regio’s in Nederland. Je postcode bepaalt welk waterschapsbestuur je kunt kiezen.

Beeld Volkskrant Infographics

Welke politieke verantwoordelijkheid draagt een waterschap?

De kerntaken van de waterschappen zijn veiligheid en het voorzien in voldoende en schoon water. Het bestuur richt zich op de waterstand bij gemalen en sluizen, de zuivering van afvalwater, waterverbindingen tussen natuurgebieden, het beheer van dijken en de kwaliteit van het zwemwater.

De bestuurlijke verantwoordelijkheid van de waterschappen zal door klimaatverandering toenemen. Ze zullen meer politiek gevoelige besluiten moeten nemen, constateerde hoogleraar staatsrecht Wim Voermans eerder in de Volkskrant. Het bestuur krijgt met botsende belangen te maken: bijvoorbeeld in perioden van droogte, als het moet bepalen of de watertoevoer naar natuurgebieden of landbouwgebieden gaat.

Het waterlandschap van de Bieschbosch. Beeld Raymond Rutting

De waterschappen moeten ook andere politieke noten kraken, onder meer over belastingheffingen. De hoogte daarvan bepaalt het bestuur zelf, hierdoor hoeft het niet te concurreren met andere overheidsuitgaven. Alle Nederlanders betalen belasting aan deze bestuurslaag: vorig jaar haalden de waterschappen in totaal 2,8 miljard euro binnen. De belastingtarieven in de verschillende waterschappen variëren. Er zijn partijen die voor nivellering van de waterschapsbelasting pleiten en de heffing willen kwijtschelden voor minima.

Ook bepaalt het waterschap hoe de inkomsten worden geïnvesteerd. Zo kan het waterschapsbestuur ervoor kiezen om te investeren in windmolens, de bestrijding van muskusratten, de bescherming van recreatiegebieden, de belangen van de landbouwsector of de rol en het uitgavepatroon te beperken tot alleen waterbeheer – iedere partij heeft hier zo zijn eigen opvattingen over.

De keuze: koeien in de wei of moeras in de polder

Waterschapsverkiezingen saai? Niet als je met een boer als Walter Pieterse praat. Het waterschap pompt de weides droog zodat zijn koeien kunnen grazen. Maar drooggelegd veen stoot veel CO2 uit. Dus waarom het weiland niet tot moeras maken? Dat is de strijd die achter deze verkiezingen zit.

Hoe is het bestuur van een waterschap geregeld?

Het algemeen bestuur van een waterschap heeft meestal dertig leden en wordt voorgezeten door een dijkgraaf. Een kwart van de bestuursplekken wordt bezet door ‘geborgde zetels’, deze gaan automatisch naar vertegenwoordigers van boeren, bedrijven en natuurorganisatiesDe overige driekwart van het algemeen bestuur is verkiesbaar. Het algemeen bestuur bepaalt het beleid, het dagelijks bestuur voert dat uit.

Bij de waterschapsverkiezingen stem je op een kandidaat die zijn partij vertegenwoordigt. Alle deelnemende partijen moeten kandidatenlijsten aanleveren. Sinds twaalf jaar zijn de kandidaten gebonden aan een partij, daarvoor deden zij op persoonlijke titel mee. Een bestuurlijke rol in een waterschap is geen voltijdsbaan. Vertegenwoordigers krijgen ook geen salaris, maar een maandelijkse vergoeding.

De Essche Stroom in Waterschap De Dommel. Beeld Katja Poelwijk

Verbetering: Per abuis was op de kaart bij een eerdere versie van dit artikel Zuid-Limburg niet afgebeeld. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.