Welke kansen biedt de superlage rente?

De superlage, soms zelfs negatieve rente veroorzaakt nogal wat problemen. Bij banken en verzekeraars, maar ook bij pensioenfondsen die - mede - door de lage rente de pensioenen niet kunnen laten meestijgen met de inflatie. Lage rente is slecht.

Het punt is: dankzij de lage rente kunnen we ons een decennialange omweg besparen bij het hervormen van de woningmarkt. Beeld anp

Maar is er ook iets goed aan? Biedt de lage rente ook kansen? Als we nuchter in de wereld willen staan, moeten we op zoek gaan naar risico's en bedreigingen wanneer er geen wolkje aan de lucht is, maar ook omgekeerd naar kansen zoeken wanneer een situatie uitsluitend zwartgallig lijkt.

De lage rente biedt ten minste drie mooie kansen. Op het vlak van het eigen huis, de pensioenen en de overheidsinvesteringen.

Eigen huis

Het eigen huis. De economen Arnoud Boot (Universiteit van Amsterdam) en Lans Bovenberg (Universiteit van Tilburg) kaartten deze week in NRC Handelsblad twee van de drie genoemde ideeën aan. De lage rente, schrijven ze, biedt een uitgelezen kans om het eigen huis in een keer van box 1 naar box 3 van het belastingstelsel te verplaatsen. Het eigen huis wordt daarmee 'gewoon' vermogen, net als bijvoorbeeld spaargeld en aandelen. Daar hoort dan wel bij dat negatief vermogen als gevolg van een hypotheekschuld leidt tot belastingteruggave. En dat er een zekere vrijstelling is voor positief woningvermogen.

In feite zijn we al op weg naar deze 'eindtoestand', maar dat gaat nu via een ellenlange omweg. Tot 2042 (jawel) daalt het belastingtarief waartegen hypotheekrente kan worden afgetrokken in box 1 in jaarlijkse stapjes van maximaal 52 naar 38 procent. In de tussentijd, is nu het idee, moet een kabinet nog eens verordonneren dat die 38 procent nadien verder wordt verlaagd tot 30 procent. En dan zitten huiseigenaren, ergens in de tweede helft van deze eeuw, op hetzelfde tarief als in box 3.

Boot en Bovenberg zeggen: die eindtoestand kunnen we, dankzij de lage rente, nu in één klap bereiken. Dralen hoeft niet meer, want voor de huizenkoper/hypotheekgever van nu is belastingheffing in box 3 aantrekkelijker dan in box 1. Het punt is: dankzij de lage rente kunnen we ons een decennialange omweg besparen bij het hervormen van de woningmarkt.

Pensioenen

De pensioenen. De lage rente biedt ook een uitgelezen kans om de pensioenen te hervormen, van collectieve naar individuele(re) pensioenrekeningen. Het heikele punt hierbij is het verdelen van de collectieve pensioenpot over individuen van verschillende leeftijden. Wie krijgt wat? Bij het eerlijk verdelen van opgebouwde pensioenrechten speelt de rente, de prijs van geld in de tijd, een belangrijke rol.

Als de rente hoog is, gaat eerlijk geld verdelen tussen jongeren en ouderen gepaard met grote bedragen. Voor een jongere is het bij een hoge rente veel goedkoper om een euro pensioen te kopen dan voor een oudere, omdat het ingelegde geld van de jongere nog veel langer kan renderen dan die van de oudere. Hoe hoger de rente, des te zwaarder elk jaar weegt. Maar, schrijven Boot en Bovenberg: 'Door de lage rente zijn de pensioenrechten van jongeren nauwelijks meer goedkoper dan de rechten van ouderen.' De verdeling van collectieve pensioenpotten 'kan nu zonder veel problemen plaatsvinden'.

De derde kans die de lage rente biedt noemen Boot en Bovenberg niet. Dat is: overheidsinvesteringen zijn eerder rendabel. Omdat de Nederlandse staat nagenoeg gratis geld kan lenen, hoeven investeringen maar een pietsje rendement te maken om rendabel te zijn. Denk aan klassieke investeringen in infrastructuur, aan duurzaamheidsinvesteringen in het energiezuinig maken van huizen, en aan investeringen in (scholing van) mensen.

De lage rente, kortom, biedt kansen om twee grote hervormingen door te voeren en in één moeite door te investeren in een betere toekomst. Lage rente heeft óók z'n voordelen.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden