Welke oriëntatie zit er achter al dat goede werk?

In een serie schrijven twaalf Nederlanders een persoonlijke brief aan God. Vierde aflevering. ‘Laat Uw Geest onze leiders verlichten.’...

Goede God, eigenlijk is het helemaal niet nodig, dat ik U een brief schrijf. U kent mij. U weet van mijn diepste gedachten en verlangens. Wij zijn immers voortdurend met elkaar in contact. Wat moet een geschreven brief dan nog toevoegen?

Bovendien schept een brief afstand, net als een verklaring of een verdrag. Er gaat niets boven een gesprek van mens tot mens, waarbij je zonodig elkaars hand kunt vasthouden, elkaar in de ogen kunt kijken en naar elkaars stem kunt luisteren.

Goede God, ik zou U graag het volgende willen voorleggen.

In ons land vindt al enige tijd een enorme opleving van vermaatschappelijking van ontwikkelingshulp plaats. Talloze Nederlanders voelen zich geroepen om iets te doen voor hun medemens in nood. Medische specialisten voeren belangeloos één maand per jaar oogoperaties uit in Oeganda. Anderen helpen vrouwen in Ethiopië van hun fistel af die zij tijdens een zware bevalling hebben opgelopen. Ik ken een onderwijzer die al zijn schoolvakanties opoffert om met een aantal leerlingen in Kenia scholen te bouwen. Jaarlijks doen leerlingen van meer dan honderd Nederlandse scholen mee met de actie Zip your lip: 24 uur vasten en geld inzamelen voor de bestrijding van aids elders in de wereld. Vrijwilligers verkopen in honderden Wereldwinkels eerlijke koffie, thee en andere producten, wetend dat daarmee het zware bestaan van boeren en boerinnen ver weg wordt verlicht. Er zijn Nederlanders die verantwoord beleggen om het systeem van microkredieten voor de armen te financieren of om tropische bossen te behouden.

Het aantal Nederlanders dat uit zichzelf financieel of praktisch bijdraagt, neemt nog steeds toe. Ondernemers bekennen zich ook vaker tot maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzame productie. Zij kiezen voor people, planet and profit. Prima!

Een groeiend aantal ondernemers gaat ook investeren in ontwikkelingslanden en zet met een lokale partner een bedrijf op. Sommige grote internationale ondernemingen gaan een stap verder en willen zich concentreren op de vier miljard mensen in de wereld die moeten zien rond te komen van een paar dollar per dag. Het zogeheten Base of the Pyramid-principe.

Wat mij bezighoudt, is het ontbreken van een gezamenlijk gedragen waardenpatroon bij al deze goede en goedbedoelde activiteiten. De Nederlandse burger wordt steeds meer wereldburger en weet precies wat er aan de andere kant van de globe gebeurt. Dat raakt hem en haar en dat brengt hem en haar in beweging. Maar welke zijn de drijfveren? Wat is de oriëntatie?

Max Weber schreef begin vorige eeuw al over het belang van een ethiek van gezindheid ter versterking van de verantwoordelijkheidsethiek. Ethiek is geen privézaak en in onze globaliserende wereld evenmin een nationale kwestie.

Zo heb ik Uw Zoon Jezus verstaan, toen hij antwoordde op de vraag van de Farizeeën of men belasting moest betalen: ‘Geef aan God wat God toekomt en aan de keizer wat de keizer toekomt.’ In één zin worden de verschillende rollen en verantwoordelijkheden van overheid en burgers neergezet, niet naast of tegenover elkaar maar met elkaar. Het is een oproep aan ons allemaal waar ook ter wereld, het publieke belang gaat ons allen aan.

Wij zijn niet eerder op wereldschaal zo afhankelijk van elkaar geweest. De vrijmaking van de wereldhandel, de aanschaf van wapens, terrorisme, het rondtrekken van migranten, de klimaatverstoring en de degradatie van de natuur, er zijn talloze ontwikkelingen in onze globaliserende wereld die om een gezamenlijk gedragen oriëntatie schreeuwen.

Wij moeten daarbij af van de gedachte dat slechts vanuit de westerse traditie hulp aan de ander verleend kan worden. Op grote schaal verlenen ook boeddhistische monniken, hindoe- en moslimorganisaties en individuen steun aan mannen, vrouwen en kinderen in oorlogs- en andere situaties.

Dat paus Benedictus tijdens zijn reis in Turkije het belang van dialoog benadrukte, vind ik hoopgevend. Leiderschap is dringend nodig om onderling in gesprek te komen over een verbindend en bindend ethos voor ons handelen.

Goede God, de vastentijd is een tijd van inkeer en ommekeer. Daarna vieren we Pasen, gevolgd door Pinksteren. Op die dagen waait Uw Geest waarheen Hij wil. Laat die Geest dit jaar de hoofden en harten van al onze religieuze en andere leiders verlichten, opdat zij zonder reserves en zelfingenomenheid en met een opgeruimd gemoed met elkaar in gesprek gaan en blijven. Opdat zij ons op hun beurt kunnen inspireren om onze ambities en acties te schragen met een gezamenlijk gedragen gezindheid die kleine en grote belangen verbindt over grenzen van plaats, identiteit en tijd heen.

Uw Agnes

Agnes van Ardenne is voorgedragen als permanent vertegenwoordiger bij de FAO en was minister voor Ontwikkelingssamenwerking.

Wilt u zelf een brief aan God schrijven? Dat kan op www.eo.nl/briefaangod

\N
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden