Column

Welke leugen beëindigt de oorlog?

Hoe zat het ook alweer met die vijg van Cato de Jongere? Of was het Cato de Oudere? Hij was Romeins senator, dat weet ik zeker, maar verder? Nee, ik heb de kennis niet paraat. Als wij vroeger op school een iPad hadden gehad, had ik het beslist geweten.

De voormalige Britse premier Tony Blair. Beeld afp
De voormalige Britse premier Tony Blair.Beeld afp

Maurice de Hond kan niet peilen. In zijn hele leven heeft hij nog nooit een som goed gehad. Toch maakt hij zich al jaren overdreven sterk voor iPads op school, zonder bewijs voor de voordelen te leveren. Niets is overtuigender dan een overtuiging, zullen we maar zeggen, maar welke president zei dit ook weer?

Cato de Jonge (of Oude) besloot elke toespraak in de Senaat met dezelfde tekst. Volgens hem moest Carthago worden verwoest, het rijk aan de overkant van de Middellandse Zee van die man die nog eens met olifanten over de Alpen kwam. Door Cato geïnspireerd, eindigt Marianne Thieme altijd zo haar Kamer-speeches: 'Voorts ben ik van mening dat de bio-industrie moet worden afgeschaft.'

Het ging overigens om een van de laatste oorlogen die op de ouderwetse wijze werden gevoerd: je kwam, sloeg en brandde alles plat, nam mee wat van waarde was en liet een ontredderd land achter, waarin alleen de wraak nog wilde groeien. Een traditie die in Irak, Afghanistan en Libië weer enigszins is opgepakt.

De Senatoren luisterden niet. Ze zagen de dreiging van Carthago niet zo. Mensen hebben kennelijk niet elke dag zin in oorlogsgeweld. Soms gaan ze zeuren en zoeken ze naar volkenrechtelijke uitvluchten. Het is ook een beetje hoe de wind staat.

Wist u dat het Romeinse Rijk de allereerste manifestatie was van 'het diep- en oermenselijke verlangen naar samenwerking tussen volkeren'? Stefan Zweig heeft dat zo geschreven. Samenwerkend zijn volken zo sterk dat zelfs Onze Lieve Heer zich in Zijn almacht bedreigd voelt en ze in Babylonische spraakverwarring uiteen drijft.

Grieken deden het nog alleen voor zichzelf, op een Romeinse verovering volgde eenheid van regels, munten en taal - ineens konden wetenschappers van overal elkaars boeken lezen, op elkaars werk voortbouwen. Waren de Middeleeuwen er niet tussengekomen, we hadden allang geen iPads meer nodig gehad.

In de Senaat liet Cato een verse vijg uit zijn mantel vallen, en hij zei erbij dat die de dag ervoor in Carthago was geoogst. Zo dichtbij was dus de vijand. De vijg kwam uit zijn eigen tuin, Carthago was te ver voor vijgen om vers te kunnen blijven, maar de Senaat was overtuigd, de vijand werd verwoest.

Tony Blair claimde dat Irak in staat was om Londen binnen 45 minuten nucleair te raken. Oorlogsenthousiasme, de lust de ander militair je wil op te leggen, is het beste gediend bij een aangeklede, retorische leugen, het theater eigenlijk.

Ik zit weleens te prakkiseren, nu de Europese politici zo amechtig proberen de Syrische vluchtelingen terug te duwen, maar de bron van de ellende vrijwel ongemoeid laten, wie kan de leugen bedenken die de oorlog eindelijk beëindigt?

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden